Nó đây, 8 kỹ năng then chốt khi đi làm giúp anh em tự quyết đời mình (không phải nhìn mặt sếp mà sống, báo hiếu được bố mẹ từ tuổi 2x, đứng ngoài làn sóng sa thải bởi AI).
Đây cũng là những kỹ năng mà Warren Buffett, Elon Musk và cả Naval Ravikant đều khuyên đi khuyên lại và chính họ cũng đầu tư phát triển suốt đời. Lúc đầu tui cũng không tin với danh sách này lắm, nhưng sau khi mất nhiều tiếng để lần mò thì tui cũng đã bị thuyết phục.
Khi phản tư nó dựa trên chính bản thân mình, tui nhận ra nó là một trong các lý do nền tảng cho sự phát triển bản thân của tui gần đây: làm được 2 job full-time, lột xác trong năng lực nghiên cứu chuyên sâu dù chưa học qua nghiên cứu sinh, sáng tạo nội dung nhẹ nhàng vài triệu view/tháng, được nhiều người nhắn tin hỏi nhờ giúp đỡ,...
Anh em lưu lại bài này, mỗi tháng lấy ra kiểm tra 1 lần vào cuối tháng để biết được mình có đang dành thời gian cho những thứ "tài sản mềm" có giá nhất trong 3 năm tới hay không nhé.
Kỹ năng 1: Tư duy phản biện - Vũ khí chống lại thông tin rác
Giữa thời đại AI content rác ngập trời, khả năng phân biệt đúng-sai, quan trọng-không quan trọng đã thành siêu năng lực.
Warren Buffett từng nói: "Đầu tư thành công không cần IQ 160 mà cần khả năng tư duy độc lập." Charlie Munger (cánh tay phải của ổng) còn cực đoan hơn khi khuyên: "Phải có khả năng thách thức chính niềm tin của mình." (ổng nổi tiếng với các mental model, các mô hình suy nghĩ, mà tui càng ngâm sâu về nó càng thấy nó kinh khủng loài người, không tự nhiên mà bộ đôi đó trở thành huyền thoại trong đầu tư)
Khi đám đông đổ xô vào crypto năm 2021 (và mất trắng, đu đỉnh), người có tư duy phản biện sẽ tự hỏi: "Tại sao coin này tăng? Giá trị thật đằng sau là gì?" Và họ tránh được cú sụp đổ. Đây không phải kỹ năng "học thuật" mà là kỹ năng sinh tồn trong môi trường làm việc hiện đại.
Nếu anh em chỉ nghe về nó nhưng chưa thực sự hiểu nó, thử nó bao giờ, anh em đã bước 1 chân lên chuyến tàu sa thải sắp chạy, hãy cẩn thận.
Kỹ năng 2: Kể chuyện - Biến data khô khan thành insight đắt giá
Anh em có 1000 con số về doanh thu. Nhưng sếp sẽ chỉ nhớ 1 câu chuyện về khách hàng nào đó.
Steve Jobs không bao giờ trình bày sản phẩm bằng danh sách các tính năng, kỹ thuật. Ổng kể câu chuyện về người dùng. Elon Musk không nói về pin công nghệ mới, ổng kể về tầm nhìn tương lai cho trái đất.
Trong công việc, người biết kể chuyện có thể thuyết phục được sếp, đồng nghiệp, khách hàng dễ dàng gấp 10 lần người chỉ biết nói lý thuyết. Đây là kỹ năng mà AI không thể thay thế được.
(đây cũng là kỹ năng tui đang còn yếu, và phải rèn thêm mỗi ngày)
Kỹ năng 3: Làm việc với AI - Chủ động hoặc bị thay thế
Hồi đầu, tui từng nghĩ AI sẽ thay thế con người (trong các việc văn phòng). Nhưng rồi tui phát hiện ra mình sai, AI thay thế người không biết dùng AI.
Sam Altman (CEO OpenAI) tự tin nói: "Người thắng trong 10 năm tới không phải người giỏi nhất, mà là người biết dùng đòn bẩy AI tốt nhất."
Chính MIT (cái nôi của công nghệ thế giới) cũng có hẳn mớ nghiên cứu xác nhận về việc người dùng AI có lương cao hơn người chậm chân khoảng 40%.
Tất nhiên anh em không cần trở thành lập trình viên. Nhưng phải biết cách hỏi AI đúng, dùng AI để tự động hóa công việc lặp đi lặp lại. Kỹ năng này giống như word, excel vậy, ai không biết thì sớm muộn cũng bị đào thải.
Kỹ năng 4: Thích nghi nhanh - Sống sót trong thế giới VUCA
Thế giới thay đổi nhanh đến mức "kế hoạch 5 năm" giờ nghe như trò đùa.
Reid Hoffman (founder LinkedIn) đã bảo: "Bạn phải luôn trong trạng thái beta, trạng thái chưa bao giờ hoàn thiện." Còn Amazon thì có văn hóa "Day 1 Mindset", mỗi ngày đều là ngày đầu tiên, phải sẵn sàng học và thay đổi.
Người thích nghi nhanh không sợ thay đổi. Họ coi thay đổi như cơ hội. Khi chính sách mới áp dụng, nhiều người than vãn, nhưng người thích nghi nhanh đã chuyển hướng kinh doanh, đổi mô hình, học kỹ năng mới, và thậm chí tăng thu nhập.
(Trong khi các anh em vẫn ngồi đó và chờ, thì lại tiếc vì sao mình không nhìn ra cơ hội kiểu thế sớm hơn)
Kỹ năng 5: Tạo giá trị - Không phải làm nhiều mà làm đúng
Naval Ravikant có câu nói tui rất thích: "Bạn không được trả tiền theo giờ làm việc. Bạn được trả tiền theo giá trị tạo ra."
