Ngay sau chiều định mệnh tháng 3/1997, khi cơn mưa trái mùa ở Sài Gòn chưa kịp khô, Tăng Minh Phụng và Liên Khui Thìn đã bị điệu lên một chuyến chuyên cơ đặc biệt. Đó là chuyến bay di lý (chuyển vùng). Một chuyến đi không có vé khứ hồi. Máy bay hạ cánh xuống Hà Nội trong một đêm gió mùa Đông Bắc tràn về muộn. Tăng Minh Phụng, người đàn ông cả đời sống dưới ánh mặt trời rực rỡ của phương Nam, lần đầu tiên cảm nhận được cái lạnh thấu xương của phương Bắc.
Đoàn xe tù chạy thẳng về Trại giam T16 – nằm trơ trọi giữa đồng ruộng heo hút của tỉnh Hà Tây (cũ). Giới giang hồ và tội phạm kinh tế gọi nơi đây là “Lò Bát Quái”. Bởi vì vào đây, vàng thau sẽ bị ngọn lửa của nghiệp vụ nung chảy, mọi bí mật dù chôn sâu dưới 9 tầng địa ngục cũng bị vắt kiệt ra bằng hết.
Cánh cửa buồng giam riêng biệt đóng sầm lại. “Rầm!” Âm thanh đó cắt đứt hoàn toàn sự kết nối của Phụng với thế giới bên ngoài. Không có Liên Khui Thìn, không có Phạm Nhật Hồng, không có vợ con. Chỉ có bốn bức tường đá lạnh lẽo và một ô cửa sổ nhỏ bằng bàn tay, nơi ánh sáng lọt vào một cách dè sẻn như lòng trắc ẩn của pháp luật lúc bấy giờ.
Mùa Hè năm 1997. Cái nóng của vùng đồng bằng sông Hồng hầm hập như thiêu như đốt. Buồng giam biến thành cái lò nung. Phụng ngồi trong đó, mồ hôi tuôn ra như tắm, nhưng ông không thấy nóng. Ông đang bận tính toán. Trong cơn ảo giác của sự cô độc, những mảng rêu mốc trên tường biến thành bản đồ quy hoạch. Những vết nứt trên sàn xi-măng biến thành những con đường ở các khu công nghiệp Bình Dương, Vũng Tàu. Ông dùng móng tay vạch lên tường những con số: Giá đất năm 96... Giá đất năm 97... Lãi suất phạt... Ông vẫn lạc quan một cách điên rồ. Ông tin rằng chỉ cần ông tính toán đúng, Nhà nước sẽ thấy tài sản của ông lớn hơn nợ, và ông sẽ được thả.
Mùa Đông năm 1998. Gió bấc luồn qua khe cửa rít lên từng hồi như tiếng oan hồn đòi mạng. Phụng co ro trong chiếc áo tù mỏng manh, da thịt tím tái. Cái lạnh của miền Bắc bào mòn sức lực của vị đại gia hào hoa ngày nào, biến ông thành một ông già tiều tụy, hốc hác. Nhưng đáng sợ hơn cái lạnh là sự tra tấn của ký ức. Các điều tra viên thay nhau xoay vòng hỏi cung. Sáng, trưa, chiều, tối.
- Lô đất này mua của ai?
- Tiền lại quả cho ai?
- Khoản vay này đi đâu?
Bộ não của Phụng bị “vắt kiệt” như một quả chanh. Ông phải nhớ lại từng bữa nhậu, từng cái bắt tay, từng vali tiền. Mỗi lời khai là một nhát dao cắt đứt thêm một mối quan hệ, đẩy thêm một người quen vào vòng lao lý. Đó là cực hình lớn nhất đối với một người trọng tình nghĩa như ông.
Một buổi sáng mùa thu, khi Phụng đang lẩm bẩm tính giá đất với con thạch sùng trên trần nhà, cai ngục mở cửa:
- Tăng Minh Phụng, ra gặp luật sư.
Tại phòng làm việc, một người đàn ông trung niên với gương mặt cương nghị, đôi mắt sáng và sắc sảo đang ngồi đợi. Đó là luật sư Bùi Quang Nghiêm. Không giống những luật sư chỉ làm cho xong chuyện, ông Nghiêm toát lên cái thần thái “quyết liệt và thấu cảm”. Ông nhìn Bảy Phụng, không phải nhìn một tội phạm, mà nhìn một thân chủ đang bị oan ức về định giá.
Vừa thấy luật sư, câu đầu tiên Phụng hỏi không phải là “Tôi có bị tử hình không?”, mà là:
- Anh Nghiêm! Anh nói với Tòa chưa? Đất Sông Bé của tôi lên giá chưa? Nếu bán theo giá thị trường thì tôi dư tiền trả nợ mà!
Luật sư Nghiêm nén tiếng thở dài. Ông nắm lấy đôi bàn tay gầy guộc của Phụng, giọng trầm ấm nhưng dứt khoát:
- Anh Bảy, chuyện đất đai chúng tôi đang đấu tranh quyết liệt. Tôi sẽ không để họ định giá rẻ mạt tài sản của anh. Nhưng hôm nay, tôi có tin quan trọng hơn cho anh.
