Trung Quốc chấp nhận “tăng trưởng chậm”: Tín hiệu thực dụng cho giai đoạn kinh tế mới

Bắc Kinh vừa phát đi thông điệp quan trọng về tương lai của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới: tăng trưởng sẽ chậm lại, nhưng được kiểm soát chặt chẽ hơn và đặt trọng tâm vào chất lượng thay vì tốc độ.

Trong kế hoạch kinh tế năm 2026, Trung Quốc đặt mục tiêu tăng trưởng GDP trong khoảng 4,5% – 5%, mức thấp nhất trong nhiều thập niên nếu so với các mục tiêu trước đây. Dù vậy, giới chức nước này cho thấy họ đang lựa chọn một lộ trình thực dụng hơn, chấp nhận nhịp tăng trưởng thấp hơn để đổi lấy sự ổn định và tái cấu trúc nền kinh tế.

Bối cảnh toàn cầu bất định

Mục tiêu mới được công bố tại kỳ họp thường niên của Quốc hội Trung Quốc (NPC), sau ba năm liên tiếp Bắc Kinh duy trì mục tiêu tăng trưởng quanh mức 5%.

Năm 2025, nền kinh tế Trung Quốc vẫn đạt mức tăng trưởng 5%, hoàn thành chỉ tiêu đề ra dù phải đối mặt với nhiều thách thức như căng thẳng thương mại với Mỹ, các hạn chế công nghệ và môi trường địa chính trị phức tạp.

Tuy nhiên, bước sang năm 2026, áp lực đối với nền kinh tế ngày càng rõ rệt. Tiêu dùng hộ gia đình phục hồi chậm, đầu tư suy yếu và thị trường bất động sản vẫn chưa thoát khỏi giai đoạn khó khăn kéo dài. Bối cảnh quốc tế cũng trở nên khó lường hơn với rủi ro địa chính trị gia tăng và khả năng xuất hiện thêm các biện pháp bảo hộ thương mại.

Trong báo cáo công tác chính phủ, Thủ tướng Lý Cường nhấn mạnh Trung Quốc cần “củng cố năng lực nội tại để đối phó với các thách thức bên ngoài”, cho thấy định hướng phát triển dựa nhiều hơn vào sức mạnh nội sinh của nền kinh tế.

Xuất khẩu tiếp tục là trụ đỡ

Một đặc điểm nổi bật của tăng trưởng Trung Quốc trong những năm gần đây là sự phụ thuộc ngày càng lớn vào xuất khẩu.

Năm 2025, nước này ghi nhận thặng dư thương mại kỷ lục khoảng 1,2 nghìn tỷ USD, phản ánh sức mạnh của khu vực sản xuất và chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, con số này cũng làm dấy lên nhiều tranh luận về sự mất cân đối thương mại toàn cầu, khi năng lực sản xuất của Trung Quốc vượt xa nhu cầu trong nước.

Trong nhiều năm qua, các nhà kinh tế đã kêu gọi Bắc Kinh tái cân bằng mô hình tăng trưởng, chuyển từ phụ thuộc vào đầu tư và xuất khẩu sang thúc đẩy tiêu dùng nội địa. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi này không đơn giản, bởi nó có thể xung đột với chiến lược dài hạn của Trung Quốc: duy trì lợi thế sản xuất và nâng cấp công nghệ.

Trọng tâm mới: công nghệ và “lực lượng sản xuất mới”

Năm 2026 cũng đánh dấu năm đầu tiên của Kế hoạch 5 năm giai đoạn 2026–2030. Trong chiến lược này, Bắc Kinh tiếp tục nhấn mạnh việc phát triển cái gọi là “lực lượng sản xuất mới”, bao gồm:

  • xe điện

  • trí tuệ nhân tạo (AI)

  • robot và tự động hóa

  • chuỗi cung ứng công nghệ cao

Áp lực từ các hạn chế công nghệ của Mỹ, đặc biệt trong lĩnh vực bán dẫn, đang thúc đẩy Trung Quốc đẩy nhanh chiến lược tự chủ công nghệ và nội địa hóa chuỗi cung ứng.

Tuy nhiên, nền kinh tế nội địa lại đang đối mặt với một nghịch lý: cung vượt cầu trong nhiều ngành công nghiệp. Tình trạng dư thừa sản xuất khiến cạnh tranh ngày càng khốc liệt, kéo theo nguy cơ giảm phát và làm xói mòn lợi nhuận của doanh nghiệp.

Một số nhà phân tích cho rằng điều này có thể tạo ra cảm giác của “một nền kinh tế đang suy yếu”, ngay cả khi tốc độ tăng trưởng chính thức vẫn cao hơn so với nhiều nền kinh tế phát triển.

Bắc Kinh mở rộng công cụ kích thích

Để hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng, chính phủ Trung Quốc tiếp tục duy trì chính sách tài khóa mở rộng.

Mục tiêu thâm hụt ngân sách khoảng 4% GDP được giữ nguyên – mức cao hiếm thấy trong lịch sử gần đây – nhằm đảm bảo nhà nước có đủ dư địa chi tiêu nếu kinh tế suy yếu.

Trong năm 2026, Bắc Kinh dự kiến triển khai một loạt biện pháp tài chính:

  • 800 tỷ nhân dân tệ công cụ tài trợ chính sách mới để thúc đẩy đầu tư

  • 4,4 nghìn tỷ nhân dân tệ trái phiếu chuyên dụng do chính quyền địa phương phát hành cho các dự án hạ tầng

  • 1,3 nghìn tỷ nhân dân tệ trái phiếu chính phủ siêu dài hạn

Ở phía tiêu dùng, chính phủ dành 250 tỷ nhân dân tệ trái phiếu đặc biệt cho chương trình đổi hàng tiêu dùng nhằm kích thích mua sắm – thấp hơn mức 300 tỷ nhân dân tệ của năm trước. Ngoài ra, các gói tín dụng bổ sung cũng được triển khai cho hộ gia đình và doanh nghiệp.

Dù vậy, nhiều nhà phân tích nhận định trọng tâm chính sách vẫn nghiêng về đầu tư và công nghiệp, trong khi các biện pháp hỗ trợ trực tiếp cho người dân còn khá thận trọng.

Bài toán tăng trưởng dài hạn

Bên cạnh các mục tiêu ngắn hạn, Bắc Kinh vẫn theo đuổi tham vọng chiến lược dài hạn: đưa Trung Quốc trở thành quốc gia có mức thu nhập bình quân đầu người tương đương các nước phát triển trung bình vào năm 2035.

Theo các ước tính chính thức, để đạt được mục tiêu này, nền kinh tế Trung Quốc cần duy trì tốc độ tăng trưởng trung bình khoảng 4,17% mỗi năm trong thập kỷ tới.

Điều đó đồng nghĩa với việc mục tiêu 4,5% – 5% cho năm 2026 không phải là sự từ bỏ tham vọng, mà là bước điều chỉnh thực tế trong một môi trường toàn cầu nhiều biến động.

Nói cách khác, Trung Quốc đang bước vào một giai đoạn phát triển mới: tăng trưởng chậm hơn nhưng ổn định hơn, với trọng tâm là nâng cấp công nghệ, củng cố chuỗi cung ứng và duy trì ổn định kinh tế – xã hội, thay vì chỉ chạy theo tốc độ tăng trưởng như trong các thập niên trước.

.......................................

Liên hệ tư vấn đầu tư hàng hoá phái sinh: 0327.555.026