Hơn 9.600 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể chỉ trong tháng 8 năm 2026. Nếu chỉ nhìn vào con số này, đây có thể được xem là một trong những tín hiệu đáng lo ngại. Bởi số doanh nghiệp giải thể trong một tháng hiện đã cao gấp khoảng 3 lần mức trung bình hàng tháng của năm 2025 và hơn 5 lần mức trung bình của năm 2024. Tổng cộng từ đầu năm đến nay, hơn 40.000 doanh nghiệp đã hoàn tất thủ tục giải thể.

Nhưng thực ra là câu chuyện doanh nghiệp rời khỏi thị trường không phải đến năm 2026 mới đáng báo động.

Khoảng một năm trước, khi số doanh nghiệp giải thể có thời điểm lên hơn 3.800 doanh nghiệp mỗi tháng, trong khi mức bình quân trước đó chỉ khoảng 1.800 doanh nghiệp mình đã có một bài viết cho rằng đây là một tín hiệu rủi ro (link trong comment). Lúc đó các vấn đề là việc siết quản lý và minh bạch thuế diễn ra với tốc độ nhanh, vượt khả năng thích nghi của doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh thì làm tăng chi phí, bào mòn lợi nhuận, tạo nhiều áp lực pháp lý và đẩy nhóm yếu rời khỏi thị trường. Mặc dù việc minh bạch thì luôn tốt về dài hạn.

Nếu mức giải thể hơn 3.800 doanh nghiệp/tháng khi đó đã cao đủ để trở thành một tín hiệu cảnh báo, thì con số hơn 9.600 doanh nghiệp còn đáng chú ý hơn rất nhiều. Tuy nhiên, bức tranh năm 2026 lại phức tạp hơn năm 2025.

Bởi đằng sau kỷ lục này còn phần rất lớn còn liên quan đến quá trình làm sạch dữ liệu, xử lý những doanh nghiệp thực tế đã ngừng hoạt động nhưng vẫn tồn tại trên giấy tờ. Nên có chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh” của ngành Thuế.

Ngay lúc này, mọi người truy cập hệ thống eTax cũng có thể thấy Thư ngỏ đề nghị hưởng ứng chiến dịch này gửi tới mọi người.

Cơ sở làm điều này là có gần 300.000 doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục giải thể và khoảng 325.000 doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký, đồng thời có nợ thuế.

Cơ quan thuế yêu cầu các doanh nghiệp thuộc diện xử lý hoàn thành nghĩa vụ kê khai, nộp thuế và thực hiện các thủ tục cần thiết trước thời hạn ngày 15/7/2026.

Điều này giúp giải thích tại sao số doanh nghiệp hoàn tất giải thể có thể tăng đột biến trong một khoảng thời gian rất ngắn.

Về hiện tượng đây cũng là dồn toa khi pháp lý sờ tới. Quả nhiên 2026 nghề nguy hiểm nhất là nghề chủ doanh nghiệp

Những doanh nghiệp đáng lẽ phải được ghi nhận rời khỏi thị trường từ những năm trước nay được tập trung xử lý trong cùng một khoảng thời gian, khiến thống kê giải thể tăng vọt.

Bộ Tài chính cũng cho rằng chiến dịch sẽ giúp chuẩn hóa cơ sở dữ liệu, đẩy nhanh giải quyết hồ sơ tồn đọng và kiểm soát chặt hơn các hồ sơ phát sinh mới.

Nhưng điều đó không có nghĩa chúng ta có thể giải thích toàn bộ kỷ lục hơn 9.600 doanh nghiệp chỉ bằng yếu tố kỹ thuật. Vẫn tồn tại một vấn đề khác: sức khỏe của một bộ phận doanh nghiệp thực sự đang yếu đi.

Nhiều doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tồn tại với bộ đệm tài chính khá mỏng. Thường thì nhóm này là thiếu năng lực quản trị tài chính, không có kế hoạch kinh doanh và quản trị dòng tiền yếu.