Phụng khựng lại, đôi mắt thâm quầng mở to:
- Tin gì? Vợ tôi... con Sương sao rồi?
Luật sư Nghiêm nhìn thẳng vào mắt Phụng, nói chậm rãi từng từ:
- Chị Sương được về rồi.
Tăng Minh Phụng như bị điện giật, toàn thân run bắn lên:
- Anh... anh nói sao? Về là sao?
- Chị ấy được tại ngoại hầu tra. Cơ quan điều tra xác định chị ấy chỉ là người ký thay, vai trò không quá nghiêm trọng. Hơn nữa, do chính sách nhân đạo của Nhà nước đối với phụ nữ đang nuôi con nhỏ, họ cho chị ấy về nhà để khắc phục hậu quả và chăm sóc mấy đứa nhỏ. Chị ấy bị cấm đi khỏi nơi cư trú, nhưng anh yên tâm, chị ấy an toàn và đang ở bên các con. – LS Nghiêm giải thích.
Một khoảng lặng bao trùm căn phòng. Tăng Minh Phụng, người đàn ông đã không khóc khi bị còng tay, không khóc khi bị giam cầm trong cái lạnh cắt da, bỗng nhiên bật ra một tiếng nấc nghẹn ngào.
- Trời ơi...
Ông ôm mặt, bờ vai rung lên bần bật. Nước mắt tuôn ra qua kẽ tay, rơi xuống mặt bàn gỗ tạp. Đó không phải là nước mắt của sợ hãi. Đó là nước mắt của sự giải thoát. Gánh nặng ngàn cân trong lòng ông – nỗi ân hận vì đã kéo người vợ vô tội vào tù – bỗng chốc được trút bỏ.
- Cảm ơn... Cảm ơn Nhà nước... Cảm ơn anh Nghiêm... Vậy là con Sương nó sống rồi. Con tôi có mẹ rồi. Tôi chết cũng nhắm mắt. – Phụng nói trong tiếng nấc.
Trong khoảnh khắc đó, hình ảnh “đại gia ngàn tỷ” tính toán giá đất biến mất. Chỉ còn lại một người chồng, người cha bình thường. Luật sư Nghiêm ngồi lặng im, chứng kiến khoảnh khắc yếu lòng hiếm hoi của con mãnh thú bị sa cơ. Ông nhận ra, đằng sau những con số nợ nần khổng lồ kia, Tăng Minh Phụng vẫn giữ được một “cốt lõi nhân tính” nguyên vẹn.
Phụng ngẩng đầu lên, lau nước mắt, nụ cười méo xệch nhưng ánh lên niềm hy vọng:
- Anh Nghiêm, giờ anh muốn tôi khai gì, tôi khai hết. Muốn tôi nhận tội gì, tôi nhận hết. Miễn là vợ tôi được yên.
Bên ngoài song sắt trại T16, một tia nắng hiếm hoi của mùa đông xuyên qua tầng mây xám xịt, chiếu rọi xuống khoảng sân trại giam. Luật sư Nghiêm trầm ngâm một lúc, rồi quay lại thực tại tàn khốc của hồ sơ vụ án.
- Anh Bảy à, Viện Kiểm sát đang xoáy sâu vào chi tiết này: Anh đã lập ra hàng loạt công ty con “ma”. Tổng cộng 40 pháp nhân. Họ cáo buộc anh dùng các pháp nhân này để đảo nợ và lách luật.
- Anh Nghiêm, anh biết luật mà. Quy định của Ngân hàng lúc đó ngặt nghèo lắm: “Một doanh nghiệp không được vay quá 10% vốn tự có”. Vốn tôi có hạn, nhưng mộng tôi lớn bằng trời. Tôi muốn xây cả một thành phố, làm sao tôi dùng cái vốn cỏn con đó mà làm? Tôi buộc phải đẻ ra 40 đứa con (công ty con), mỗi đứa vay một ít, gom lại mới đủ sức dời non lấp bể. Tôi không lừa ai cả. 40 cái tên đó, cuối cùng cũng chỉ quy về một mình Tăng Minh Phụng này chịu trách nhiệm trả nợ thôi. – Tăng Minh Phụng cười buồn, ánh mắt nhìn xa xăm qua khung cửa sổ đầy bụi.
Luật sư Nghiêm gật đầu, lòng nặng trĩu.
- Thôi, anh nghỉ ngơi đi. Lát nữa sẽ có anh Nguyễn Minh Tâm vào. Anh ấy cần rà soát lại toàn bộ danh mục tài sản của anh. Đây là lá bài sinh tử của chúng ta.
Cánh cửa sắt lại mở. Luật sư Nguyễn Minh Tâm bước vào. Khác với vẻ sương gió và tình cảm của LS Nghiêm, LS Tâm mang phong thái của một học giả: Điềm tĩnh, chỉn chu, tay xách cặp táp chứa đầy giấy tờ và máy tính. Ông ngồi xuống, chỉnh lại gọng kính, mở cuốn sổ tay ra. Không khí trong phòng giam bỗng chốc trở nên nghiêm trang như một sàn giao dịch chứng khoán.
