Trong mắt nhiều thế hệ trước, Gen Z thường bị gắn mác “sống vội, thích hưởng thụ”. Nhưng thực tế, bước ra khỏi cánh cổng trường học, rất nhiều bạn trẻ sinh ra sau năm 1995 lại phải đối diện với một áp lực khổng lồ: deadline chồng chất, KPI đè nặng, bảng tính và báo cáo nối dài không dứt. Ở môi trường làm việc hiện đại, nơi thông báo email và tin nhắn công việc có thể kêu “ting ting” bất cứ lúc nào, ranh giới giữa giờ làm và giờ nghỉ dần trở nên mờ nhạt.
Câu hỏi đặt ra: làm sao để Gen Z vừa hoàn thành công việc đúng hạn, vừa giữ cho mình những khoảnh khắc tận hưởng cuộc sống, từ ly cà phê buổi chiều, chuyến đi phượt cuối tuần cho đến việc dành thời gian cho gia đình, bạn bè?
1. Biến deadline từ “kẻ thù” thành “người bạn đồng hành”
Nhiều bạn trẻ thường xem deadline như một cái bóng đáng sợ, luôn rình rập phía sau. Nhưng thử nghĩ khác đi: deadline cũng giống như một huấn luyện viên cá nhân. Nó thúc bạn chạy nhanh hơn, tập trung hơn và kỷ luật hơn.
Bí quyết ở đây là chia nhỏ khối công việc. Thay vì nhìn vào một dự án khổng lồ, hãy cắt nó thành từng “miếng nhỏ” dễ nuốt. Hoàn thành mỗi phần sẽ cho bạn một liều “dopamine” nho nhỏ, đủ để tạo hứng khởi tiếp tục. Một bạn trẻ làm thiết kế từng chia sẻ: “Mình luôn đặt ra mini-deadline mỗi ngày, để khi check xong việc, mình có cảm giác như vừa thắng một ván game.”
2. Đặt ranh giới - bảo vệ vùng an toàn cho bản thân
Gen Z thường được khen là giỏi multitasking (đa nhiệm), có thể vừa làm vừa nghe nhạc, vừa check mail vừa lướt TikTok. Nhưng chính khả năng đa nhiệm này lại dễ khiến họ “quá tải ngầm”. Vì thế, ranh giới là thứ cực kỳ quan trọng.
Một nguyên tắc đơn giản nhưng hiệu quả: sau 8h tối, tắt thông báo công việc. Khoảng thời gian còn lại thuộc về bạn, đi cà phê, tập yoga, đọc sách hay đơn giản chỉ là ngả lưng và lướt mạng xã hội. Khi bạn biết nói “không” đúng lúc, bạn mới thực sự kiểm soát cuộc sống thay vì bị công việc kiểm soát.
3. Chọn “cuộc vui chất lượng” thay vì “cuộc vui số lượng”
Không ít bạn trẻ rơi vào trạng thái “FOMO” - sợ bỏ lỡ, nên cố gắng có mặt ở mọi cuộc hẹn, mọi buổi tụ tập. Kết quả là vừa kiệt sức, vừa chẳng tận hưởng được trọn vẹn.
Thay vì chạy theo số lượng, hãy chọn những niềm vui thực sự mang lại năng lượng. Có thể là một chuyến đi phượt ngắn cuối tuần, một buổi xem phim cùng người thân hay chỉ đơn giản là vài giờ ngồi cà phê với bạn thân. Chất lượng của cuộc vui quan trọng hơn việc bạn check-in được bao nhiêu nơi.
4. “Work-life blending” - vừa làm vừa chill
Khái niệm “work-life balance” (cân bằng công việc và cuộc sống) từng rất phổ biến, nhưng với Gen Z, một khái niệm mới đang dần lên ngôi: “work-life blending”- hòa trộn giữa làm việc và tận hưởng.
Thực tế, bạn không nhất thiết phải phân tách rạch ròi. Một buổi sáng làm việc ở quán cà phê xinh xắn, vừa hoàn thành deadline vừa nhâm nhi matcha latte, cũng là một cách để vừa hiệu quả vừa chill. Hay như một số bạn freelancer, họ chọn “digital nomad” - mang laptop đi khắp nơi, từ Đà Lạt đến Bali, vừa làm việc vừa khám phá.
5. Chăm sóc bản thân - nền tảng không thể thiếu
Ngủ đủ, ăn uống lành mạnh, tập thể dục… nghe thì cũ kỹ nhưng chưa bao giờ lỗi thời. Một cơ thể khỏe mạnh sẽ là “cục pin” dự phòng, giúp bạn vừa chạy deadline vừa còn năng lượng cho các cuộc vui. Ngược lại, nếu bạn để bản thân rơi vào trạng thái kiệt quệ, cả công việc lẫn cuộc sống đều sẽ rơi vào vòng xoáy tiêu cực.
Một bạn Gen Z từng chia sẻ: “Mình từng nghĩ chỉ cần thức thêm vài tiếng là xong việc, nhưng cuối cùng vừa trễ deadline vừa mất hứng thú đi chơi. Sau đó, mình tập thể dục nhẹ mỗi sáng, đi ngủ trước 12h, kết quả là mình làm việc tập trung hơn hẳn.”
6. Học cách buông bỏ sự hoàn hảo
Một trong những áp lực lớn nhất mà Gen Z tự tạo cho mình chính là sự hoàn hảo. Muốn công việc hoàn hảo, muốn bản thân hoàn hảo, muốn cuộc vui cũng phải hoàn hảo. Nhưng sự thật là không ai có thể “all-in-one” như vậy.
Hãy học cách buông bỏ. Hoàn thành tốt đã là đủ. Đôi khi, thay vì chỉnh sửa slide đến 2h sáng, việc bạn ngủ sớm để sáng mai có năng lượng lại là lựa chọn khôn ngoan hơn.
7. Tái định nghĩa thành công
Thành công không chỉ nằm ở những chiếc KPI xanh rì, những bản báo cáo “perfect”. Thành công còn là việc bạn duy trì được một tinh thần lạc quan, một cơ thể khỏe mạnh và những mối quan hệ chất lượng.
Hãy tự hỏi: bạn muốn trở thành người làm việc cật lực nhưng kiệt sức, hay một người vừa đạt mục tiêu công việc, vừa còn đủ năng lượng để tận hưởng một buổi hòa nhạc, một chuyến đi, một buổi tối ấm áp bên gia đình?
Cuối cùng, điều quan trọng nhất Gen Z cần nhớ: deadline chỉ là một phần của cuộc sống, còn “life” mới là toàn bộ bức tranh. Hãy để bản thân bạn là trung tâm vũ trụ, chứ không phải deadline. Khi biết cân bằng, bạn sẽ nhận ra rằng công việc và cuộc sống không phải hai thái cực đối nghịch, mà có thể bổ trợ cho nhau để bạn trưởng thành, hạnh phúc và vững vàng hơn.
