Suốt lịch sử hiện đại, vàng đi theo một chiều: các nước đang phát triển khai thác, xuất ra nước ngoài, London và New York xử lý phần còn lại. Trật tự đó đang âm thầm đảo chiều. Từ Lào đến Indonesia, các nước sản xuất vàng ở châu Á bắt đầu giữ lại vàng của chính mình — đúng như các ngân hàng trung ương đã làm từ năm 2022. Theo Goldman Sachs, động thái này đang góp "gần như toàn bộ" vào dự báo giá vàng 5.400 USD/oz của họ.

 

Khi các "thuộc địa" không còn muốn xuất vàng đi nữa

Theo một báo cáo đáng chú ý trên Nikkei Asia, các nước châu Á đang tìm cách giữ lại nhiều giá trị hơn từ cơn sốt vàng — bằng cách tinh luyện trong nước, đánh thuế xuất khẩu, và để ngân hàng trung ương mua lại sản lượng nội địa. Nikkei gọi đây là "một hình thái chủ nghĩa dân tộc tài nguyên mới" — thứ "có thể tạo áp lực tăng giá vàng trong trung đến dài hạn." Hai lý do được đưa ra rất quen thuộc với giới theo dõi vĩ mô: niềm tin suy giảm vào USD như đồng tiền dự trữ toàn cầu, và việc tài sản USD của các quốc gia bất đồng với Washington đã từng bị đóng băng theo lệnh trừng phạt.

Nói cách khác: các nước sản xuất vàng vừa nhận ra điều mà các ngân hàng trung ương đã nhận ra từ 2022 — vàng là tài sản dự trữ duy nhất không ai có thể phong tỏa, và họ đang ngồi ngay trên đó.

Lào — sản lượng khoảng 12 tấn năm 2025 (thứ 6 tại châu Á), trữ lượng ước tính 500–1.000 tấn — đã lập Ngân hàng Vàng Lào (Lao Bullion Bank) năm 2024 để tinh luyện vàng trong nước và tăng tỷ trọng vàng trong dự trữ ngoại hối. Thủ tướng Lào gọi đây là "ưu tiên chiến lược để củng cố nền tảng kinh tế."

Indonesia — nhà sản xuất lớn thứ 10 thế giới với hơn 100 tấn/năm — áp thuế xuất khẩu vàng lên tới 15%, có hiệu lực từ 2026, tăng theo giá vàng. Ở mức giá khoảng 4.150 USD/oz hiện tại, mức thuế 15% tương đương khoảng 620 USD/oz — một cách lịch sự để nói "xin đừng xuất khẩu."

Trung Quốc — nhà sản xuất lớn nhất thế giới (hơn 380 tấn/năm) — vốn đã hạn chế mang vàng ra khỏi biên giới từ lâu. Madagascar và Ghana cũng đang đi theo hướng tương tự, với chương trình mua vàng nội địa cho ngân hàng trung ương và thỏa thuận kiểm soát khai thác trái phép.

Vàng từ các thuộc địa từng chảy về London, dựng nên bản vị vàng của Đế quốc Anh. Giờ đây, các "thuộc địa" cũ muốn giữ lại vàng cho chính mình.

 

Trung Quốc: 20 tấn công khai, nhiều hơn gấp đôi trong bí mật

Phần cầu của câu chuyện còn ấn tượng hơn phần cung. PBOC (Ngân hàng Trung ương Trung Quốc) công khai mua thêm 20 tấn vàng trong tháng 8 — tháng thứ 22 liên tiếp mua vào, chuỗi dài nhất kể từ khi có dữ liệu so sánh (từ 1999). Nhưng theo ước tính "nowcast" của Goldman Sachs, con số thực tế tháng 7 là khoảng 44 tấn mua vào toàn cầu, trong đó Trung Quốc chiếm 35 tấn — gần gấp đôi số liệu Bắc Kinh công bố.

Đáng chú ý, dòng vàng nhập khẩu "phi tiền tệ" của Trung Quốc tập trung mạnh ở Bắc Kinh và Quảng Đông — khu vực trước đây thường gắn với hoạt động mua của khối nhà nước. Nói cách khác, một phần vàng "phi tiền tệ" đó có thể mang tính "tiền tệ" nhiều hơn vẻ ngoài.

Vì sao Goldman vẫn giữ mục tiêu 5.400 USD/oz

Trong báo cáo mới nhất, Goldman khẳng định: "Đa dạng hóa dự trữ của ngân hàng trung ương vẫn là động lực cấu trúc chính cho quan điểm tích cực của chúng tôi về vàng, đóng góp gần như toàn bộ mức tăng 23% kỳ vọng đến cuối 2027." ETF và nhà đầu cơ, theo Goldman, chỉ là phần sai số nhỏ trong mô hình — đây hoàn toàn là câu chuyện của ngân hàng trung ương.