Một bạn làm content có thể viết 20 bài trung bình mỗi tuần, hoặc 3 bài viral triệu view mỗi tháng. Bài viral tạo ra gấp 100 lần giá trị. Người biết tạo giá trị sẽ tập trung vào "đúng việc" thay vì "nhiều việc."
Anh em đi làm cũng thế, thay vì làm 8 task làng nhàng, hãy tập trung làm 2 task có tác động lớn nhất, then chốt nhất (thường mấy cái này không ai dám làm vì nó khó, mất thời gian).
Đây chính xác là mindset của người (kiểu gì cũng) có thu nhập cao.
Kỹ năng 6: Tự quản lý - Làm chủ thời gian là làm chủ cuộc đời
Anh em sẽ thấy có những ngày anh em làm đủ thứ việc, nhưng công việc lại chẳng tiến triển, có khi lại còn cảm giác chậm deadline tới nơi. Dễ hiểu thôi, Harvard từng có nghiên cứu về cái này rồi, có tới 85% thời gian làm việc của anh em có xu hướng lãng phí nếu làm sai cách.
Tim Cook dậy lúc 4h sáng. Không phải để làm nhiều hơn, mà để có thời gian suy nghĩ chiến lược. James Clear (tác giả Atomic Habits) cũng ủng hộ quan điểm đó: "Người thành công không quản lý thời gian, họ quản lý năng lượng."
Tui học được điều đó và vẫn luôn áp dụng cho bản thân mình, đó là: buổi sáng làm việc sáng tạo, buổi chiều làm việc lặp lại. Người tự quản lý tốt sẽ biết khi nào làm gì, cái nào trước cái nào sau, thay vì "làm tới đâu hay tới đó."
Kỹ năng 7: Trí tuệ cảm xúc - Thành công không chỉ là IQ
Rất nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rồi, 9/10 người lãnh đạo xuất sắc đều có EQ cao, chỉ vài người dựa vào IQ thôi.
Satya Nadella khi trở thành CEO Microsoft đã thay đổi văn hóa công ty từ "Know-it-all" (biết tất cả) sang "Learn-it-all" (học tất cả). Ổng nói: "Thấu cảm là kỹ năng quan trọng nhất trong kỷ nguyên AI."
Người có EQ cao biết cách đọc cảm xúc đồng nghiệp, sếp, khách hàng một cách tự động như hơi thở. Họ giải quyết xung đột dễ dàng, xây dựng team mạnh, và được mọi người tin tưởng.
Đây mới là kỹ năng then chốt quyết định anh em lên chức hay mãi làm nhân viên. Nên nhớ nghề quản lý cần kỹ năng khác với nghề chuyên môn. Tui là tui trả giá (tiền, cảm xúc, thời gian) nhiều lắm rồi khi làm quản lý theo bản năng á, đừng như tui.
Kỹ năng 8: Xây dựng mối quan hệ chiến lược - Network là net worth
Keith Ferrazzi (tác giả Never Eat Alone) có câu nổi tiếng vô cùng: "Thành công không đến từ những gì bạn biết, mà từ ai biết bạn."
Reid Hoffman xây dựng LinkedIn với đúng tinh thần đó: "Giá trị của bạn không chỉ từ kỹ năng, mà từ mạng lưới bạn kết nối." Nghiên cứu từ Stanford cũng chỉ rõ có tới 85% job ngon không đến từ CV, mà thông qua các mối quan hệ và tuyển dụng ngầm.
Anh em thử nghĩ xem, nếu như bây giờ anh em nhảy việc, liệu có nơi nào sẵn sàng hẹn anh trao đổi ngay lập tức không? Cái này là phép thử đơn giản nhất network của anh em.
Nhưng đừng lầm "mạng lưới rộng" với "mối quan hệ sâu" nhé. Thay vì quen 1000 người, hãy xây dựng mối quan hệ thật, sâu sắc thật với 10 người có thể giúp đỡ lẫn nhau. Nhớ là có qua có lại chứ không có cái gì 1 chiều mà bền vững cả.
Rồi giờ làm gì?
8 kỹ năng này không phải để anh em học hết cùng lúc. Hãy chọn 2-3 kỹ năng gần với công việc nhất, đầu tư 30 phút mỗi ngày trong 90 ngày. Warren Buffett có quy tắc 5/25 đó, tui cũng từng viết về cái này rồi. Trong 25 kỹ năng muốn học, chỉ tập trung vào 5 cái quan trọng nhất.
Câu hỏi thực sự quyết định thu nhập của anh em trong lương lai là: Trong 8 kỹ năng trên, cái nào nếu cải thiện 50% (anh em tự tin và trở thành trùm ở mảng đó) sẽ giúp anh em tăng thu nhập gần như lập tức?
Với tui thì trong vòng 12 tháng qua, tui chọn tập trung vào số 1, số 3 và số 5. Hên sao đời nó ưu ái, cho tui vài thành tựu cũng gọi là tín hiệu tốt để tiếp tục xông lên.
3 năm tới sẽ là bước ngoặc lớn (như kỷ nguyên vươn mình mà tổ quốc đang đi theo) mà chỉ người không ngừng học, không ngừng tiến hóa thích nghi mới tồn tại và phát triển thu nhập được.
Một là sống, và kiếm nhiều hơn.
Hai là hẹo, và thất nghiệp, ra đê.
Sẽ không còn ở giữa nữa vì AI đã lấp vào chỗ đó rồi.
Thế nên mong anh em chọn đúng nền văn minh.
Theo: Phan Thông
