CTCP Di chuyển Xanh và Thông minh (GSM), doanh nghiệp đứng sau thương hiệu taxi điện Xanh SM của tỷ phú Phạm Nhật Vượng, đang được các đơn vị tư vấn quốc tế đánh giá có thể IPO tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hồng Kông (HKEX) với mức định giá lên tới 20 tỷ USD.
Dù kế hoạch vẫn ở giai đoạn sơ bộ và chưa loại trừ khả năng hoãn hoặc hủy, nhưng nếu thương vụ thành hiện thực, đây sẽ là doanh nghiệp Việt Nam đầu tiên IPO tại Hồng Kông, đồng thời là thương vụ niêm yết quốc tế thứ hai của hệ sinh thái Vingroup, sau VinFast lên sàn Nasdaq năm 2023.
Không chỉ Vingroup, trước đó Masan của tỷ phú Nguyễn Đăng Quang cũng đã “đánh tiếng” đưa The CrownX - nền tảng hợp nhất Masan Consumer Holdings và WinCommerce - lên sàn quốc tế. Các lựa chọn được cân nhắc bao gồm New York, Hồng Kông, Singapore hoặc Việt Nam, trong đó Hồng Kông nổi lên như một điểm đến đặc biệt hấp dẫn.
The CrownX hiện là hệ sinh thái gắn chặt với đời sống hàng chục triệu hộ gia đình Việt Nam, sở hữu chuỗi WinMart, WinMart+ cùng loạt thương hiệu tiêu dùng quen thuộc như Chin-su, Omachi, thịt mát… Việc IPO không chỉ nhằm gọi vốn, mà còn là bước đi chiến lược để Masan “định vị lại” ở quy mô toàn cầu.
Vì sao cả Vingroup lẫn Masan đều nhắm đến Hồng Kông?
Câu trả lời nằm ở khả năng huy động vốn vượt trội của HKEX.
Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2025, thị trường IPO Hồng Kông đã huy động 107,1 tỷ HKD (13,6 tỷ USD) từ 44 thương vụ - cao gấp 8 lần cùng kỳ 2024, vượt cả Nasdaq lẫn NYSE, vươn lên dẫn đầu toàn cầu. Đây cũng là kết quả tốt nhất của HKEX kể từ nửa đầu năm 2016.
Hồng Kông từ lâu đã đóng vai trò “van điều tiết” chiến lược cho Bắc Kinh, với cơ chế kiểm soát dòng vốn linh hoạt hơn đại lục, cho phép doanh nghiệp Trung Quốc - và giờ là doanh nghiệp khu vực - tiếp cận nguồn vốn quốc tế khổng lồ. Tỷ trọng doanh nghiệp Trung Quốc trong chỉ số Hang Seng hiện chiếm ưu thế áp đảo, trong khi dòng tiền từ nhà đầu tư đại lục ngày càng có ảnh hưởng lớn thông qua các kênh kết nối giao dịch.
“Ngành tài chính đang trở thành mặt trận cạnh tranh then chốt giữa Washington và Bắc Kinh. Trung Quốc cần một ‘siêu cầu nối’, và Hồng Kông là vị trí hoàn hảo để đảm nhận vai trò đó”, bà Victoria Mio, Giám đốc quản lý danh mục đầu tư tại Janus Henderson Group, nhận định.
Thực tế, Hồng Kông đang trở thành trạm trung chuyển vốn toàn cầu cho các tập đoàn lớn:
- CATL huy động 5,2 tỷ USD để xây nhà máy pin tại Hungary.
- BYD dùng một phần trong 5,6 tỷ USD vốn mới để mở rộng toàn cầu.
- Alibaba phát hành 1,5 tỷ USD trái phiếu chuyển đổi để đầu tư vào AI và điện toán đám mây.
Song song, Bắc Kinh đang siết cửa Mỹ - mở cửa Hồng Kông: nới lỏng kiểm soát dòng vốn, khuyến khích niêm yết mới, đẩy nhanh thanh toán xuyên biên giới và hạn chế doanh nghiệp sang sàn Mỹ. Đáng chú ý, từ ngày 1/8/2025, HKEX chính thức nới điều kiện về tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng cho doanh nghiệp đại lục niêm yết bổ sung.
Theo ông Steve Sun, Trưởng bộ phận chiến lược cổ phiếu Trung Quốc của HSBC, làn sóng IPO tại Hồng Kông gắn chặt với xu hướng niêm yết kép cổ phiếu A - H, khi tập đoàn mẹ niêm yết trong nước, còn công ty con vươn ra quốc tế để tối đa hóa khả năng gọi vốn.
Và đó cũng chính là bức tranh đang dần hiện rõ tại Vingroup và Masan:
“Con cưng” ra biển lớn, tập đoàn mẹ giữ trận địa trong nước - một nước cờ quen thuộc, nhưng đang được triển khai ở quy mô chưa từng có với doanh nghiệp Việt Nam.
