Vinmetal xuất hiện, cục diện thép Việt đảo chiều: Pomina hồi sinh, Hòa Phát đứng trước áp lực lớn

Theo giới chuyên gia, VinMetal không chỉ đơn thuần là một cái tên mới trong ngành thép, mà là “biến số lớn” có thể làm thay đổi trật tự thị trường vốn đã ổn định suốt nhiều năm qua. Những động thái quyết liệt ngay từ đầu cho thấy cuộc chơi thép Việt đang bước sang một giai đoạn cạnh tranh hoàn toàn mới.

Pomina “đổi vận” nhờ cái bắt tay với Vingroup

Những tuần gần đây, Pomina bất ngờ trở lại tâm điểm chú ý khi công bố hợp tác chiến lược với Vingroup. Trước đó, thương hiệu thép từng vang bóng một thời từ đầu những năm 2000 đã lâm vào giai đoạn khó khăn kéo dài do áp lực tài chính và vận hành kém hiệu quả.

Bước ngoặt đến khi Vingroup - thông qua VinMetal - sẵn sàng cho Pomina vay vốn lưu động với lãi suất 0% trong tối đa 2 năm, đồng thời ưu tiên tiêu thụ sản phẩm đầu ra. Theo ông Nguyễn Duy Khánh, Founder Công ty tư vấn đầu tư FIG, khoản vay này có ý nghĩa “giải phóng tức thì” gánh nặng tài chính cho Pomina, tạo điều kiện để doanh nghiệp tái khởi động và đưa các dây chuyền trở lại vận hành 100% công suất.

Không chỉ là dòng vốn, hợp tác với VinMetal còn giúp Pomina duy trì nguồn cung thép ổn định ra thị trường - yếu tố sống còn để giành lại thị phần. Cần nhớ rằng, trong giai đoạn hoàng kim, Pomina từng sở hữu công suất 1,1 triệu tấn thép xây dựng và 1,5 triệu tấn phôi, chiếm khoảng 30% thị phần. Tuy nhiên, khi Pomina suy yếu, phần lớn thị phần đã rơi vào tay Hòa Phát - doanh nghiệp hiện chiếm khoảng 36% thị phần thép xây dựng.

Theo ông Lê Thanh An, chuyên gia nghiên cứu thị trường độc lập, “bàn tay chìa ra đúng lúc” của Vingroup giúp Pomina cởi bỏ nút thắt tài chính và quay lại cuộc đua trong bối cảnh đặc biệt thuận lợi: Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng rất cao cho năm 2026 và giai đoạn 5 năm tiếp theo, hướng tới mức hai con số. Với kịch bản này, nhu cầu thép sẽ tăng mạnh, mở ra dư địa lớn cho những doanh nghiệp có nguồn cung uy tín.

Đặc biệt, lợi thế lớn nhất của Pomina nằm ở “đầu ra khổng lồ” từ hệ sinh thái Vingroup. Việc được bao tiêu sản phẩm cho các dự án của VinFast, Vinhomes, VinSpeed… giúp Pomina không chỉ có đơn hàng ngắn hạn mà còn đảm bảo tiêu thụ dài hạn. “11 công trình quy mô được Vingroup triển khai đồng loạt ngày 19/12 là minh chứng quá rõ. Con số này sẽ còn tăng mạnh trong thời gian tới. Đây là lợi thế mà rất ít doanh nghiệp thép có được”, ông An nhận định, đồng thời cho rằng những doanh nghiệp đang dẫn đầu thị phần như Hòa Phát có thể sẽ phải “nhường sân” dần.

VinMetal - ẩn số đáng gờm trên bản đồ thép Việt

Không dừng lại ở vai trò hậu thuẫn cho Pomina, VinMetal đang tự khẳng định mình là đối thủ đáng gờm khi chính thức bước vào ngành thép với tham vọng lớn. Theo công bố, VinMetal sẽ không chỉ sản xuất thép dân dụng mà tập trung mạnh vào thép cán nóng, thép cường độ cao và thép hợp kim đặc chủng - những dòng sản phẩm phục vụ xe điện và hạ tầng giao thông tốc độ cao, vốn là “khoảng trống” của thị trường Việt Nam suốt nhiều năm.

Ngay cả những doanh nghiệp đầu ngành như Hòa Phát cũng chỉ mới chuyển hướng sang phân khúc này trong vài năm trở lại đây. Trong khi đó, VinMetal sở hữu lợi thế vượt trội về tiềm lực tài chính, công nghệ và hệ sinh thái.

Mới đây, tại Vũng Áng, Vingroup đã chính thức khởi động Nhà máy thép VinMetal với công suất dự kiến lên tới 20 triệu tấn/năm sau 3 giai đoạn - thuộc nhóm lớn nhất khu vực. “Cách đầu tư của Vingroup luôn bài bản, từ gốc rễ. VinFast từng đi lên từ con số 0 để trở thành số 1 tại Việt Nam, và VinMetal hoàn toàn có thể đi theo quỹ đạo tương tự”, ông Lê Thanh An đánh giá.

Ở góc độ chi phí, ông Nguyễn Duy Khánh cho rằng công nghệ hiện đại sẽ giúp VinMetal tối ưu giá thành, đưa doanh nghiệp vào nhóm có chi phí sản xuất thép thấp nhất khu vực - lợi thế cạnh tranh rất lớn ngay từ vạch xuất phát. Bên cạnh đó, đầu ra được bảo đảm nhờ hệ sinh thái đa ngành của Vingroup giúp VinMetal không phải “tự bơi” tìm thị trường trong giai đoạn đầu.

Về dài hạn, các chuyên gia tin rằng thép của VinMetal hoàn toàn có khả năng đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của châu Âu và Mỹ, mở ra dư địa xuất khẩu lớn.

Cuộc chơi mới: thị phần không còn là “tấm khiên”

Nhìn tổng thể, sự cộng hưởng giữa VinMetal và Pomina đang hình thành một “thế lực cạnh tranh” hiếm thấy: vừa có nguồn cung lớn và ổn định, vừa có đầu ra dài hạn, lại đủ năng lực phát triển các dòng sản phẩm thép chất lượng cao mà thị trường đang thiếu.

Trong bối cảnh đó, những doanh nghiệp đang nắm giữ thị phần lớn như Hòa Phát khó tránh khỏi áp lực bị thu hẹp thị phần ở cả thép xây dựng lẫn thép chất lượng cao. “Lợi thế thị phần không còn là tấm khiên đủ mạnh. Cuộc chơi hiện tại là chất lượng, chiến lược dài hạn, hệ sinh thái và khả năng tạo ra giá trị khác biệt. Ở bức tranh đó, cặp bài trùng VinMetal - Pomina có thể là nhân tố làm thay đổi trật tự ngành thép Việt”, ông Lê Thanh An phân tích.