Aditya Bhave, kinh tế trưởng Bank of America, vừa công bố báo cáo phân tích chi tiết về rủi ro cấu trúc trong cách Bộ Tài chính Mỹ đang tài trợ cho khoản nợ khổng lồ của mình — tập trung vào một con số ít được chú ý nhưng có thể là biến số quan trọng nhất: tỷ trọng tín phiếu kho bạc (T-bills) hiện chiếm 23% tổng nợ có thể giao dịch — mức cao nhất kể từ 2010 (không tính giai đoạn khẩn cấp COVID).

Không phải mức nợ $40 nghìn tỷ — mà là kỳ vọng thay đổi mới đáng lo

Theo Bhave, dù thâm hụt cao kể từ đại dịch chắc chắn đã góp phần đẩy phần bù kỳ hạn (term premium) lên cao, việc nợ công vượt ngưỡng $40 nghìn tỷ khó có thể là nguyên nhân trực tiếp cho đợt tăng lợi suất dài hạn gần đây. Lý do: thị trường thường phản ứng với thay đổi trong kỳ vọng về quỹ đạo thâm hụt và phát hành trái phiếu, chứ không phải mức nợ tuyệt đối. Quan trọng là gần đây không có thông báo chính sách hay diễn biến tài khóa nào thực sự làm thay đổi những kỳ vọng đó.

Thay vào đó, BofA cho rằng đợt tăng lợi suất gần đây chủ yếu được thúc đẩy bởi kỳ vọng lạm phát cao hơn — do giá năng lượng tăng và câu hỏi về cam kết ổn định giá cả của Fed, vốn đã phần nào được xoa dịu bởi bài phát biểu của Warsh tại Jackson Hole, như đã phân tích trong bài viết trước.

Thâm hụt năm nay có thể lại vượt 6% GDP — thủ phạm chính là lãi vay

Bất kể nguyên nhân nào thúc đẩy đợt tăng lợi suất, đội ngũ kinh tế gia BofA cảnh báo lãi suất cao hơn trên toàn bộ đường cong đòi hỏi phải tập trung trở lại vào vấn đề thâm hụt.

Thâm hụt năm nay đang trên đà vượt 6% GDP một lần nữa — và một lý do lớn là chi phí lãi vay tăng đã vượt qua cả chi tiêu Quốc phòng lẫn Medicare. Xu hướng chi phí lãi vay cũng đáng chú ý hơn hẳn so với Medicare, Quốc phòng, và thậm chí An sinh Xã hội — vốn tương đối ổn định hơn.

Lãi suất trung bình trên nợ Kho bạc đang lưu hành hiện chỉ khoảng 3,4% — thấp hơn đáng kể so với lợi suất thị trường hiện tại. Điều đó có nghĩa là mỗi khoản nợ đến hạn và được tái tài trợ sẽ phải trả lãi suất cao hơn — trung bình khoảng 1,4 điểm phần trăm — so với khoản nợ cũ đang được thay thế.

$7 nghìn tỷ T-bills — và tại sao con số này khiến chi phí vay nhạy cảm hơn với Fed

Đây là điểm cốt lõi của toàn bộ phân tích.

Việc Bộ Tài chính ngày càng phụ thuộc vào tín phiếu ngắn hạn khiến chi phí vay nhạy cảm hơn nhiều với chính sách tiền tệ trong ngắn hạn. Theo Bhave, hiện có gần $7 nghìn tỷ tín phiếu Kho bạc đang lưu hành — phần lớn đáo hạn trong vòng một năm.

Giả định Fed tăng lãi suất thêm 75 điểm cơ bản trong năm nay (như BofA dự báo — một lần trong tuần này và hai lần nữa trước khi chu kỳ tăng lãi suất kết thúc), BofA kết luận chi phí lãi vay hàng năm trên T-bills đang lưu hành có thể tăng thêm khoảng $50 tỷ, tương đương ~15 điểm cơ bản GDP.

 

Vòng lặp tự khuếch đại: khi lãi suất và nợ nuôi dưỡng lẫn nhau

BofA cảnh báo một mối lo ngại cơ bản hơn: vòng phản hồi (feedback loop) giữa lãi suất và nợ.

Khả năng bền vững của nợ không chỉ phụ thuộc vào mức lãi suất, mà còn vào cách lãi suất đó so sánh với tăng trưởng GDP danh nghĩa. Khi tăng trưởng danh nghĩa vượt chi phí vay, tỷ lệ nợ/GDP có thể ổn định theo thời gian. Nhưng khi khoảng cách giữa lãi suất và tăng trưởng danh nghĩa thu hẹp, mức nợ cao ngày càng khó duy trì.

