👉 Rời Bắc Kinh, Tổng thống Donald Trump có vài chiến thắng thương mại nhưng ông Tập Cận Bình đã định nghĩa lại "luật chơi" dài hạn của quan hệ Mỹ–Trung.

Tổng thống Donald Trump thăm Trung Quốc 3 ngày. Ông Tập Cận Bình đón tại Bắc Kinh, tổ chức các nghi lễ rất lớn, dự quốc yến, ghé Trung Nam Hải và đi dạo tại Thiên Đàn.

🇺🇸Giới CEO Mỹ tháp tùng rất nặng ký, gồm Apple, BlackRock, Blackstone, Boeing, Cargill, Citi, Cisco, GE Aerospace, Goldman Sachs, Mastercard, Meta, Micron, Nvidia, Qualcomm, Tesla/SpaceX, Visa…

🇨🇳 Đối trọng, đại diện các công ty lớn Trung Quốc xuất hiện có ByteDance, Lenovo, Xiaomi, Wanxiang Group, Air China, Bank of China…

Bề nổi là không khí hữu nghị. Bề sâu là ba hồ sơ gai góc:

🔵Thương mại,

🔵Đài Loan,

🔵Iran/Hormuz.

✌️ Báo chí quốc tế bình luận như thế nào?

· Reuters: Nhiều lễ nghi, ít đột phá🔵

Reuters đánh giá Trump rời Bắc Kinh với “ít chiến thắng lớn”: không có đột phá thương mại lớn, không có cam kết rõ ràng từ Bắc Kinh về vấn đề eo biển Hormuz và Iran. Ngược lại nhiều lần ông Tập đưa ra cảnh báo mạnh mẽ về Đài Loan.

Reuters nhận định: Chuyến đi giống cuộc diễu hành của các CEO Hoa Kỳ, nhưng kết quả thực chất khá nghèo nàn. Điểm sáng lớn nhất mà Trump có thể nói với cử tri về thỏa thuận Boeing: Trung Quốc mua 200 máy bay Boeing- những con số này thấp hơn mức khoảng 500 chiếc từng được kỳ vọng. Thậm chí cổ phiếu Boeing còn giảm sau thông tin này. Chưa có đột phá về việc bán chip AI Nvidia H200 cho Trung Quốc. Cũng chưa có giải pháp chính thức cho vấn đề đất hiếm.

Donald Trump rời Bắc Kinh về nhà với câu chuyện có “deal để kể”. Nhưng chưa có “cấu trúc để thay đổi quan hệ” giữa hai siêu cường. Đó là điểm rất quan trọng.

· AFP: Trump tuyên bố thắng, nhưng ít chi tiết🔵

Các bản tin AFP nhấn mạnh Trump tuyên bố đã có các “fantastic trade deals” – thỏa thuận thương mại tuyệt vời. Trong đó có hàng không, nông nghiệp, dầu mỏ và khả năng Trung Quốc hỗ trợ để mở lại eo biển Hormuz. Ngôn ngữ của Trump như thường lệ mang tính chất khoa trương rất thắng lợi, còn chi tiết deal thương mại quá ít.

Đây là đúng phong cách thường thấy của Trump: biến ngoại giao thành một sân khấu giao dịch. Nhưng với Trung Quốc, giao dịch chỉ là phần nổi. Bắc Kinh muốn một thứ lớn hơn: Một khung quan hệ mới, trong đó Mỹ phải công nhận “lằn ranh đỏ” của Trung Quốc với vấn đề Đài Loan.

· TIME: Cán cân quyền lực dịch chuyển về phía Đông🔵

TIME nhìn chuyến đi này theo lăng kính quyền lực. Bài phân tích của TIME nhận định quyền lực đang dịch chuyển về phía Đông: Tập Cận Bình đủ tự tin để cảnh báo Trump rất thẳng về Đài Loan. Trong khi Trump lại giữ giọng mềm dẻo hiếm thấy, ca ngợi ông Tập và tập trung vào các thỏa thuận thương mại.

TIME cũng ví von trong chuyến đi này trí tuệ nhân tạo là “con voi trong phòng”: Lẽ ra với sự hiện diện của Jensen Huang (NVIDIA), Elon Musk (Tesla, SpaceX, Grok) Tim Cook và các CEO công nghệ các hợp tác AI/chip phải là trung tâm nghị sự. Nhưng kết quả cho thấy hai bên chủ yếu nói về thương mại hữu hình truyền thống: Boeing, nông sản, dầu… Cả hai không đạt được một khung lớn về AI, chip hay kiểm soát công nghệ.

🔥 Đài Loan là điểm nóng thật sự

Nếu thương mại là phần dễ nói trước công chúng, thì Đài Loan mới là lõi chiến lược. Phía Trung Quốc chính thức khẳng định “vấn đề Đài Loan là vấn đề quan trọng nhất trong quan hệ Trung–Mỹ” và cảnh báo nếu xử lý sai, hai nước có thể rơi vào va chạm, thậm chí xung đột.

AP cũng nhấn mạnh Trump chưa quyết định có tiếp tục thúc đẩy gói vũ khí lớn cho Đài Loan hay không, sau khi nghe quan ngại từ ông Tập. Đây là chi tiết rất nhạy cảm, vì nó khiến khối đồng minh của Mỹ ở châu Á phải theo dõi rất kỹ: Liệu con người thực dụng như Trump có dùng Đài Loan như một biến số đàm phán hay không?