- Chào anh Bảy. Thời gian không còn nhiều. Chúng ta cần hệ thống lại toàn bộ tài sản để chứng minh khả năng thanh toán. Anh nhớ được bao nhiêu?
Trong giây phút ấy, một điều kỳ diệu đã xảy ra. Tăng Minh Phụng nhắm mắt lại. Bóng tối của phòng giam T16 tan biến. Trước mắt ông hiện ra tấm bản đồ miền Nam Việt Nam rực rỡ ánh sáng. Bộ não của ông, vốn bị vắt kiệt bởi những cuộc thẩm vấn, bỗng nhiên khởi động lại như một siêu máy tính. Ông không cần sổ sách. Ông chính là sổ sách.
Phụng bắt đầu đọc, giọng vang vọng như một người đang đọc sấm truyền:
- Ghi đi anh Tâm! Tại Sài Gòn: 169 biệt thự. Địa chỉ: 230 Nguyễn Thị Minh Khai, biệt thự Pasteur, biệt thự Tú Xương... Giá mua năm 95 là... Giá thị trường hiện tại là... Tại Bình Dương: 1,2 triệu mét vuông nhà xưởng. Khu công nghiệp Sóng Thần, dãy A, dãy B... Tại Vũng Tàu, Lâm Đồng: 2,6 triệu mét vuông đất chuyên dùng. Lô đất Chí Linh, lô đất Bãi Dâu...
Luật sư Tâm ghi chép lia lịa, tay ông mỏi nhừ nhưng không dám dừng lại. Ông kinh ngạc tột độ. Làm sao một con người đang bị giam cầm, thiếu ăn thiếu ngủ, lại có thể nhớ chính xác đến từng mét vuông đất, từng đồng xu giá vốn của 78 đơn vị bất động sản rải rác khắp miền Nam như vậy? Đó không phải là trí nhớ. Đó là máu thịt. Tăng Minh Phụng đã khắc từng tấc đất vào vỏ não của mình.
Sau khi danh mục tài sản khổng lồ được liệt kê xong, LS Tâm dừng bút, thở dài. Ông nhìn Phụng với ánh mắt đầy lo âu – ánh mắt của một nhà tài chính nhìn thấy một vụ sụp đổ phi lý.
LS Nghiêm (lúc này đã quay lại) tiếp lời, giọng xót xa:
- Anh Bảy, danh mục này rất ấn tượng. Nếu bán được, dư sức trả nợ. NHƯNG... Chúng tôi đã gửi văn bản kiến nghị Tòa án và Viện kiểm sát cho định giá lại tài sản theo giá thị trường. Có điều Tòa vẫn giữ quan điểm dùng khung giá Nhà nước.
Tăng Minh Phụng sững sờ:
- Khung giá Nhà nước? Giá năm nào?
- Giá theo quy định cũ. Thấp hơn giá thị trường cả chục lần. – LS Tâm chua chát đáp.
Phụng cười, một nụ cười như mếu. Biến vàng thành rơm. Một lô đất Phụng mua 100 lượng vàng, ngân hàng định giá cho vay 70 lượng. Nay Phụng bị bắt, Tòa định giá theo khung nhà nước chỉ còn... 10 lượng. Từ chỗ “tỷ phú”, ông bỗng chốc biến thành kẻ “lừa đảo chiếm đoạt” số tiền chênh lệch khổng lồ kia.
Ánh mắt Phụng rực lên một ngọn lửa kiên định cuối cùng. Ông nắm chặt tay hai vị luật sư:
- Anh Nghiêm, anh Tâm à! Các anh ráng giúp tôi. Nói cho Hội đồng xét xử hiểu. Đất đai là sinh mệnh của tôi. Đừng để nó chết theo tôi. Hãy xin cho tôi được Tại ngoại, hoặc cho tôi Chỉ đạo từ xa. Chỉ cần cho tôi một cái điện thoại, tôi sẽ gọi cho các đối tác, bán đất theo giá thị trường. Tôi cam kết trả đủ gốc lãi cho ngân hàng, thậm chí còn dư tiền nộp ngân sách.
Đến lúc này, Bảy Phụng vẫn tin mình không thể chết, vì ông là “con nợ vĩ đại”. Ông có ngờ đâu đó chỉ là tư duy kinh tế của ông, nó khác nhiều với logic ổn định trật tự thời bấy giờ. Đối với thượng tầng, đôi khi việc “xử bắn một con nợ vĩ đại” để răn đe xã hội và thiết lập lại trật tự còn quan trọng hơn việc thu hồi vài ngàn tỷ đồng. Ông vẫn cặm cụi viết đơn. Những lá đơn đẫm nước mắt và tâm huyết, vẽ ra các phương án tài chính sắc sảo để cứu vãn tình thế. Những lá đơn ấy, ông gửi đi với niềm tin mãnh liệt, mà không biết rằng chúng đang bay vào khoảng không vô định, giống như những tờ tiền âm phủ bị gió cuốn đi ở ngã tư Bình Thới năm nào.
