Bức tranh sở hữu Vingroup: Ai mới thực sự nắm quyền chi phối?
Dựa trên dữ liệu cơ cấu cổ đông cập nhật mới nhất, dòng vốn sở hữu tại Vingroup được định hình rõ nét qua 3 nhóm chủ thể chính:
1/ Nhóm pháp nhân và hệ sinh thái đầu tư tư nhân
Đây được xem là "trụ cột" quyết định quyền kiểm soát thực tế tại Vingroup. Cổ đông lớn nhất hiện nay không phải là cá nhân ông Vượng, mà là CTCP Tập đoàn Đầu tư Việt Nam – doanh nghiệp do vị tỷ phú này nắm quyền chi phối – với hơn 2,52 tỷ cổ phiếu, tương ứng 32,47% vốn điều lệ.
Bên cạnh đó, hàng loạt pháp nhân thuộc hệ sinh thái tư nhân do ông Vượng sáng lập cũng đang nắm giữ các tỷ lệ sở hữu đáng kể: CTCP Đầu tư và phát triển Đường sắt cao tốc Vinspeed nắm 10,75% (834,2 triệu cổ phiếu); CTCP Năng lượng Vinenergo nắm 4,27% (331,4 triệu cổ phiếu); CTCP Di chuyển xanh và Thông minh GSM sở hữu 1,31% và CTCP Vinpearl giữ 0,90%. Tính chung, nhóm các tổ chức doanh nghiệp liên quan này đang chi phối tới gần 50% tổng số cổ phần của Tập đoàn.
2/ Nhóm cá nhân Chủ tịch và gia đình
Ở khía cạnh sở hữu cá nhân, ông Phạm Nhật Vượng hiện trực tiếp đứng tên 703,8 triệu cổ phiếu, tương đương 9,07% vốn điều lệ. Tuy nhiên, sức nặng cổ phần của gia đình còn được củng cố vững chắc bởi các thành viên nòng cốt trong Ban lãnh đạo.
Cụ thể, bà Phạm Thu Hương (Phó Chủ tịch HĐQT – vợ ông Vượng) sở hữu 4,40% (341,2 triệu cổ phiếu) và bà Phạm Thúy Hằng (Phó Chủ tịch HĐQT – em gái bà Hương) nắm giữ 2,94% (228,3 triệu cổ phiếu). Sự xuất hiện của các thành viên khác như ông Phạm Nhật Quân Anh (con trai ông Vượng) cùng người thân giúp tổng tỷ lệ sở hữu trực tiếp của nhóm gia đình đạt khoảng 16,4% cổ phần.
3/ Nhóm đối tác ngoại và cổ đông đại chúng
Khối cổ đông còn lại bao gồm các nhà đầu tư nước ngoài, ban điều hành và cổ đông nhỏ lẻ trên thị trường chứng khoán. Trong đó, tổ chức nước ngoài đáng chú ý nhất là quỹ đầu tư Hàn Quốc SK Investment Vina II Pte. Ltd với 2,34% cổ phần (180,6 triệu cổ phiếu). Phần nhỏ còn lại thuộc về các thành viên Ban Tổng giám đốc như ông Nguyễn Việt Quang, bà Nguyễn Diệu Linh cùng hàng chục ngàn nhà đầu tư đại chúng.
Cách phân bổ cổ phần của Vingroup mang hình thái điển hình của mô hình sở hữu tầng nấc (Pyramid Ownership Structure). Dù tỷ lệ đứng tên cá nhân chỉ là 9,07%, nhưng nhờ nắm quyền chi phối tại các pháp nhân lớn như Tập đoàn Đầu tư Việt Nam, Vinspeed hay Vinenergo, tổng quyền biểu quyết thực tế mà ông Phạm Nhật Vượng kiểm soát (cả trực tiếp lẫn gián tiếp) vượt xa con số 60%.
Mô hình này mang lại lợi thế chiến lược lớn cho nhà sáng lập: bảo đảm sự nhất quán và tốc độ ra quyết định tối đa đối với các đại dự án tái cơ cấu quy mô lớn – từ xe điện VinFast, năng lượng xanh cho đến hạ tầng giao thông. Đồng thời, cấu trúc này giúp tập đoàn linh hoạt trong việc luân chuyển và tối ưu hóa nguồn lực tài chính giữa các công ty tư nhân và đơn vị niêm yết.
