Cú Sốc Năng Lượng Đang Lan Ra Toàn Bộ Nền Kinh Tế Thế Giới

Hoa Kỳ: Giá năng lượng bắt đầu lan sang các hạng mục khác

Áp lực lạm phát đang gia tăng tại Mỹ. Dữ liệu giá tiêu dùng và giá bán buôn mới cho thấy nhiên liệu đắt hơn đang thấm vào giá của các hàng hóa và dịch vụ khác. Mức tăng giá tiêu dùng trên diện rộng trong tháng trước củng cố kỳ vọng về các đợt tăng lãi suất bổ sung của Cục Dự trữ Liên bang (Fed) trong những tháng tới. Giá dịch vụ, loại trừ năng lượng và tiền thuê nhà, ghi nhận mức tăng mạnh trong tháng thứ hai liên tiếp.

Cú sốc năng lượng đang bắt đầu lan rộng khắp nền kinh tế Mỹ khi doanh nghiệp chuyển chi phí gia tăng sang người tiêu dùng, làm phức tạp nhiệm vụ ổn định lạm phát của Fed. Hai báo cáo trong tuần cho thấy giá tăng mạnh trong tháng trước ở các hạng mục như vé máy bay, dịch vụ giao hàng và vận tải đường bộ khi các cuộc chiến ở nước ngoài đẩy giá dầu lên cao. Mặt hàng thực phẩm cho tới nay phần lớn được "tha", nhưng các nhà kinh tế thấy rủi ro tăng giá thực phẩm về sau.

Ở chiều ngược lại của cùng một cú sốc, biên lợi nhuận lọc dầu đạt kỷ lục. ExxonMobil là tập đoàn dầu khí lớn mới nhất báo hiệu lợi nhuận lọc dầu quý III tăng vọt khi các cuộc chiến ở vùng Vịnh Ba Tư và Nga làm tê liệt các cơ sở sản xuất nhiên liệu. Trong báo cáo thu nhập sơ bộ công bố hôm thứ Sáu, công ty cho biết biên lợi nhuận lọc dầu cao hơn đã đóng góp thêm khoảng 4,5 tỷ USD vào lợi nhuận, so với 4,1 tỷ USD từ hoạt động lọc dầu trong quý II.

Châu Âu: Nợ Pháp, hạn ngạch với Trung Quốc và nghịch lý than đá

Nợ công Pháp. Lo ngại về tài chính của Pháp, hiện tập trung vào các cuộc mặc cả về ngân sách, nhiều khả năng sẽ kéo dài tới cuộc bầu cử tổng thống năm 2027 và xa hơn. Khi chưa có hướng thoát rõ ràng, các đồn đoán về điểm kết thúc đang lan rộng. Với châu Âu, đây là kịch bản ác mộng. Đáng lo ngại nhất là dấu hiệu lan truyền sang nợ của các nước khác, gợi nhớ bóng ma "lây nhiễm", thuật ngữ gắn liền với khủng hoảng nợ Hy Lạp từng suýt xé nát khu vực đồng euro cách đây 15 năm. Số liệu Eurostat cho thấy tỷ lệ nợ công trên GDP vượt 100% tại một số nước EU, tính đến quý I/2026.

Hạn ngạch với hàng Trung Quốc. Đức sẽ thúc giục Liên minh châu Âu (EU) nhanh chóng áp hạn ngạch lên thêm các nhóm hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, nhân rộng mức trần mà khối đang có kế hoạch áp lên xe hybrid. Theo những người am hiểu vấn đề, Berlin sẽ đề nghị các biện pháp tự vệ của EU nhằm hạn chế nhập khẩu hàng ở các lĩnh vực bổ sung, gồm hóa chất, cơ khí và có thể cả dược phẩm. Bối cảnh là xuất khẩu của Trung Quốc sang châu Âu tăng vọt.