Mùa Hè năm 1999. Sau hai năm bị giam cầm trong cái lạnh của trại T16, Tăng Minh Phụng được đưa trở lại Sài Gòn để chuẩn bị cho phiên tòa sơ thẩm. Chuyến xe tù lăn bánh qua những con phố quen thuộc của Hòn ngọc Viễn Đông. Nhưng Sài Gòn trong mắt Phụng lúc này sao lạ quá. Những tòa nhà cao tầng mới mọc lên, những tấm biển quảng cáo rực rỡ... tất cả đều quay lưng lại với ông. Ông giống như một hồn ma trở về thăm lại dương gian, thấy cảnh cũ người xưa nhưng mình đã không còn thuộc về thế giới này nữa.
Tháng 5/1999. Tòa án Nhân dân TP.HCM nằm trên đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa biến thành một “Đấu trường La-mã” thời hiện đại. Chưa bao giờ lịch sử tố tụng Việt Nam chứng kiến một vụ án quy mô như thế: 77 bị cáo, hàng trăm luật sư và người có quyền lợi liên quan. Hội trường xét xử chật ních, người ta phải kê thêm ghế nhựa dọc các lối đi. An ninh thắt chặt ba vòng bốn lớp. Những sắc phục công an dày đặc như một bức tường xanh ngăn cách thế giới tự do và thế giới tù tội.
Bên ngoài cổng tòa, hàng ngàn người dân Sài Gòn tụ tập. Họ đứng chật kín vỉa hè, leo lên cả cây xanh, bám vào hàng rào sắt. Họ nín thở lắng nghe từng lời thẩm vấn vọng ra từ những chiếc loa phóng thanh rè rè. Trong đám đông đó, có những người từng hàm ơn Phụng, có những chủ nợ, và cả những kẻ hiếu kỳ muốn xem “Ông vua ngàn tỷ” giờ ra sao.
Tại khu vực dành cho bị cáo, một cuộc gặp gỡ chấn động diễn ra. Tăng Minh Phụng bị dẫn giải vào. Đi ngay sau ông là Liên Khui Thìn. Hai người đàn ông, hai kiến trúc sư của liên minh Minh Phụng–EPCO, sau 2 năm biệt giam, giờ mới nhìn thấy mặt nhau. Họ sững sờ. Phụng nhìn Thìn: Người trí thức hào hoa ngày nào giờ tóc hoa râm, da nhăn nheo, đôi mắt đờ đẫn sau cặp kính dày. Thìn nhìn Phụng: Con Phượng Hoàng lửa ngày nào giờ chỉ còn là một bộ khung xương gầy guộc trong bộ áo tù rộng thùng thình. Họ không nói gì, chỉ gật đầu chào nhau. Một cái gật đầu chứa đựng cả một thiên sử thi về sự sụp đổ. Họ soi thấy cái chết của chính mình trong hình hài của người kia.
Phụng ngồi xuống ghế bị cáo. Ông dáo dác nhìn quanh. Và ông thấy bà Sương. Vợ ông ngồi ở hàng ghế xa tít phía sau, lẫn trong đám người thân. Bà gầy đi nhiều, đôi mắt trũng sâu vì những đêm thức trắng lo âu. Hai ánh mắt chạm nhau qua rừng cảnh sát bảo vệ. Phụng cố nhếch mép cười. Ông muốn gửi một tín hiệu: “Anh ổn, em đừng lo”. Nhưng cơ mặt ông đã cứng đờ vì đau khổ. Nụ cười ấy méo xệch, trông như một vết nứt trên pho tượng đất nung sắp vỡ vụn. Bà Sương bụm miệng khóc, quay mặt đi không dám nhìn.
Chủ tọa phiên tòa bắt đầu đọc cáo trạng. Những con số vang lên như tiếng búa tạ giáng xuống đầu bị cáo:
- Lừa đảo chiếm đoạt tài sản XHCN... Lạm dụng tín nhiệm... Tổng dư nợ: 5.000 - 6.000 tỷ đồng.
Cả phòng xử án ồ lên kinh hoàng. Loa phóng thanh bên ngoài cũng truyền đi con số khủng khiếp ấy khiến đám đông rùng mình. Vào năm 1997–1999, con số này tương đương hàng trăm triệu đô-la Mỹ, bằng ngân sách của cả một tỉnh lớn. Nó biến Tăng Minh Phụng từ một doanh nhân thành một “siêu tội phạm”.
Ngày tuyên án. Không khí đặc quánh như chì. Tăng Minh Phụng đứng trước vành móng ngựa, hai tay đan chặt vào nhau, mồ hôi ướt đẫm lưng áo. Ông vẫn nuôi một niềm tin ngây thơ: “Mình là con nợ vĩ đại. Mình còn sống thì mới trả được nợ. Họ sẽ cho mình Chung thân để cày trả nợ”. Chủ tọa dõng dạc tuyên bố:
- Bị cáo Tăng Minh Phụng... TỬ HÌNH.
