Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, tổng vốn đầu tư khoảng 203.000 tỷ đồng (hơn 8 tỷ USD), đang được Bộ Xây dựng thúc đẩy quyết liệt để kịp tiến độ kết nối với Trung Quốc. Theo kết luận của Bộ trưởng Trần Hồng Minh, dự án yêu cầu các đơn vị liên quan bám sát mốc thời gian, bảo đảm đồng bộ kỹ thuật, đặc biệt là đoạn kết nối xuyên biên giới giữa ga Lào Cai (Việt Nam) và ga Hà Khẩu Bắc (Trung Quốc).
Cụ thể, 16 nhà ga thuộc dự án thành phần 1 phải sớm hoàn tất khảo sát, thiết kế; mục tiêu lựa chọn nhà thầu thi công trong quý I/2026. Song song, báo cáo nghiên cứu khả thi cần hoàn thành trong tháng 3/2026 để Việt Nam - Trung Quốc cùng thẩm định, làm cơ sở đàm phán và ký Hiệp định xây dựng cầu đường sắt qua biên giới, dự kiến triển khai ngay trong tháng này.
Ở dự án thành phần 2, Bộ Xây dựng yêu cầu hoàn thành lựa chọn tư vấn thiết kế kỹ thuật trong tháng 1/2026, đồng thời xây dựng phương án chọn từ 4 - 5 nhà thầu lớn của Trung Quốc liên danh với các nhà thầu Việt Nam đủ năng lực. Đây được xem là “chìa khóa” để đáp ứng yêu cầu kỹ thuật cao và tiến độ gấp của dự án. Trước ngày 20/1/2026, các hợp đồng tư vấn phải được ký để rà soát, tính toán việc chuyển đổi bộ tiêu chuẩn, định mức của Trung Quốc- nền tảng cho Thông tư quản lý chi phí, đơn giá của dự án.
Với quy mô “khủng”, dự án được kỳ vọng tạo cú hích lớn cho ngành xây dựng - vật liệu trong nước, đồng thời là bước chạy đà cho đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam trị giá khoảng 67 tỷ USD. Trước cơ hội này, nhiều nhà thầu Việt đã chủ động “xếp quân”.
FECON cho biết đã chuẩn bị từ rất sớm: từ năm 2014, doanh nghiệp cử kỹ sư ra nước ngoài học tập lĩnh vực đường sắt đô thị. Lãnh đạo FECON khẳng định nhà thầu Việt hoàn toàn có thể làm chủ công nghệ và đảm nhiệm các hạng mục phức tạp như nền, móng, kết cấu dưới ray. Tập đoàn Đèo Cả cũng đã đào tạo bài bản nguồn nhân lực, nhiều cán bộ vừa tốt nghiệp chuyên ngành đường sắt - metro, sẵn sàng nhập cuộc. Bên cạnh đó, Vinaconex, Coteccons và loạt doanh nghiệp lớn khác đều tuyên bố đã chuẩn bị nguồn lực để tham gia các dự án đường sắt quy mô lớn.
Khi bài toán “4 - 5 nhà thầu Trung Quốc liên danh Việt Nam” dần rõ hình hài, câu hỏi lớn được đặt ra: những cái tên nội địa nào sẽ thực sự chen chân vào liên danh trăm nghìn tỷ - và ai sẽ là người hưởng lợi lớn nhất từ siêu dự án 8 tỷ USD này?