Một doanh nghiệp không nhất thiết phải thiếu đơn hàng mới có thể phá sản. Doanh thu vẫn có nhưng doanh nghiệp vẫn thiếu tiền là khá bình thường. Đơn hàng lợi nhuận quá thấp. Đòng tiền không đủ để trả lương, lãi vay, nhà cung cấp và nghĩa vụ thuế. Khi những điểm yếu nội tại này gặp môi trường kinh doanh khó khăn, sức chống chịu của doanh nghiệp giảm rất nhanh.

Chi phí vốn và chi phí đầu vào vẫn tạo áp lực. Lãi vay, nguyên vật liệu và nhiều loại chi phí vận hành bào mòn lợi nhuận, trong khi sức mua trong nước phục hồi không tốt.

Bán buôn và bán lẻ đang chịu đồng thời nhiều áp lực: mô hình thương mại thay đổi, hành vi tiêu dùng dịch chuyển, cạnh tranh ngày càng gay gắt và sức mua phục hồi không đồng đều.

Bên cạnh đó bất động sản là mắt xích quan trọng trong nhiều chuỗi sản xuất kinh doanh, thì đang trở thành một trong những khu vực khốc liệt nhất của quá trình thanh lọc.

Tốc độ giải thể doanh nghiệp bất động sản tăng tới 135% cao gấp khoảng 6 lần tốc độ thành lập mới. Đằng sau con số này là áp lực thanh khoản, những dự án kéo dài và lượng vốn rất lớn bị mắc kẹt trong một ngành có chu kỳ kinh doanh dài.

Sau nhiều năm chống đỡ, những doanh nghiệp có dòng tiền yếu, khả năng thích nghi thấp hoặc mô hình kinh doanh không còn phù hợp cuối cùng phải rời khỏi cuộc chơi.

Có một nghịch lý khác là trong khi tổng vốn đăng ký của doanh nghiệp mới tăng tới 63% số lao động đăng ký lại giảm -10,9%.

Nền kinh tế vẫn xuất hiện những dòng vốn mới và những doanh nghiệp mới, thậm chí quy mô vốn đăng ký còn tăng mạnh. Nhưng đang ngày càng tập trung hơn vào những mô hình có năng suất và khả năng sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn, ít tốn người hơn.

Trong một nền kinh tế thị trường, doanh nghiệp thành lập và doanh nghiệp giải thể luôn tồn tại song song.

Doanh nghiệp hoạt động kém hiệu quả rời khỏi thị trường để vốn, lao động và các nguồn lực khác được chuyển sang những khu vực hiệu quả hơn là một quá trình bình thường, thậm chí cần thiết.

Con số kỷ lục của năm 2026 trước hết cho thấy mức tốc độ suy yếu thực tế của khu vực doanh nghiệp trong riêng một tháng.

Nhưng cũng ghi nhân phần đáng kể những doanh nghiệp xuất hiện trong thống kê hôm nay có thể đã ngừng hoạt động từ rất lâu và chỉ đến nay mới chính thức hoàn tất thủ tục.

Nhưng nếu có tới gần 617.000 doanh nghiệp phải nằm trong một chiến dịch rà soát thì có lẽ chúng ta sẽ còn thấy tiếp tục các đợt giải thể mạnh mẽ để hoàn tất thủ tục trong năm nay.

Tháng 8 tôi ghé qua công ty luật của một người bạn. Đó là sáng thứ Bảy nhưng người bạn lại tất bật từ sớm để tiếp những chủ doanh nghiệp đến hỏi thủ tục giải thể. Bạn tôi nói vui rằng “mùa này đóng cửa doanh nghiệp nhiều quá”, không khó kiếm khách. Câu chuyện ở một văn phòng luật dĩ nhiên không thể đại diện cho toàn bộ nền kinh tế, nhưng nó khiến tôi chú ý số liệu này.