Nghịch lý nhiệt điện than. Châu Âu đã dành nhiều thập kỷ đóng cửa các nhà máy điện than để chống biến đổi khí hậu. Nay, những nhà máy còn lại đang được hưởng một khoản lợi bất ngờ. Giá khí tự nhiên tăng vọt đã thay đổi bài toán kinh tế của các nhà máy than, đúng lúc thời tiết lạnh đẩy nhu cầu lên và nguồn điện mặt trời suy giảm khiến châu Âu cần thêm nguồn phát điện truyền thống.

Châu Á: Xuất khẩu Trung Quốc vượt kỳ vọng, Ấn Độ thiếu mưa

Trung Quốc. Tăng trưởng xuất khẩu của Trung Quốc tăng mạnh nhất kể từ tháng 2, đẩy sự mất cân đối toàn cầu lên mức mới. Thặng dư thương mại của nước này trong năm nay đang trên đà vượt mức kỷ lục 1.200 tỷ USD lập năm 2025. Theo số liệu của Tổng cục Hải quan, hàng xuất khẩu tăng vọt 36% trong tháng trước so với cùng kỳ năm ngoái, và nhập khẩu tăng 31%.

Ấn Độ. Mùa gió mùa yếu nhất kể từ năm 2015 đã hạn chế sản lượng thủy điện, trong khi thời tiết nóng hơn bình thường làm tăng nhu cầu điều hòa và tưới tiêu nông nghiệp. Điều đó khiến các nhà máy nhiệt điện than, nguồn cung cấp khoảng hai phần ba điện năng của Ấn Độ, nhanh chóng đốt cạn lượng tồn kho.

Thị trường mới nổi: Hai điểm căng thẳng

Indonesia. Cổ phiếu Indonesia chịu đợt bán tháo tồi tệ nhất gần ba thập kỷ sau khi MSCI cảnh báo vị thế thị trường mới nổi của nước này đang gặp nguy hiểm, làm dấy lên khả năng bị loại khỏi các chỉ số toàn cầu và nỗi lo vốn ngoại tháo chạy. Chỉ số Jakarta Composite giảm gần 12%, mức giảm trong một ngày lớn nhất kể từ tháng 1/1998, kích hoạt lệnh tạm ngừng giao dịch 30 phút hôm thứ Sáu.

Uganda. Ngân hàng trung ương Uganda đã tăng lãi suất chuẩn mạnh nhất trong 15 năm trong một cuộc họp khẩn nhằm bảo vệ đồng shilling sau khi đồng tiền này rơi xuống mức thấp kỷ lục. Hôm thứ Ba, đồng shilling ở mức yếu nhất kể từ khi Bloomberg bắt đầu theo dõi vào năm 1993, trước khi thu hẹp mức lỗ. Đồng tiền tiếp tục tăng sau đợt tăng lãi suất hôm thứ Tư.

Toàn cầu: Lãi suất đang đi lên, El Niño mạnh nhất lịch sử

Chính sách tiền tệ. Các ngân hàng trung ương toàn cầu nhiều khả năng sẽ bước vào năm 2027 với các thiết lập chính sách thậm chí còn thắt chặt hơn để kiềm chế lạm phát. Theo Bloomberg Economics, một năm bắt đầu với triển vọng lãi suất trôi xuống thấp hơn tại các nền kinh tế lớn có vẻ sẽ kết thúc với một chu kỳ rất khác, khi giới chức ngày càng hành động để kiềm chế giá tiêu dùng.

Brazil. Hoạt động kinh tế Brazil tăng khiêm tốn trong tháng 8, cho thấy đà suy yếu của nền kinh tế lớn nhất châu Mỹ Latinh khi cử tri chuẩn bị chọn tổng thống kế tiếp.

El Niño. El Niño đã quay trở lại và đang trên đà trở thành hiện tượng mạnh nhất từng ghi nhận, nhiều khả năng kéo dài tới đầu năm 2027 theo dự báo của Trung tâm Dự báo Khí hậu Mỹ. Nắng nóng và hạn hán có thể gia tăng ở một số khu vực, trong khi mưa và lũ lụt tăng ở những nơi khác. Sự gián đoạn đối với thị trường nông sản và năng lượng kéo theo rủi ro đẩy lạm phát lên và làm chậm tăng trưởng kinh tế.