Và đây là vấn đề với bất kỳ ai nghĩ xu hướng "giữ vàng tại nước sản xuất" đã được phản ánh vào giá: mô hình của Goldman chỉ đếm lượng mua được báo cáo hoặc ước tính của ngân hàng trung ương — không đếm số tấn vàng chưa từng rời khỏi Lào, Jakarta hay Sơn Đông. Nếu các nước sản xuất tiếp tục giữ lại nhiều sản lượng hơn, đó là cung bị rút khỏi thị trường quốc tế — và "rủi ro tăng giá thêm" của Goldman lại càng lớn hơn.

Vậy vì sao giá vàng vừa giảm 12%?

Vì cấu trúc dài hạn không đồng nghĩa với ngay lập tức. Vàng lập đỉnh lịch sử trên 5.500 USD/oz vào tháng 1, gần chạm 4.700 USD cuối tháng 8, rồi về 4.110 USD ngày 28/9 — giảm 12% từ đỉnh gần nhất. Nguyên nhân: Fed tăng lãi suất trong tháng 9 — lần đầu sau hơn 3 năm — với ít nhất một lần tăng nữa được dự báo trước cuối năm. Lãi suất thực kỳ hạn ngắn đang trở lại gần mức cao nhất 2 năm, khiến chi phí cơ hội của việc giữ vàng (không sinh lãi) trở nên khó bỏ qua.

Bộ phận hàng hóa của Goldman tóm gọn: "Lãi suất đang kìm giá lại, nhưng về dài hạn vẫn tích cực," với "sàn vững ở mức 4.000 USD/oz." Ở chiều ngược lại, nhóm phân tích kỹ thuật của BofA cảnh báo giá vàng có thể về 3.315 USD nếu 2026 thực sự là một đỉnh lớn, dựa trên các tín hiệu tương tự đỉnh 1980 và 2011. Nhưng không đỉnh nào trong hai lần đó đi kèm 91 tấn/tháng mua vào của ngân hàng trung ương, cộng thêm các nước sản xuất bắt đầu giữ vàng ngay tại mỏ.

 

Góc nhìn cho nhà đầu tư Việt (chỉ mang tính thông tin)

Xu hướng "chủ nghĩa dân tộc tài nguyên vàng" toàn cầu cũng có điểm tương đồng với thị trường Việt Nam, nơi NHNN từ lâu đã kiểm soát chặt hoạt động xuất nhập khẩu vàng miếng, và chênh lệch giá vàng SJC so với giá vàng thế giới vẫn thường dao động ở mức đáng kể do cơ chế quản lý riêng. Thói quen mua vàng vật chất để tích trữ của người Việt — tương tự tâm lý "giữ lại, không bán" đang lan ra ở cấp quốc gia mà bài viết đề cập — là một điểm tương đồng văn hóa, dù ở quy mô khác hẳn. (Chênh lệch giá SJC vs quốc tế cụ thể cần cập nhật thời điểm đọc.) Lưu ý: vàng không thuộc nhóm sản phẩm MXV/HCT được cấp phép giao dịch phái sinh — nội dung này chỉ mang tính tham khảo vĩ mô, không phải khuyến nghị giao dịch qua em Nam HCT.

 

Kết luận

Trong ba năm qua, câu chuyện vàng xoay quanh người mua — các ngân hàng trung ương rời xa một đồng USD đã bị "vũ khí hóa." Điều Nikkei vừa mô tả là phía cung bắt đầu học theo: các nước khai thác vàng quyết định giữ lại kim loại của mình, thay vì đổi nó lấy trái phiếu mà họ không chắc được giữ mãi. Cộng 91 tấn/tháng mua vào chính thức với các mỏ ngày càng "ở lại nhà," mức sàn 4.000 USD/oz mà giới phân tích Goldman liên tục nhắc đến trông giống một mức tối thiểu hơn là một hy vọng.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------
Thị trường hàng hóa phái sinh là nơi giao dịch các hợp đồng dựa trên giá trị của các loại hàng hóa cơ bản như nông sản, năng lượng, kim loại, và nguyên liệu công nghiệp. Đây là công cụ giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư quản lý rủi ro biến động giá, đồng thời tạo cơ hội sinh lời từ sự chênh lệch giá trong tương lai. Với sự phát triển của công nghệ và hội nhập kinh tế, thị trường này ngày càng thu hút sự quan tâm nhờ tính thanh khoản cao và khả năng đa dạng hóa danh mục đầu tư. NĐT quan tâm liên hệ với tôi cũng như tham gia nhóm cộng đồng qua thông tin trên trang cá nhân.

 

***Tư vấn đầu tư hàng hoá thông qua Sở giao dịch Hàng hoá Việt Nam (MXV)***
- Hợp pháp - Minh Bạch - Thanh khoản cao tiêu chuẩn quốc tế
- Mua bán 2 chiều LONG SHORT - Giao dịch T0 - Đòn bẩy 20 lần không lãi vay Margin - Liên thông 52 quốc gia
- Mobile/ z.a.lo: 0867 091 553 ( Để tham gia room )
- Link nhóm zalo tin tức hàng hóa phái sinh: https://zalo.me/g/tdoxrn656