🔥 Iran và Hormuz: Trung Quốc chưa muốn gánh việc

Trump muốn Trung Quốc dùng ảnh hưởng với Iran để hạ nhiệt chiến tranh và eo biển Hormuz được khơi thông. Nhưng Reuters đánh giá Bắc Kinh không đưa ra một cam kết cụ thể. Trung Quốc có lợi ích năng lượng rất lớn ở Trung Đông, nhưng cũng không muốn trở thành “người giải cứu” cho một cuộc chiến mà chính Donald Trump khai hỏa.

Donald Trump muốn Trung Quốc hành xử như một bên có trách nhiệm trong trật tự toàn cầu. Trung Quốc muốn hưởng lợi từ trật tự đó, nhưng chưa muốn đứng ra dàn xếp chính trị thay Mỹ.

✌️ Trung Quốc đã thắng ở phần “định nghĩa cuộc chơi”

Chuyến thăm này có ba tầng ý nghĩa:

️🎯Tầng 1: Thương mại.

Có tín hiệu hạ nhiệt, có đơn hàng Boeing, nông sản, dầu, hàng hóa “không nhạy cảm”. Nhưng không hề có đột phá về thuế quan, đất hiếm, chip AI hay cải cách cấu trúc.

️🎯Tầng 2: Chính trị nội bộ.

Trump cần hình ảnh “người chốt deal” trước bầu cử giữa kỳ. Một đoàn CEO hùng hậu giúp chuyến đi giống một show diễn của quyền lực kinh tế Mỹ. Nhưng nếu deal không đủ lớn, phe cứng rắn ở Washington có lên tiếng lại đẩy quan hệ vào vòng leo thang căng thẳng mới.

️🎯Tầng 3: Trật tự quyền lực.

Ông Tập Cận Bình xuất hiện tự tin hơn lần Trump ghé Bắc Kinh năm 2017 rất nhiều. Trung Quốc không chỉ tiếp khách, Trung Quốc đặt điều kiện. Đặc biệt là vấn đề Đài Loan. Trump nói bằng ngôn ngữ giao dịch thương mại, còn Tập nói bằng ngôn ngữ trật tự chính trị.

Trong thông cáo chính thức, Bắc Kinh đưa ra khái niệm “constructive strategic stability” (ổn định chiến lược mang tính xây dựng) với hàm ý: hợp tác là chính, cạnh tranh có giới hạn, khác biệt phải quản lý được, hòa bình trong tầm kiểm soát.

Đây là một cách đóng khung khôn ngoan: Trung Quốc muốn thoát khỏi ngôn ngữ “strategic competition”- thời Biden chuyển sang một khung mềm hơn nhưng có lợi cho Bắc Kinh: Mỹ được buôn bán, nhưng phải bớt gây áp lực ở điểm nóng Trung Quốc xem là cốt lõi: Đài Loan, công nghệ, chuỗi cung ứng, đất hiếm.

👉Hàm ý cho Việt Nam

Với Việt Nam, có tin tốt và vấn đề đáng suy ngẫm

🔵Tin tốt: Nếu căng thẳng Mỹ–Trung hạ nhiệt, thị trường toàn cầu bớt sốc, dòng thương mại bớt đứt gãy, tâm lý giới đầu tư bớt hoảng loạn là tín hiệu tích cực cho kinh tế thế giới. Việt Nam có quy mô xuất nhập khẩu gấp đôi GDP sự ổn định của kinh tế thế giới và dòng chảy thương mại có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển của Việt Nam

🔴Đáng suy ngẫm: Nếu Mỹ và Trung Quốc chỉ tạm “chia vùng an toàn” cho các mặt hàng không nhạy cảm, một phần lợi thế “China+1” của Việt Nam có thể chững lại. Không dễ mất đi, những miếng bánh sẽ khoai hơn. Hàng hóa “made in Vietnam” sẽ bị soi kỹ hơn về xuất xứ, tỷ lệ nội địa hóa, chuỗi cung ứng, chuyển tải thương mại.

Khi các bất đồng trọng yếu liên quan đến chip AI, đất hiếm và công nghệ cao chưa được giải quyết, chuỗi cung ứng chiến lược vẫn tiếp tục phân mảnh. Việt Nam vẫn có cơ hội trong sản xuất, lắp ráp, kiểm thử, logistics, trung tâm dữ liệu

Biến số Đài Loan ảnh hưởng đến biển Đông và khu vực. Thông điệp của Tập Cận Bình rất dứt khoát, tự tin và cứng rắn.

Không nên ảo tưởng rằng một cái bắt tay Trump –Tập sẽ làm thế giới quay lại thời toàn cầu hóa cũ. Chuyến thăm này không kết thúc kỷ nguyên “chiến tranh lạnh” kinh tế Mỹ–Trung. Nó chỉ phủ một lớp kính sang trọng lên trên các tầng bất đồng và cảnh giác chưa có câu trả lời: Chip AI, đất hiếm, dầu mỏ, chuỗi cung ứng... và vấn đề Đài Loan.

👉Câu hỏi lớn nhất vẫn còn nguyên: Quốc gia, Hoa Kỳ tiếp tục hay Trung Quốc trỗi dậy viết luật chơi toàn cầu nửa cuối thế kỷ 21?

 

-------------

Nguồn: Omega Money