Theo kết luận của Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh tại cuộc họp kiểm điểm tiến độ các dự án đường sắt lớn, lãnh đạo Bộ nhấn mạnh yêu cầu hành động với tinh thần quyết liệt cao nhất trong bối cảnh hiện nay, nhằm thúc đẩy các dự án hạ tầng mang tầm vóc quốc gia. Đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 67 tỷ USD, được xác định là trọng tâm đặc biệt.
Đối với dự án này, Bộ trưởng yêu cầu Vụ Kế hoạch - Tài chính khẩn trương hoàn thiện báo cáo liên quan đến cơ chế đặc thù, hình thức đầu tư và bộ tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư. Song song, Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng được giao chủ trì lập kế hoạch tiến độ chi tiết cho từng hạng mục, bảo đảm mục tiêu khởi công vào cuối năm 2026, trong đó ưu tiên áp dụng các cơ chế đặc thù để sớm lựa chọn tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi.
Danh sách nhà đầu tư “xáo trộn” sau khi Vingroup rút lui
Trong lúc cơ quan quản lý tăng tốc hoàn thiện khung triển khai, bài toán lựa chọn nhà đầu tư tiếp tục thu hút sự chú ý khi danh sách đăng ký đã có biến động lớn. Sau khi Vingroup (VIC) chính thức rút lui, hiện còn 5 nhà đầu tư đăng ký tham gia, gồm: Công ty TNHH Việt Nam 3000 - Tập đoàn Đầu tư và Phát triển Việt Nam, CTCP Tập đoàn Discovery, CTCP Vận tải Đường sắt Việt Nam, THACO, và liên minh Mekolor - Great USA.
Trong số này, THACO nổi lên là ứng viên sáng giá, đặc biệt khi trước đó doanh nghiệp này từng được xem là “đối trọng trực tiếp” của VinSpeed (thành viên Vingroup) với phương án đầu tư có nhiều điểm tương đồng. Khi VinSpeed rút khỏi cuộc chơi, THACO lập tức trở thành cái tên được nhắc đến nhiều nhất.
Thành lập từ năm 1997, THACO hiện vận hành theo mô hình tập đoàn đa ngành với 6 trụ cột: ô tô; cơ khí - công nghiệp hỗ trợ; nông nghiệp; đầu tư xây dựng; thương mại - dịch vụ; và logistics. Về tài chính, năm 2024, THACO ghi nhận lợi nhuận sau thuế 3.025 tỷ đồng, đồng thời vừa nâng vốn điều lệ từ 30.389 tỷ đồng lên 40.519 tỷ đồng thông qua chia cổ phiếu thưởng. Nhóm cổ đông trong nước, chủ yếu thuộc gia đình ông Trần Bá Dương, hiện nắm khoảng 73% vốn.
Đáng chú ý, thời gian gần đây THACO đã ký thỏa thuận hợp tác với Hyundai Rotem, tập đoàn hàng đầu Hàn Quốc trong lĩnh vực công nghiệp đường sắt, nhằm nội địa hóa sản xuất đầu máy và toa xe phục vụ tàu điện đô thị và tàu cao tốc tại Việt Nam. Theo thỏa thuận, Hyundai Rotem sẽ chuyển giao công nghệ để THACO từng bước sản xuất các dòng tàu mang thương hiệu riêng.
Theo phương án đề xuất, THACO ước tính tổng mức đầu tư dự án khoảng 1,56 triệu tỷ đồng, chưa bao gồm chi phí giải phóng mặt bằng do Nhà nước thực hiện. Nguồn vốn được doanh nghiệp dự kiến huy động từ vốn tự có và các kênh hợp pháp khác.
Mekolor - Great USA: Ẩn số gây tranh cãi
Bên cạnh THACO, liên minh Mekolor - Great USA cũng đang thu hút sự chú ý. Trên trang Facebook cá nhân, ông Võ Xuân Trường, Chủ tịch Mekolor và đại diện liên minh, từng khẳng định khả năng bảo đảm nguồn vốn cho dự án, động thái được đưa ra ngay sau khi Vingroup công bố rút lui.
Theo Mekolor, doanh nghiệp đã chuẩn bị nguồn vốn từ sớm, thậm chí từng đề xuất hỗ trợ Chính phủ bằng hình thức mua trái phiếu với lãi suất 0% để phục vụ đầu tư công. Khi cơ chế mở rộng cho khu vực tư nhân được đặt ra, Mekolor nhanh chóng đăng ký phương án đầu tư trực tiếp và hiện chờ các bước tiếp theo từ cơ quan quản lý.
Tuy nhiên, Mekolor cũng là cái tên gây nhiều tranh cãi. Doanh nghiệp này mới xuất hiện trên thị trường khoảng nửa năm trở lại đây và từng bị Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình phê bình vì không tham dự một cuộc họp quan trọng liên quan đến dự án, dù trước đó đã đưa ra những cam kết lớn.
Cuộc đua bước vào “giờ G”
Trong bối cảnh cơ chế đầu tư và tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư đang được Bộ Xây dựng gấp rút hoàn thiện, cuộc đua giành quyền tham gia dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam được dự báo sẽ ngày càng gay gắt. Khi mốc khởi công cuối năm 2026 đã được ấn định, dư địa để các nhà đầu tư chứng minh lợi thế không còn nhiều.
Cuộc cạnh tranh vì thế không chỉ là cuộc đua về quy mô vốn hay những tuyên bố gây chú ý, mà sẽ được quyết định bởi năng lực thực thi, mức độ sẵn sàng triển khai và khả năng đáp ứng bộ tiêu chí khắt khe của cơ quan quản lý. Ai đủ sức bước vào “đường ray 67 tỷ USD” vẫn là câu hỏi chưa có lời đáp - nhưng rõ ràng, cuộc chơi đã bước sang giai đoạn sinh tử.
