Cổ phiếu Grab Holdings giảm 10,8% trong tuần qua, mạnh hơn đáng kể so với mức giảm của các chỉ số chứng khoán Mỹ. Trong lúc thị trường đặt câu hỏi về diễn biến cổ phiếu, tại Việt Nam, tranh luận về giá cước và phần thu nhập thực nhận của tài xế đang trở thành một điểm đáng chú ý.
📉 Cổ phiếu Grab “đi ngược” thị trường
Kết thúc tuần giao dịch, cổ phiếu Grab Holdings (NASDAQ: GRAB) dừng ở 3,05 USD/cổ phiếu, giảm 10,8%.
Mức giảm này lớn hơn nhiều so với diễn biến chung của thị trường Mỹ khi S&P 500 giảm khoảng 2%, còn Nasdaq Composite giảm khoảng 1,8% trong cùng kỳ.
Theo đánh giá của The Motley Fool, một trong những yếu tố tạo sức ép lên cổ phiếu Grab trong tuần qua đến từ những diễn biến tại Việt Nam một thị trường đang xuất hiện tranh luận đáng kể giữa nền tảng và nhóm tài xế.
🛵 Tài xế kêu gọi ngừng nhận chuyến
Những ngày gần đây, một bộ phận tài xế Grab tại Việt Nam đã sử dụng mạng xã hội để kêu gọi đồng nghiệp tạm ngừng nhận chuyến trong ngày 12 và 13/9 nhằm phản đối mức thu nhập mà họ cho rằng đang giảm.
Các lời kêu gọi xuất hiện tại nhiều cộng đồng tài xế. Riêng Vietnam Grab Driver Community trên Facebook có khoảng 169.000 thành viên.
Một số tài xế đăng tải hình ảnh các chuyến xe và cho rằng sau khi các khoản phí, chiết khấu và khấu trừ được tính vào, số tiền thực nhận thấp hơn đáng kể so với giá cước khách hàng thanh toán.
💸 Gần 50% tiền cước bị khấu trừ theo phản ánh
Tâm điểm của tranh luận nằm ở những thay đổi trong cơ cấu thanh toán từ tháng 7.
Theo phản ánh của một số tài xế, tổng các khoản khấu trừ trong một số trường hợp có thể lên tới gần 50% giá trị chuyến xe.
Nếu tính trên số tiền còn lại trước khi trừ nhiên liệu, bảo dưỡng và khấu hao phương tiện, thu nhập ròng được phản ánh ở mức khoảng 2.600 đồng/km đối với xe máy và 6.000 đồng/km đối với ô tô.
Những con số này đang trở thành cơ sở để tài xế đặt câu hỏi về mức thu nhập thực tế sau mỗi chuyến xe.
🔎 “Phí sử dụng ứng dụng linh động” là điểm gây tranh luận
Một trong những khái niệm được nhắc đến nhiều nhất là “Phí sử dụng ứng dụng linh động”.
Theo thông tin Grab công bố, cơ chế này đã được thử nghiệm tại Việt Nam từ năm 2024. Mức phí có thể thay đổi tùy từng chuyến xe hoặc đơn hàng, thời điểm đặt xe, cung - cầu tại từng khu vực, nỗ lực của tài xế và một số yếu tố khách quan khác.
Grab xác định đây là khoản doanh thu mà công ty nhận được từ thỏa thuận hợp tác kinh doanh với tài xế, được tính dựa trên phần chênh lệch giữa tổng giá cước khách hàng thanh toán và doanh thu vận tải mà tài xế nhận được.
Điều khoản dành cho đối tác tài xế cũng cho phép khoản phí này được áp dụng linh động theo từng chuyến. Grab có quyền xem xét, thay đổi cách tính hoặc giá trị khoản phí và thông báo cho đối tác trước khi áp dụng.
⚖️ Từ “chiết khấu” cố định sang một cơ chế khó quan sát hơn
Đây chính là điểm khiến tranh luận trở nên phức tạp.
Trong mô hình truyền thống, nền tảng thường được hình dung là thu một tỷ lệ chiết khấu nhất định trên giá trị chuyến xe. Nhưng với cơ chế phí linh động, tỷ lệ phần doanh thu nền tảng nhận được có thể thay đổi giữa các chuyến.
Từ góc nhìn tài xế, câu hỏi không chỉ là một chuyến xe có giá bao nhiêu, mà còn là sau tất cả các khoản phí và khấu trừ, số tiền thực sự còn lại là bao nhiêu.
Đây cũng là vấn đề khó quan sát từ bên ngoài nếu chỉ nhìn vào giá cước hiển thị cho hành khách.
🏛️ Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã yêu cầu Grab cung cấp thông tin
Tranh luận trên mạng xã hội đã thu hút sự chú ý của cơ quan quản lý.
Ngày 8/9, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cho biết đã gửi giấy mời làm việc và văn bản đề nghị Grab cung cấp thông tin, tài liệu liên quan đến chính sách giá cước, phí, chiết khấu và các khoản khấu trừ áp dụng đối với khách hàng và tài xế.
Đáng chú ý, việc rà soát không chỉ giới hạn ở Grab. Một số doanh nghiệp cung cấp dịch vụ gọi xe khác tại Việt Nam cũng được yêu cầu cung cấp tài liệu về chính sách giá và phí để phục vụ quá trình đánh giá thị trường.
Ủy ban cho biết đang tiếp tục thu thập và xác minh thông tin để xem xét sự việc.
Điều này đồng nghĩa việc rà soát hiện chưa phải là kết luận rằng Grab đã vi phạm pháp luật cạnh tranh.
📢 Grab phản hồi thế nào?
Grab cho biết đang trao đổi với cộng đồng tài xế để lắng nghe các quan ngại, đồng thời làm rõ những thông tin mà doanh nghiệp cho rằng chưa chính xác.
Ngày 11/9, Grab khẳng định tài xế không bị khóa tài khoản hoặc chịu chế tài nếu chủ động tắt ứng dụng hay tạm ngừng hoạt động. Thời gian và khu vực hoạt động do tài xế quyết định.
Đến ngày 12/9, Grab tiếp tục thông báo cơ chế hỗ trợ đối với tài xế gặp đơn ảo, bị phá rối hoặc cản trở chuyến đi. Sau khi xác minh, tài xế có thể được miễn một số chế tài liên quan đến tỷ lệ hoạt động và chương trình thưởng.
Tuy nhiên, Grab cũng cảnh báo sẽ tạm ngưng tài khoản đối với những tài xế cố tình sử dụng ứng dụng để đặt đơn hoặc chuyến xe không nhằm mục đích sử dụng dịch vụ, gây ảnh hưởng tới các đối tác khác.
👀 Bài toán không chỉ nằm ở một chuyến xe
Với Grab, tranh luận tại Việt Nam đang diễn ra ở thời điểm cổ phiếu doanh nghiệp vừa trải qua một tuần giảm mạnh.
Với tài xế, câu chuyện lại nằm ở một phép tính rất thực tế: giá khách hàng trả, nền tảng thu bao nhiêu và tài xế còn lại bao nhiêu sau các khoản khấu trừ.
Còn với cơ quan quản lý, trọng tâm hiện tại là xác định cách thức các chính sách giá, phí và khấu trừ được xây dựng, điều chỉnh và thông báo có minh bạch, phù hợp hay không.
Nếu những tranh luận này tiếp tục kéo dài, bài toán phân chia lợi ích giữa nền tảng - tài xế - người tiêu dùng có thể trở thành một trong những vấn đề đáng chú ý đối với Grab tại thị trường Việt Nam.
