Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam hiện đang được các bộ, ngành khẩn trương triển khai theo phân công của Chính phủ. Song song, nhiều địa phương đã và đang đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, chuẩn bị cho giai đoạn lựa chọn nhà đầu tư.

Trong bối cảnh đó, những phát ngôn xoay quanh dự án tiếp tục thu hút sự quan tâm của dư luận. Liên minh Mekolor Great USA là một trong những cái tên được nhắc đến nhiều nhất, gắn với các tuyên bố gây tranh luận của Chủ tịch liên minh - ông Võ Xuân Trường (Phillip Võ).

41e5-8-1-1767783827.jpeg

Trước đây, ông Võ Xuân Trường từng khẳng định sẵn sàng tự bỏ ra 100 tỷ USD để triển khai dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam mà không cần vay vốn. Theo tính toán của ông, tổng quy mô đầu tư cho toàn bộ hệ sinh thái xoay quanh dự án thậm chí có thể lên tới 400 tỷ USD.

Xem thêm:

Liên minh Mekolor Great USA cho biết nguồn lực đã sẵn sàng, được bảo chứng bởi các định chế tài chính lớn trên thế giới. Tuy nhiên, Mekolor lại là đơn vị duy nhất không tham dự buổi làm việc với Chính phủ về dự án diễn ra hơn một tháng trước, khiến nhiều dấu hỏi được đặt ra.

Gác lại tranh luận về năng lực tài chính, những quan điểm phát triển dự án mà Chủ tịch Mekolor đưa ra gần đây tiếp tục tạo sự chú ý. Trên các kênh thông tin cá nhân, ông Võ Xuân Trường liên tục chia sẻ các nội dung liên quan đến dự án đường sắt tốc độ cao, đặc biệt nhấn mạnh vai trò của mô hình TOD (Transit-Oriented Development).

Đáng chú ý, theo ông Trường, TOD không phải là yếu tố phụ trợ, mà chính là cấu trúc tài chính của dự án. Theo cách tiếp cận này, việc khảo sát và quy hoạch các đô thị TOD dọc tuyến sẽ được triển khai ngay từ giai đoạn đầu, song song với thiết kế đường sắt, thay vì chờ đến khi hạ tầng hoàn thiện.

Theo ông Võ Xuân Trường, TOD đóng vai trò then chốt ở ba khía cạnh: tạo dòng tiền dài hạn cho dự án; hấp thụ lao động và hình thành hệ sinh thái dịch vụ; đồng thời góp phần cân bằng phát triển vùng, giảm áp lực cho các đô thị trung tâm. Một kế hoạch TOD tổng thể trên toàn tuyến, gắn với hệ thống metro và giao thông nội vùng, sẽ giúp hạn chế tình trạng phát triển đô thị tự phát hoặc đầu cơ ngắn hạn.

Không dừng ở phát triển đô thị, Chủ tịch Mekolor còn đề cập đến việc hình thành một hệ sinh thái doanh nghiệp xoay quanh dự án, với quan điểm “không ai bị đứng ngoài”. Theo đó, doanh nghiệp sẽ được phân nhóm theo năng lực, từ các đơn vị đủ chuẩn tham gia trực tiếp, doanh nghiệp tiềm năng được hỗ trợ nâng cấp - chuyển giao công nghệ, đến các doanh nghiệp nhỏ tham gia chuỗi cung ứng phụ trợ.

Song song, các khu công nghiệp chuyên biệt tại ba miền Bắc - Trung - Nam sẽ được hình thành dựa trên khảo sát thực địa. Những khu này không chỉ phục vụ dự án đường sắt tốc độ cao, mà còn hướng tới trở thành trung tâm sản xuất, bảo trì, nâng cấp dài hạn, gắn với đào tạo kỹ thuật và xuất khẩu công nghệ, dịch vụ đường sắt.

Theo kỳ vọng của Mekolor Great USA, sau khi dự án hoàn tất, có thể hình thành khoảng 5.000–10.000 doanh nghiệp thương mại và công nghiệp phụ trợ, tạo ra từ 5 - 10 triệu việc làm ổn định, thu nhập cao trên toàn trục kinh tế Bắc - Nam.

Hiện nay, Chính phủ cũng đang hoàn thiện các cơ chế đặc thù cho dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, trong đó có việc phân quyền rõ hơn cho địa phương và chủ đầu tư trong triển khai mô hình TOD. Dù vậy, cách tiếp cận coi “TOD là cấu trúc tài chính” mà ông Võ Xuân Trường đưa ra vẫn được xem là khác biệt, đặc biệt khi đặt trong bối cảnh ông nhiều lần khẳng định “nguồn tiền đã sẵn sàng”, thậm chí từng cho biết đã chuyển 100 tỷ USD về Việt Nam.