- Bị cáo Liên Khui Thìn... TỬ HÌNH. Bị cáo Phạm Nhật Hồng… Nguyễn Tuấn Phúc… Nguyễn Ngọc Bích… Trần Quang Vinh… TỬ HÌNH… Tòa án cũng đề nghị với Viện Kiểm sát tuyên bị cáo Lê Minh Xử mức án tử hình, Viện Kiểm sát đề nghị xem xét giảm mức án… CHUNG THÂN.
Hai tiếng “TỬ HÌNH” rơi xuống, lạnh lùng và dứt khoát như lưỡi dao máy chém. Phụng sững sờ. Mặt ông biến sắc, chuyển từ đỏ sang trắng bệch, rồi xám ngoét. Đôi chân ông khuỵu xuống, phải bám vào vành móng ngựa mới đứng vững. Mọi tính toán, mọi hy vọng về “cơ chế cứu vớt” tan biến như bọt xà phòng.
Được nói lời sau cùng, Phụng không van xin tha mạng vì sợ chết. Ông van xin sự sống cho tài sản của mình. Giọng ông run rẩy nhưng đầy uất ức, vang vọng khắp phòng xử án:
- Thưa Hội đồng xét xử... Bị cáo không có ý định lừa đảo. Bị cáo chưa bao giờ tẩu tán một đồng nào ra nước ngoài. Tất cả tiền bạc đều nằm trong đất, trong nhà xưởng trên lãnh thổ Việt Nam. Tài sản của bị cáo là mồ hôi nước mắt, là tâm huyết cả đời. Nếu được định giá đúng theo giá thị trường, thì nó thừa sức trả nợ cho các ngân hàng, thậm chí còn dư thừa. Xin hãy cho bị cáo sống... sống để khắc phục hậu quả. Xin đừng biến tài sản ngàn tỷ thành sắt vụn, thành đất hoang...
Lời nói ấy rơi vào thinh không. Hội đồng xét xử giữ nguyên quan điểm: Áp dụng khung giá Nhà nước. Theo thước đo ấy, khối tài sản khổng lồ của Phụng bị định giá thấp trở thành đống rác vô giá trị. Khoản chênh lệch trở thành “tiền chiếm đoạt”. Phụng gục đầu xuống. Đó là nỗi đau lớn nhất của một thương nhân: Chết trên đống vàng bị hóa đá. Ông không chết vì nghèo. Ông chết vì sự lệch pha giữa hai hệ giá trị: Thị trường và Hành chính.
Sau bản án tử hình sơ thẩm chấn động, Tăng Minh Phụng bị di lý đến Khám Chí Hòa – tòa kiến trúc hình bát giác lừng lững giữa lòng thành phố, được xây theo thuật phong thủy “Kiếm Thụ trận” của người Pháp, nơi mà người đời đồn rằng: “Chỉ có đường vào, không có đường ra, trừ khi bay lên trời hoặc đi ngang qua áo quan”. Cánh cổng sắt nặng nề đóng lại sau lưng Phụng. Két... Rầm! Ông bị nuốt chửng vào cái bụng của con quái vật bê tông này. Không khí ở đây đặc quánh mùi ẩm mốc, mùi của hàng ngàn linh hồn tử tù vất vưởng qua bao thế hệ. Phụng nằm trong xà lim biệt giam dành cho tử tù, chân bị cùm vào thanh sắt dài. Mỗi đêm, ông nghe tiếng chuông nhà thờ vang vọng từ xa, tiếng chuông như đếm ngược sinh mệnh của một kẻ sa cơ thất thế.
Một buổi sáng mưa tầm tã, quản giáo mở cửa:
- Tăng Minh Phụng, thăm nuôi.
Phụng lê đôi chân xiềng xích ra phòng thăm gặp. Qua lớp kính ngăn cách mờ đục vì hơi nước, ông thấy một bóng người phụ nữ nhỏ bé, liêu xiêu. Là Sương. Bà đứng đó, tay run run đặt lên mặt kính. Bà không còn là phu nhân đài các đi xe Toyota ngày nào. Tóc bà đã lốm đốm, khuôn mặt hốc hác, đôi mắt trũng sâu chứa đựng cả một đại dương nước mắt.
- Mình ơi... – Phụng thốt lên, giọng vỡ vụn.
Cánh cửa ngăn cách được mở hé theo quy chế đặc biệt. Hai vợ chồng lao vào nhau. Không có ngôn từ nào diễn tả được cái ôm đó. Đó là cái ôm của hai người sống sót sau một trận sóng thần, tìm thấy nhau giữa đống đổ nát hoang tàn. Bà Sương vuốt ve khuôn mặt gầy rộc của chồng, ngón tay bà chạm vào những nếp nhăn mới hằn sâu trên trán ông.
- Ở ngoài sao rồi em? – Phụng hỏi khẽ.
