Chiều tối 23/12/2025, Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì cuộc họp Thường trực Chính phủ về tiến độ triển khai các dự án trọng điểm quốc gia. Trong đó, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, với tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 67 tỷ USD, tiếp tục được đặt lên bàn thảo luận ở giai đoạn then chốt: lựa chọn phương thức đầu tư phù hợp.
Tiến độ triển khai: mặt bằng và nguồn vốn dần rõ nét
Theo báo cáo tại cuộc họp, đến thời điểm hiện tại, 11/15 địa phương đã hoàn tất rà soát nhu cầu sử dụng đất và xác định khu tái định cư phục vụ dự án. Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cũng đã tiến hành kiểm đếm, lập phương án di dời các công trình điện bị ảnh hưởng.
Về nguồn lực tài chính, 12/15 địa phương đã gửi báo cáo đăng ký nhu cầu sử dụng vốn ngân sách Trung ương. Đây được xem là cơ sở quan trọng để Chính phủ cân đối và xây dựng phương án huy động vốn tổng thể cho dự án.
Ở khâu kỹ thuật, các cơ quan chức năng đang thương thảo hợp đồng tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi, dự kiến hoàn tất ký kết trong tháng 12/2025. Đồng thời, các gói thầu tư vấn khác đã được phê duyệt nhiệm vụ, dự toán; công tác đánh giá tác động môi trường và lựa chọn nhà thầu đang được triển khai đồng bộ nhằm bảo đảm tiến độ.
Yêu cầu xuyên suốt: hiệu quả – minh bạch – khả thi
Phát biểu chỉ đạo, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam là công trình hạ tầng chiến lược đặc biệt quan trọng, nhận được sự quan tâm sát sao của Đảng, Nhà nước và kỳ vọng lớn từ người dân.
Thủ tướng đánh giá, hơn một năm qua, kể từ khi Quốc hội thông qua Nghị quyết về chủ trương đầu tư, Chính phủ và các Bộ, ngành, địa phương đã triển khai nghiêm túc các nhiệm vụ được giao. Nhiều kết quả nền tảng đã đạt được, đặc biệt trong việc xây dựng và hoàn thiện cơ chế, chính sách, dù đây là lĩnh vực mới, có yêu cầu kỹ thuật cao và mức độ phức tạp lớn.
Trong giai đoạn tới, Thủ tướng yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Bộ Xây dựng rà soát toàn diện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn hiện hành, tham chiếu kinh nghiệm quốc tế và điều kiện thực tế của Việt Nam. Trên cơ sở đó, lựa chọn công nghệ phù hợp, bảo đảm các yếu tố về kỹ thuật, kinh tế, an ninh – quốc phòng, khả năng chuyển giao và vận hành lâu dài.
Doanh nghiệp tư nhân nhập cuộc, mô hình vốn vẫn là bài toán lớn
Một nội dung đáng chú ý tại cuộc họp là phương thức đầu tư cho dự án. Thủ tướng yêu cầu các Bộ, ngành đề xuất phương án tối ưu, bảo đảm công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và nhà đầu tư, đồng thời kiểm soát rủi ro tiêu cực, lợi ích nhóm.
Theo phương án đầu tư tư nhân hoặc hợp tác công – tư (PPP), hiện có 6 doanh nghiệp và liên danh đăng ký quan tâm, gồm: Việt Nam 3000 – Tập đoàn Đầu tư và Phát triển Việt Nam; Tập đoàn Discovery; CTCP Vận tải Đường sắt Việt Nam; THACO; VinSpeed (Vingroup) và liên danh Mekolor – Great (USA).
Trong số này, VinSpeed và THACO được đánh giá là những nhà đầu tư nổi bật khi đề xuất tham gia theo hình thức đầu tư tư nhân, với kế hoạch tự thu xếp 20% vốn, phần còn lại đề nghị vay từ Nhà nước với lãi suất 0% trong thời hạn 30–35 năm.
Ở chiều ngược lại, một số đơn vị như liên danh Mekolor – Great (USA) và Tập đoàn Discovery cho biết không sử dụng vốn Nhà nước, song năng lực tài chính và khả năng triển khai thực tế vẫn cần được cơ quan chức năng đánh giá kỹ lưỡng.
Mốc tháng 1/2026: thời điểm quyết định
Thủ tướng giao trong tháng 1/2026, Bộ Xây dựng chủ trì hoàn tất đánh giá tác động của các phương thức đầu tư, đề xuất cơ chế, chính sách cụ thể để trình Chính phủ xem xét. Song song đó, công tác giải phóng mặt bằng, lựa chọn tư vấn và hoàn thiện bộ tiêu chuẩn, quy chuẩn công nghệ phải được đẩy nhanh.
Với quy mô và tầm ảnh hưởng lớn, đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam không chỉ là dự án hạ tầng, mà còn là phép thử về năng lực tổ chức, lựa chọn mô hình đầu tư và quản trị rủi ro của Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.