Cơ chế cụ thể: chi phí lãi vay cao hơn làm tăng thâm hụt và nhu cầu vay của Bộ Tài chính, từ đó lại dẫn đến chi phí lãi vay cao hơn nữa. Phát hành trái phiếu tăng có thể tạo áp lực tăng lên phần bù kỳ hạn khi nhà đầu tư đòi hỏi bù đắp lớn hơn để hấp thụ nguồn cung kỳ hạn dài hơn. Phần bù kỳ hạn cao hơn lại đẩy chi phí vay lên, tiếp tục làm tăng chi phí lãi vay và thâm hụt — tạo ra một động lực tự củng cố.

BofA mô phỏng quỹ đạo nợ/GDP theo ba kịch bản về mức độ phản ứng của lãi suất trước nợ tăng: mỗi 1 điểm phần trăm tăng thêm trong tỷ lệ nợ/GDP sẽ đẩy lãi suất tăng thêm 1, 2, hoặc 3 điểm cơ bản tùy kịch bản. Tác động ban đầu khiêm tốn, nhưng các quỹ đạo phân kỳ đáng kể theo thời gian dài hơn.

Cơ cấu thâm hụt cũng quan trọng không kém quy mô

BofA nhấn mạnh: tỷ trọng thâm hụt đến từ chi phí lãi vay ngày càng tăng mang ý nghĩa quan trọng cho cả nền kinh tế lẫn thị trường tài chính. Lý do: thâm hụt do chi phí lãi vay tăng hỗ trợ hoạt động kinh tế ít hơn nhiều so với thâm hụt liên quan đến giảm thuế hay chi tiêu chính phủ trực tiếp — đồng thời cũng ít được ủng hộ về mặt chính trị hơn.

Ngoài ra, chúng có thể chèn lấn (crowd out) cả đầu tư công lẫn tư nhân bằng cách tạo áp lực tăng bền vững lên lãi suất dài hạn. Theo thời gian, điều này hạn chế khả năng của chính phủ trong việc hỗ trợ tài khóa khi kinh tế suy thoái — tiềm ẩn nguy cơ làm chậm tốc độ phục hồi.

Góc nhìn cho nhà đầu tư Việt

Kết nối trực tiếp với chuỗi bài Fed-Treasury đã phân tích: Bài này là mảnh ghép định lượng quan trọng nhất cho câu chuyện đã theo dõi xuyên suốt session — từ nợ công vượt $40 nghìn tỷ, chi phí lãi vay LTM đạt $1,4 nghìn tỷ, đến căng thẳng Fed-Treasury quanh Jackson Hole. Con số "$50 tỷ mỗi lần Fed tăng 75bps" là ước tính cụ thể nhất giúp lượng hóa chính xác mối liên hệ giữa hai câu chuyện.

Lợi suất trái phiếu toàn cầu và tỷ giá VND: Với BofA dự báo thêm 2 lần tăng lãi suất Fed trước khi chu kỳ kết thúc, và cơ chế "vòng lặp tự khuếch đại" giữa lãi suất-nợ-thâm hụt đang hình thành, áp lực lên lợi suất trái phiếu toàn cầu — và từ đó lên VND — nhiều khả năng sẽ kéo dài hơn dự kiến ban đầu.

HoSE và bài học "cơ cấu thâm hụt": Luận điểm của BofA rằng thâm hụt do lãi vay "hỗ trợ kinh tế ít hơn" thâm hụt do chi tiêu trực tiếp là góc nhìn hữu ích khi đánh giá chất lượng tăng trưởng của bất kỳ nền kinh tế nào — bao gồm cả khi phân tích chính sách tài khóa trong nước.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------
Thị trường hàng hóa phái sinh là nơi giao dịch các hợp đồng dựa trên giá trị của các loại hàng hóa cơ bản như nông sản, năng lượng, kim loại, và nguyên liệu công nghiệp. Đây là công cụ giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư quản lý rủi ro biến động giá, đồng thời tạo cơ hội sinh lời từ sự chênh lệch giá trong tương lai. Với sự phát triển của công nghệ và hội nhập kinh tế, thị trường này ngày càng thu hút sự quan tâm nhờ tính thanh khoản cao và khả năng đa dạng hóa danh mục đầu tư. NĐT quan tâm liên hệ với tôi cũng như tham gia nhóm cộng đồng qua thông tin trên trang cá nhân.

 

***Tư vấn đầu tư hàng hoá thông qua Sở giao dịch Hàng hoá Việt Nam (MXV)***
- Hợp pháp - Minh Bạch - Thanh khoản cao tiêu chuẩn quốc tế
- Mua bán 2 chiều LONG SHORT - Giao dịch T0 - Đòn bẩy 20 lần không lãi vay Margin - Liên thông 52 quốc gia
- Mobile/ z.a.lo: 0867 091 553 ( Để tham gia room )
- Link nhóm zalo tin tức hàng hóa phái sinh: https://zalo.me/g/tdoxrn656