Bà Sương nấc lên:
- Nát hết rồi anh ơi... Ngân hàng, thi hành án... họ xâu xé hết rồi. Họ đến niêm phong nhà xưởng, đuổi công nhân đi. Những cái máy may anh quý như vàng, họ bán sắt vụn cân ký. Những lô đất anh tâm huyết, họ rào lại, cỏ mọc lút đầu người. Em đứng ngoài nhìn mà đứt từng khúc ruột. Thà em ngồi tù thay anh, thà em chịu đói chịu khổ, còn hơn nhìn tâm huyết cả đời anh bị người ta giày xéo rẻ mạt như vậy!
Nghe vợ kể, Tăng Minh Phụng như bị ngàn mũi kim châm vào tim. Nỗi đau mất tài sản không bằng nỗi đau thấy vợ phải gánh chịu sự tàn nhẫn của thế thái nhân tình. Bất ngờ, Phụng khuỵu xuống. Ông quỳ ngay dưới chân vợ mình, giữa phòng thăm nuôi lạnh lẽo.
- Sương! Anh lạy em! – Phụng dập đầu xuống nền gạch, tiếng trán chạm đất nghe cộp một cái khô khốc.
- Anh là thằng chồng tồi. Anh tham vọng quá, anh ngu muội quá. Anh kéo em, kéo con vào cái địa ngục này. Anh ngàn lần xin lỗi em...
Bà Sương hốt hoảng quỳ xuống theo, vội vã nâng khuôn mặt đầm đìa nước mắt của chồng lên. Bà hôn lên đôi mắt đang nhắm nghiền vì đau đớn ấy.
- Mình đừng nói vậy! – Giọng bà kiên định lạ thường, ánh lên cái chất can trường của người phụ nữ Nam Bộ.
- Em chưa bao giờ hối hận. Ngày xưa em chọn mình khi mình còn đạp xe lôi đi giao đồ nhựa. Em yêu cái chí khí của mình, chứ đâu phải yêu cái đống tiền này. Nếu cho em chọn lại... dù biết trước kết cục là tù tội, là tan cửa nát nhà... em vẫn chọn làm vợ mình. Vợ chồng mình có phước cùng hưởng, có họa cùng chia. Mình đừng tự trách nữa, em đau lòng lắm...
Hai vợ chồng ôm nhau khóc giữa bốn bức tường giam. Trong khoảnh khắc ấy, tình cảm của họ rực sáng lên như một ngọn nến, xua tan đi cái ám khí của chốn lao tù. Đó là chút hơi ấm cuối cùng Phụng mang theo trước khi bão tố ập đến.
Hơi ấm của vợ vừa rời đi chưa lâu, thì cái lạnh của lòng người ập đến. Quản giáo thông báo có đoàn luật sư và thư ký đại diện cho “ông rể Hoàng Gia” (đối tác làm ăn cũ ở Bình Dương) vào gặp để bàn công việc. Phụng khấp khởi mừng thầm. Ông nghĩ: “Chắc anh Ba thương tình, vào giúp mình mua lại đất để trả nợ ngân hàng. Anh em từng sống chết có nhau mà”. Nhưng khi đoàn người bước vào, không có cái bắt tay nồng ấm nào cả. Chỉ có những cặp mắt lạnh lùng của dân buôn và xấp hồ sơ dày cộm đặt cái bộp xuống bàn. Vị luật sư đại diện đẩy xấp giấy về phía Phụng:
- Anh Bảy, anh ký vào đây đi. Bên công ty chúng tôi sẽ mua lại toàn bộ quỹ đất dự án Sóng Thần và những lô đất Sông Bé của anh để anh có tiền khắc phục hậu quả.
Phụng cầm tờ hợp đồng lên. Đôi mắt ông lướt qua những con số. Bỗng nhiên, mặt ông đỏ gay, rồi chuyển sang tím tái.
- Cái gì đây? Giá này là sao?
Vị đại diện lạnh lùng đáp:
- Thì theo khung giá Nhà nước thôi anh Bảy. Anh đang là tử tù, tài sản bị kê biên, bán được là may rồi. Anh Ba nể tình xưa nghĩa cũ mới đứng ra ôm cục nợ này giùm anh đấy.
Tăng Minh Phụng run lên bần bật. Ông nhìn con số trong hợp đồng. Rẻ mạt. Bèo bọt. Không, phải gọi là cướp cạn. Mỗi mét vuông đất khu công nghiệp, nơi ông đã đổ hàng tấn tiền để san lấp, làm hạ tầng, giờ đây được định giá ngang bằng... một ký cá nục ngoài chợ.
- Chúng bay... chúng bay là lũ kền kền ăn xác chết! Đất này là máu của tao! Tao đổ mồ hôi sôi nước mắt mới có được. Bây giờ tao sa cơ, tụi bay hùa nhau vào xẻ thịt tao hả? Một mét đất đổi một ký cá nục? Tụi bay coi Tăng Minh Phụng này là thằng ngu sao? – Phụng gầm lên, giọng khản đặc.
