Ninh Thuận – Địa điểm chiến lược cho nhà máy điện hạt nhân
Việt Nam nghiên cứu khả năng phát triển điện hạt nhân từ giữa thập niên 1990. Năm 2001, Chính phủ phê duyệt "Chiến lược phát triển điện hạt nhân", giao Bộ Công Thương, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng Viện Năng lượng Nguyên tử Việt Nam khảo sát hơn 20 địa điểm tại 8 tỉnh ven biển theo tiêu chí IAEA (SSG-9, NS-R-3). Năm 2006, danh sách thu hẹp còn 5 địa điểm; đến năm 2007, Ninh Thuận được xác định là khả thi nhất. Tháng 11/2009, Quốc hội thông qua Nghị quyết 41/2009/QH12 phê duyệt chủ trương đầu tư. Năm 2010, Thủ tướng phê duyệt địa điểm cụ thể: Nhà máy Ninh Thuận 1 tại xã Phước Dinh, huyện Thuận Nam (hợp tác với Nga – Rosatom) và Nhà máy Ninh Thuận 2 tại xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải (hợp tác với Nhật Bản), tổng công suất 4.000 MW (4 tổ máy x 1.000 MW). Năm 2016, Quốc hội tạm dừng để đánh giá lại an toàn sau sự cố Fukushima; đến tháng 11/2024, Quốc hội đồng ý khởi động lại.
Vậy vì sao Ninh Thuận lại phù hợp để đặt 2 nhà máy điện hạt nhân của Việt Nam ?
Về địa chất – động đất: Kết quả khảo sát của Viện Vật lý Địa cầu và chuyên gia IAEA xác nhận khu vực Ninh Thuận nằm ngoài vùng đứt gãy hoạt động trong 130.000 năm qua, không có nguy cơ động đất cấp 8 MSK trở lên trong bán kính 50 km – đạt tiêu chuẩn IAEA SSG-9.
Về thủy văn – làm mát: Nhà máy tọa lạc ven biển, địa hình cao 12–15 m so với mực nước biển, đảm bảo an toàn trước ngập lụt và sóng thần – bài học từ Fukushima 2011. Vị trí sát biển thuận tiện lấy nước làm mát và vận chuyển những thiết bị rất lớn bằng đường biển.
Về mật độ dân cư: Ninh Thuận có mật độ khoảng 180–200 người/km², thấp hơn mức trung bình cả nước (khoảng 290 người/km²). Quỹ đất rộng cho phép thiết lập vùng cách ly an toàn bán kính hàng chục km, ít ảnh hưởng đến đời sống người dân, hạn chế tối đa di dời.
Về kết nối lưới điện: Ninh Thuận cách TP.HCM khoảng 350 km, có đường dây 500 kV Bắc – Nam đi qua, thuận lợi hòa lưới điện quốc gia. Nguồn điện nền 4.000 MW bổ trợ cho điện mặt trời, điện gió vốn chiếm tỷ trọng lớn tại địa phương, tạo thế cân bằng ổn định cho hệ thống điện.
Về khí hậu: Ninh Thuận có khí hậu khô hạn, ít mưa bão, giảm thiểu rủi ro thiên tai cực đoan – yếu tố quan trọng đối với an toàn hạt nhân.
Việc Ninh Thuận được chọn xây nhà máy điện hạt nhân không chỉ giải bài toán nguồn điện mà còn mở ra con đường tự chủ công nghệ, hình thành ngành công nghiệp hạt nhân và nâng cao vị thế chiến lược của Việt Nam. Đây cũng là cầu nối hợp tác công nghệ – địa chính trị với các cường quốc như Nga, Nhật Bản và IAEA. Nếu triển khai thành công, Việt Nam sẽ là quốc gia Đông Nam Á đầu tiên vận hành nhà máy điện hạt nhân quy mô lớn, khẳng định tiềm năng dẫn đầu khu vực.
