Chiều 20/10, thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng trình Quốc hội dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực. Trong đó, Chính phủ muốn sửa đổi các hoạt động Nhà nước độc quyền vì mục đích bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Cơ quan soạn thảo đề xuất Nhà nước độc quyền đầu tư xây dựng, vận hành nhà máy điện hạt nhân, trừ nhà máy sử dụng công nghệ lò phản ứng module nhỏ (SMR). Tức là, tư nhân, doanh nghiệp nhà nước có thể tham gia đầu tư dự án nhà máy điện hạt nhân SMR.
Với quy mô công suất dưới 300 MW, chi phí đầu tư chỉ bằng một phần ba lò truyền thống (khoảng 2,1 đến 3,6 tỷ USD) cùng thời gian thi công rút ngắn còn 2 đến 3 năm, SMR mở ra cơ hội lớn cho các tập đoàn kinh tế tư nhân tham gia giải bài toán an ninh năng lượng quốc gia.
Mặc dù quy mô linh hoạt hơn, đường đua điện hạt nhân SMR vẫn đòi hỏi tiềm lực tài chính hàng tỷ USD và năng lực quản trị dự án đặc biệt khắt khe. Trong số các tập đoàn tư nhân nội địa, Vingroup nổi lên như một ứng viên sáng giá nhờ nhu cầu cấp thiết về nguồn năng lượng sạch phục vụ mạng lưới trạm sạc xe điện phủ rộng và khả năng gọi vốn quốc tế vượt trội. Trong khi đó, Thaco Group sở hữu thế mạnh về cơ khí, chế tạo và hạ tầng công nghiệp nặng, giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp quản khâu sản xuất phụ trợ hay lắp ráp các module SMR khi nhận chuyển giao công nghệ. Ngoài ra, những tập đoàn tư nhân giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực năng lượng như T&T Group, Geleximco hay Trung Nam cũng có thể cân nhắc phương án liên danh với các đối tác nước ngoài để bước vào sân chơi mới này.
Do Việt Nam chưa sở hữu công nghệ hạt nhân gốc, việc hợp tác quốc tế là con đường bắt buộc đối với bất kỳ doanh nghiệp nào muốn tiên phong. Các tập đoàn tư nhân nhiều khả năng sẽ tiếp cận công nghệ SMR từ những cường quốc hàng đầu như Mỹ (NuScale Power, Westinghouse, GE Hitachi) với các thiết kế lò phản ứng nước nhẹ được đánh giá cao về độ an toàn thụ động. Một lựa chọn thực tế khác là Hàn Quốc (KHNP, Doosan) nhờ thế mạnh tối ưu chi phí, tiến độ thi công và mối quan hệ hợp tác công nghiệp sâu rộng với Việt Nam. Bên cạnh đó, các giải pháp công nghệ tiêu chuẩn cao từ Pháp (EDF), Anh (Rolls-Royce SMR) hay kinh nghiệm thương mại hóa nhà máy hạt nhân nổi của Nga (Rosatom) cũng là những phương án tiềm năng.
Dù bắt tay với đối tác nào, các doanh nghiệp tư nhân vẫn phải đáp ứng những tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe về an toàn hạt nhân, xử lý chất thải phóng xạ và chịu sự giám sát nghiêm ngặt từ Nhà nước. Cuộc đua điện hạt nhân SMR hứa hẹn sẽ chọn ra những "sếu đầu đàn" thực sự, đưa hạ tầng năng lượng Việt Nam bước sang một chương mới.
Nguồn: MVP - Rising Vietnam
