Hôm trước mình có dịp lội xưởng và ngồi cà phê với một anh Chủ xưởng sản xuất gia vị B2B ở Bình Dương (mình xin phép giấu tên, tạm gọi là anh T).

Cơ ngơi của anh T nhìn từ ngoài vào ai cũng mê. Xưởng rộng, 43 anh em công nhân làm việc tất bật, hoạt động ngót nghét 7 năm, doanh thu loanh quanh 45 tỷ/năm. Máy móc đang nổ rầm rập chạy 2 line gia vị cho một đối tác B2B cực kỳ có tiếng.

Nhưng khi ngồi riêng với mình, anh vuốt mặt, buông một câu rầu rĩ: "Tháng nào cũng xuất hóa đơn đều đặn, đơn đi ầm ầm, nhưng sao ngân hàng cứ réo anh hoài. Tiền mặt mỏng lét, quay cuồng xoay sở khất nợ đầu này đắp đầu kia."

Câu chuyện này nghe quen không các Anh/Chị?

Mình lội xuống xưởng cùng anh, quan sát các thiết bị, khu vực kho, rồi hỏi thử 3 câu:

  • Dòng sản phẩm nào đang đóng góp biên lợi nhuận thật tốt nhất cho xưởng?

  • Tỷ lệ hao hụt thực tế (Actual loss) dưới chuyền của tháng này chênh bao nhiêu so với định mức trên giấy?

  • Giá bán anh đang chốt với khách bám vào cơ sở nào, định mức cũ hay giá vốn cập nhật?

Anh khựng lại. Bối rối.

Anh em mình xuất thân từ dân kỹ thuật đi lên làm kinh doanh thường mắc một "căn bệnh" chung: Quản trị xưởng bằng kinh nghiệm và cảm tính. Mười mấy năm đứng máy, mình quen với việc án chừng. Hệ thống đó có thể sống tốt ở vài năm trước, nhưng thời điểm hiện tại thì không.

Khi mình cùng ngồi lại, gom mớ dữ liệu thực tế từ xưởng (chứ không phải số liệu cào bằng của kế toán) để bóc tách, kết quả hiện ra làm anh T thất thần.

Báo cáo thể hiện rõ: Dòng sản phẩm số 3 đang có lợi nhuận ÂM 3,7%.

Trớ trêu thay, anh thốt lên: "Trời đất ơi, cái món này anh đang chạy full line đó em!!!"

Nghĩa là gì? Nghĩa là cứ mỗi mẻ hàng xuất đi, anh T đang tự móc tiền túi của gia đình, rút ruột cơ nghiệp của mình để "sản xuất không công", thậm chí là gánh lỗ cho đối tác. Máy móc chạy mòn, nhân công đổ mồ hôi, điện nước tiêu hao... chỉ để đẻ ra một dòng tiền âm.

Mình hỏi tại sao biết không ổn mà vẫn gồng? Câu trả lời của anh T lột tả chính xác thế kẹt của 90% Chủ xưởng gia vị, hương liệu B2B hiện nay: "Thằng này anh bán cho khách lớn nhất. Mất nó thì anh em công nhân đói, xưởng lấy việc đâu mà làm em. Anh không dám bỏ."

Các Anh/Chị làm xưởng chắc quá thấm cảnh kẹp giữa 2 gọng kìm này:

  • Gọng kìm 1: Nguyên liệu đầu vào (tiêu, tỏi, ớt, hương liệu nhập khẩu) nhảy múa chóng mặt. Có năm vọt 20-30%, hết mùa đứt hàng phải chạy đôn chạy đáo đi gom giá cao trên trời cũng phải cắn răng mua để kịp tiến độ. Nguyên liệu lên thì mình chết, nguyên liệu xuống thì mình mới có chút lời.

  • Gọng kìm 2: Khách hàng lớn chốt hợp đồng "giá chết". Mỗi năm họ Audit lên bờ xuống ruộng, gắt gao từng tiêu chuẩn, rồi lại còn hoạnh họe ép giảm giá thêm 5-7%. Phận nằm "kèo dưới", sợ mất mối, sợ dây chuyền ngừng đọng, Anh/Chị đành ngậm ngùi ký tiếp, thắt lưng buộc bụng để giữ đơn.

Cứ thế, Anh/Chị sập vào "Bẫy Lợi Nhuận Ảo".

Làm quần quật từ sáng đến đêm, máy nổ không ngừng, nhưng tiền rỉ máu ngay dưới đáy cối trộn. Nếu không sớm nhận diện đúng lợi nhuận thực tế từng mẻ/batch hàng, e rằng cái giá phải trả không chỉ là làm phu trạm không công. Mà khi dòng tiền đứt gãy, bao nhiêu vốn liếng, mồ hôi nước mắt chục năm trời gây dựng cơ đồ, và chén cơm của mấy chục gia đình công nhân sẽ sụp đổ chỉ sau một đêm.

Mình thấy bài toán gồng "giá chết" này đang làm khó rất nhiều Xưởng anh em khu vực phía Nam. Giữa bối cảnh bão giá hiện nay, các Anh/Chị Chủ xưởng đang dùng chiến thuật gì để đối phó với tình cảnh "Khách ép giá - Nguyên liệu tăng" nhằm giữ lại biên lợi nhuận?

Anh em mình cùng chia sẻ góc nhìn và thảo luận để hỗ trợ nhau nhé!

---------------

Nguồn: Nguyen Thanh Xuan