Bài viết của ông Võ Xuân Trường, chủ tịch Công ty cổ phần Mekolor mới đây:
"Khi kỷ luật tư bản quan trọng hơn tham vọng: Vì sao THACO nên rút khỏi dự án đường sắt cao tốc Bắc Nam
Những nền kinh tế trưởng thành không thiếu tham vọng. Thứ họ không cho phép là tham vọng vượt qua kỷ luật tư bản. Đó cũng là lăng kính cần thiết để đọc “tâm thư đầu tư” của THACO về dự án Đường sắt cao tốc Bắc Nam, một văn bản thẳng thắn, nhiều thiện chí, nhưng cuối cùng lại chỉ ra giới hạn không thể né tránh của chính doanh nghiệp này khi đối diện một dự án hạ tầng thế kỷ.
Con số không nói dối và chúng không đứng về phía THACO
Tổng mức đầu tư khoảng 61 tỷ USD, trong đó 20% vốn chủ sở hữu (~12,3 tỷ USD) và 80% vốn vay (~49 tỷ USD) với bảo lãnh và hỗ trợ lãi suất của Nhà nước trong 30 năm. Phần THACO cam kết trực tiếp khoảng 6,26 tỷ USD.
Đây không phải là “tư nhân gánh dự án”. Đây là tư nhân đứng mũi chịu sào, còn rủi ro hệ thống đặt lên vai công. Khi tỷ trọng vốn vay áp đảo và cần bảo lãnh dài hạn, câu hỏi không còn là “ai đủ quyết tâm”, mà là ai đủ tư bản thật để chịu đựng chu kỳ lãi suất, tỷ giá và nhu cầu trong nhiều thập kỷ mà không chuyển rủi ro về ngân sách.
Dòng tiền tốt không đồng nghĩa với năng lực gánh hạ tầng quốc gia
THACO là một tập đoàn công nghiệp đáng nể, có dòng tiền vận hành, có kinh nghiệm đi ngược chu kỳ. Nhưng dòng tiền của một tập đoàn đa ngành dù lành mạnh không đồng nghĩa với năng lực tài trợ một tài sản hạ tầng quy mô quốc gia không tạo dòng tiền sớm, thời gian hoàn vốn kéo dài, và phụ thuộc mạnh vào chính sách.
Chỉ cần lãi suất tăng 1-2 điểm phần trăm hoặc biến động tỷ giá kéo dài, cấu trúc tài chính sẽ chịu áp lực lớn. Khi đó, “bảo lãnh” không còn là chi tiết kỹ thuật; nó trở thành nghĩa vụ tiềm ẩn của Nhà nước.
Rủi ro không nằm ở ý chí, nằm ở cấu trúc
Điểm mạnh của THACO là công nghiệp. Điểm yếu của đề xuất là cấu trúc vốn. Một dự án quốc gia không thể dựa vào thiện chí hay danh tiếng chịu đựng để bù cho đòn bẩy tài chính quá lớn. Kỷ luật thị trường đòi hỏi: tiền đi trước kỳ vọng, và rủi ro ở đâu thì trách nhiệm ở đó.
Trong đề xuất hiện tại, ranh giới này bị làm mờ.
Rút lui không phải là lùi bước mà là bảo toàn nguồn lực quốc gia
Khuyến nghị rút lui của THACO không phủ nhận năng lực của doanh nghiệp này. Ngược lại, đó là cách bảo toàn năng lực cho những nơi THACO tạo giá trị lớn nhất: công nghiệp chế tạo, logistics, nông nghiệp công nghệ cao những lĩnh vực tạo dòng tiền thực, nâng cấp chuỗi giá trị, và không đòi hỏi bảo lãnh công kéo dài.
Một quyết định rút lui đúng lúc:
• Bảo vệ bảng cân đối của doanh nghiệp,
• Tránh lan truyền rủi ro sang hệ sinh thái,
• Và quan trọng nhất, giữ kỷ luật thể chế cho dự án quốc gia.
Kết luận: Dự án thế kỷ cần tư bản thế kỷ
Đường sắt cao tốc Bắc–Nam cần tư bản chịu đựng 30–50 năm mà không cần Nhà nước chống lưng tài chính. Khi cấu trúc chưa đạt chuẩn đó, rút lui là hành động có trách nhiệm với cổ đông, với người lao động, và với ngân sách.
Trong kinh tế hiện đại, biết không tham gia đôi khi quan trọng không kém biết tham gia. Với dự án này, lựa chọn đúng đắn cho THACO và cho kỷ luật đầu tư quốc gia là dừng lại."
Bạn nghĩ sao về những chia sẻ này?