Cơn uất hận dâng lên tận cổ họng. Mạch máu trong não Phụng căng ra như muốn đứt tung. Ông cảm thấy vị tanh nồng trong miệng, tức muốn hộc máu. Đó là máu của sự phẫn nộ tột cùng.
- Cút! Cút hết đi! Tao thà chết để đất đó cho cỏ mọc, chứ không bán rẻ cho lũ phản phúc tụi bay!
Phụng gào thét, định lao vào xé nát xấp hồ sơ, nhưng hai cán bộ quản giáo đã kịp thời lao tới, ghì chặt ông xuống. Ông vùng vẫy như một con thú bị thương, mắt long sòng sọc nhìn theo đám người của ông rể đang vội vã thu dọn giấy tờ rút lui.
Cánh cửa buồng giam đóng lại. Tăng Minh Phụng nằm vật xuống sàn xi-măng lạnh lẽo, khóe miệng vẫn còn sủi bọt. Ông cười. Tiếng cười khanh khách vang vọng trong đêm Chí Hòa. Ông nhận ra bài học cuối cùng và đau đớn nhất của cuộc đời doanh nhân: “Khi con sư tử ngã xuống, kẻ đầu tiên lao vào ăn thịt nó không phải là kẻ thù, mà là những con linh cẩu từng đi theo sau lưng nó”.
Sau đó, Tăng Minh Phụng tiếp tục làm đơn kháng cáo lên Tòa Phúc thẩm Tối cao. Quy trình tố tụng kéo dài đưa ông ra khỏi khu biệt giam tử tù lạnh lẽo, chuyển sang chế độ giam chung ngắn hạn để chờ ngày ra tòa. Trong buồng giam chật hẹp, nơi quy tụ đủ hạng người từ những tay anh chị đâm thuê chém mướn đến những tội phạm kinh tế cò con, sự xuất hiện của Tăng Minh Phụng giống như một con voi lạc vào bầy kiến. Ông không còn là Chủ tịch Hội đồng quản trị, nhưng cái cốt cách “Đại gia Sài Gòn” thì không song sắt nào nhốt được. Mỗi lần có thăm nuôi, bà Sương gửi vào những món đồ xa xỉ nhất mà bà còn lo liệu được: Thịt kho hột vịt nước dừa (món ăn của nỗi nhớ nhà), những cây thuốc lá 555 ngoại nhập thơm phức. Thay vì cất giấu để dùng dần như bản năng sinh tồn của tù nhân, Phụng trải tờ báo cũ ra giữa sàn xi-măng.
- Anh em, lại đây! Ăn đi cho đỡ nhớ nhà. Hút điếu thuốc cho ấm phổi. – Ông vẫy tay gọi đám tù nhân nghèo rớt mồng tơi đang co ro ở góc phòng.
Trong ánh sáng lờ mờ của buồng giam, khói thuốc lá 555 tỏa ra thơm lừng, quyện với mùi thịt kho béo ngậy, tạo nên một bữa tiệc “Liêu Trai”. Những tên tội phạm sừng sỏ nhất cũng phải cúi đầu nhận điếu thuốc từ tay ông bằng hai tay. Họ gọi ông là “Chú Bảy” với sự kính trọng tuyệt đối. Không phải vì ông giàu (tiền của ông giờ là lá đa), mà vì cái “chơi đẹp”. Ông dạy cho họ bài học mà trường đời chưa dạy: Ngay cả khi sa cơ lỡ vận, ta vẫn có quyền lựa chọn sống như một ông hoàng hay một con chó.
Năm 2000. Cả thế giới tưng bừng pháo hoa đón chào Thiên niên kỷ mới. Máy tính lo sợ sự cố Y2K. Việt Nam hân hoan bước vào thế kỷ XXI hội nhập sâu rộng. Nhưng tại Tòa Phúc thẩm Tối cao tại TP.HCM, thời gian như ngưng đọng lại ở những năm bao cấp cũ kỹ. Tăng Minh Phụng đứng trước vành móng ngựa lần thứ hai. Tóc ông đã bạc thêm một nửa.
Kiểm sát viên cáo buộc:
- Bị cáo đã lập hồ sơ khống, nâng khống giá trị tài sản lên nhiều lần để rút tiền Nhà nước. Hành vi này là lừa đảo có hệ thống, chiếm đoạt tài sản XHCN.
Tăng Minh Phụng ngẩng đầu, đáp một cách mạch lạc:
- Thưa Viện, tôi nâng giá không phải để bỏ túi riêng đi ăn chơi trác táng. Tôi nâng giá để có vốn xoay vòng, nuôi sống bộ máy hàng chục ngàn công nhân, nuôi sống cái mộng khu công nghiệp. Tiền tôi rút ra từ ngân hàng, tôi lại đổ vào đất. Đất vẫn nằm đó, nhà xưởng vẫn nằm đó trên lãnh thổ Việt Nam, có mất đi đâu đâu? Sao lại gọi là chiếm đoạt?