Hàm ý cho nhà đầu tư

Thứ nhất, lạm phát đang chuyển từ "nhiên liệu" sang "mặt bằng giá chung". Việc giá vé máy bay, giao hàng, vận tải và dịch vụ phi năng lượng tăng mạnh cho thấy cú sốc dầu đang thấm vào các hạng mục khác, đúng điều mà ngân hàng trung ương lo ngại nhất. Với rủi ro tăng giá thực phẩm phía trước, nhất là khi El Niño đe dọa mùa vụ, nhà đầu tư nên đánh giá lại các giả định về lạm phát và lãi suất cao hơn trong thời gian dài hơn.

Thứ hai, ngành lọc dầu hưởng lợi, nhưng là lợi nhuận mang tính chu kỳ. Kết quả sơ bộ của ExxonMobil xác nhận xu hướng biên lợi nhuận lọc dầu kỷ lục, tương tự các nhà máy lọc dầu độc lập của Mỹ. Tuy nhiên, nguyên nhân là tê liệt nguồn cung ở vùng Vịnh và Nga, những điều kiện có thể đảo chiều khi nguồn cung phục hồi.

Thứ ba, rủi ro tài khóa châu Âu vẫn là biến số ngoại lai. Ngân sách Pháp, nợ công trên 100% GDP ở nhiều nước EU và nguy cơ lây nhiễm là rủi ro đuôi quan trọng cho trái phiếu châu Âu, đặc biệt khi lợi suất toàn cầu đang cao. Song song, đề xuất hạn ngạch của Đức với hàng Trung Quốc cho thấy áp lực bảo hộ thương mại tại châu Âu đang mở rộng sang các ngành mới (hóa chất, cơ khí, dược phẩm), điều cần theo dõi với các doanh nghiệp xuất khẩu Trung Quốc và nhà sản xuất châu Âu.

Thứ tư, thị trường mới nổi đang phân hóa mạnh. Cú giảm gần 12% của chỉ số Jakarta, gắn với rủi ro bị MSCI hạ bậc, và đợt tăng lãi suất khẩn cấp của Uganda là hai ví dụ về cách điều kiện tài chính toàn cầu thắt chặt đang lộ ra các điểm yếu riêng của từng thị trường. Rủi ro xếp hạng chỉ số và dòng vốn ngoại tháo chạy cần được đưa vào đánh giá các thị trường có nền tảng mong manh.

Thứ năm, El Niño là rủi ro vĩ mô chéo ngành. Một El Niño mạnh nhất lịch sử và kéo dài tới đầu năm 2027 tác động tới nông sản, năng lượng (thủy điện, nhu cầu điện) và lạm phát. Các trường hợp như Ấn Độ, nơi gió mùa yếu khiến than phải gánh phần thiếu hụt thủy điện, cho thấy cú sốc thời tiết có thể tăng thêm áp lực lên giá năng lượng và chuỗi cung ứng.

-----------------------------------------

Trong chu kỳ kinh tế, dòng tiền đầu tư được luân chuyển giữa các loại tài sản đầu tư khác nhau để tối đa hóa lợi nhuận. Hiện nay Sở giao dịch hàng hóa VN mới được cấp phép liên thông trên thị trường hàng hóa quốc tế và đầu tư trực tiếp trên các sàn hàng hóa thế giới, với các sản phẩm thiết yếu như là: Đồng, Bạc, Cà phê, Đường, Nông sản ...

Nhà đầu tư có thể tham gia giao dịch trực tiếp trên thị trường hàng hoá của Bô Công Thương. Với nhiều ưu điểm như: Mua bán 2 chiều, T0, miễn lãi margin ... Liên hệ với tôi qua số Zalo ở phần tên tác giả để hợp tác và nhận các tư vấn tốt nhất về thị trường hàng hoá.

Mobile/zalo: 033 796 8866

THAM GIA ROOM HÀNG HOÁ - VĨ MÔ