Kiểm sát viên đáp trả bằng thực tế tàn khốc:
- Nhưng hiện tại đất không bán được! Ngân hàng mất thanh khoản. Tiền nằm trong đất là tiền chết. Hậu quả thực tế là Nhà nước mất tiền mặt.
Tuy nhiên, cán cân công lý bỗng nhiên rung lắc. Hội đồng xét xử phúc thẩm, sau khi xem xét hồ sơ, đã đưa ra một quyết định gây chấn động: HỦY một phần bản án sơ thẩm, trả hồ sơ để điều tra bổ sung vụ Minh Phụng gây thất thoát 82 tỷ tại Incombank và 36 tỷ tại Saigon Petro. Lý do: Tòa sơ thẩm đã xử... thiếu. Bản án sơ thẩm bắt Phụng bồi thường, nhưng lại “bỏ quên” trách nhiệm dân sự liên đới của Phạm Nhật Hồng (Phó GĐ Incombank TP.HCM) và Nguyễn Sĩ Nhơn (GĐ Saigon Petro). Đây là một khe cửa hẹp hé mở. Nếu điều tra lại, trách nhiệm bồi thường được chia sẻ, gánh nặng nợ của Phụng sẽ giảm đi, và biết đâu... án tử sẽ được xem xét lại?
Ngay sau khi nghe quyết định trả hồ sơ, Tăng Minh Phụng, trong một phút giây xúc động và thật thà đến tội nghiệp, đã thốt lên trước micro:
- Tôi biết toà sơ thẩm xử sai. Tôi không đồng tình nhưng nghĩ Tòa là cha là mẹ nên không dám cãi.
Câu nói ấy vang lên, lọt vào băng ghi âm của lịch sử, và trở thành một minh chứng đau đớn cho tâm thức của cả một thế hệ doanh nhân Việt Nam thời mở cửa. Chẳng biết rồi chuyện sau sẽ còn khốc liệt thế nào, kính chờ phần 7 sẽ hạ hồi kết...
Bài học cần nhắn nhủ: Một mét vuông đất khu công nghiệp tâm huyết bị ép giá bằng một ký cá nục rẻ tiền. Đó là sự tàn khốc của thị trường thời “tranh tối tranh sáng”. Tăng Minh Phụng đã phạm phải sai lầm lớn nhất của kẻ đi tiên phong: Tầm nhìn đi trước, nhưng pháp lý đi sau. Ông nhìn thấy thành phố tương lai trên bãi sình lầy, nhưng điều kiện lúc đó chỉ nhìn thấy những tờ giấy nợ. Đừng bao giờ để khát vọng của quý vị chạy quá xa so với “sức chịu đựng” của luật pháp. Tài sản thực chỉ có giá trị khi nó được thể chế thừa nhận. Nếu không, vàng ròng cũng sẽ bị biến thành sắt vụn trong một nốt nhạc. Thương trường không có cha mẹ, chỉ có luật chơi. Đừng mong chờ lòng trắc ẩn của đám đông hay sự nhân từ của thời thế khi quý vị đã sa cơ. Hãy trang bị cho mình chiếc khiên pháp lý vững chắc nhất, chứ đừng dùng tình cảm để đỡ đạn. Khi Phụng ngã xuống, kẻ lao vào xâu xé ông không phải là đối thủ, mà là “người nhà”, là đối tác thân thiết. Lúc huy hoàng, rượu ngon bạn hiền. Lúc gian nan, mới biết ai là người, ai là ngợm. Hãy nhìn cách ông đối đãi với bạn tù bằng điếu thuốc, miếng thịt. Đó là cốt cách. Tiền có thể mất, mạng có thể vong, nhưng cốt cách của một trượng phu là thứ duy nhất giúp ta ngẩng đầu đi vào cõi chết mà không ai dám khinh thường. Tăng Minh Phụng là một “bi kịch kiến tạo”. Xác của ông đã lót đường cho Luật Doanh nghiệp, Luật Đất đai và cơ chế sau này hoàn thiện hơn. Chúng ta, những người thừa hưởng nền kinh tế thị trường hôm nay, xin hãy thắp một nén tâm hương cho người đi mở đường đã ngã xuống vì dẫm phải mìn của thời cuộc.
P/s: Thành thật cáo lỗi cùng quý khán giả/người theo dõi. Đúng ra theo dự kiến, phần 6 này định gom hết kể một lần, nhưng liên tục gặp sự cố khi đăng tải, loay hoay hết ngày 02/01 vẫn không xử lý được. Hỏi một cao nhân ở Bà Rịa, được nghe báo rằng: Nên tách ra mà đăng, không nên ôm đồm một lần. Hơn nữa cuộc đời Tăng đại gia là tượng trưng của con số 7, do đó series bắt buộc phải là 7 phần, nói ít hiểu nhiều nhé. Thế nên tối khuya, qua sáng ngày 03/01 mới đăng lên được. Đây không phải cố tình làm màu mè, chẳng biết có phải điềm tâm linh không?
***QUYHOCFAQ***
