Trung Quốc siết “lưới thuế”, đánh thuế 20% cổ tức cho cá nhân nước ngoài
Trung Quốc chính thức chấm dứt ưu đãi miễn thuế kéo dài hơn 30 năm đối với cổ tức trả cho cá nhân nước ngoài, áp thuế thu nhập cá nhân 20% từ ngày 1/9. Động thái này cho thấy Bắc Kinh đang tiếp tục mở rộng phạm vi quản lý thuế, đặc biệt với các dòng thu nhập và tài sản có yếu tố xuyên biên giới.
Chính thức áp thuế 20% đối với cổ tức trả cho cá nhân nước ngoài
Theo quy định mới, cổ tức do doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FIE) tại Trung Quốc chi trả cho cá nhân nước ngoài sẽ chịu thuế thu nhập cá nhân ở mức 20%. Chính sách này chấm dứt cơ chế miễn thuế đã được áp dụng từ năm 1994.
Các doanh nghiệp có trách nhiệm khấu trừ thuế ngay tại thời điểm chi trả cổ tức và nộp cho cơ quan thuế trước ngày 15 của tháng tiếp theo. Nếu doanh nghiệp không thực hiện khấu trừ, cá nhân nước ngoài phải tự kê khai và nộp thuế trước ngày 30/6 của năm kế tiếp.
Theo các chuyên gia, chính sách mới có thể tác động đáng kể đến những doanh nghiệp Trung Quốc đăng ký pháp nhân ở nước ngoài nhưng phần lớn hoạt động kinh doanh vẫn diễn ra trong nước, bao gồm cả doanh nghiệp niêm yết và chưa niêm yết.
Zhaopeng Xing, chiến lược gia cấp cao về Trung Quốc tại ANZ, nhận định tổng giá trị cổ tức hàng năm của các doanh nghiệp thuộc diện chịu tác động có thể lên tới hàng trăm tỷ nhân dân tệ.
Mục tiêu lớn hơn: ngăn thu nhập “thoát” khỏi cơ sở tính thuế
Việc áp thuế cổ tức không chỉ nhằm tăng nguồn thu ngân sách mà còn phản ánh nỗ lực của Bắc Kinh trong việc thu hẹp các kẽ hở thuế thông qua cấu trúc pháp nhân và tài sản ở nước ngoài.
Theo CCTV, một số doanh nghiệp trước đây đã tận dụng chính sách miễn thuế bằng cách chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trước khi phân phối các khoản cổ tức lớn. Cách thức này có thể tạo điều kiện cho việc chuyển giao tài sản và tận dụng ưu đãi thuế.
“Lưới thuế” mới nhằm hạn chế tình trạng thu nhập có nguồn gốc từ hoạt động kinh tế tại Trung Quốc được chuyển qua một cấu trúc nước ngoài để nằm ngoài phạm vi tính thuế trong nước.
Tác động được cho là tập trung nhiều hơn vào hoạt động hoạch định thuế xuyên biên giới, chuyển lợi nhuận và quản lý tài sản của các cá nhân có tài sản ròng cao, thay vì gây ra cú sốc lớn đối với toàn bộ thị trường.
Bắc Kinh đang từng bước thu hẹp các khoảng trống thuế
Đánh thuế cổ tức chỉ là một phần trong chiến lược rộng hơn của Trung Quốc nhằm tăng cường khả năng giám sát thu nhập và tài sản.
Từ kinh tế nền tảng, Trung Quốc đã yêu cầu các doanh nghiệp Internet định kỳ cung cấp cho cơ quan thuế thông tin nhận dạng và thu nhập của người kinh doanh, người lao động trên nền tảng. Dữ liệu được mở rộng sang doanh thu, tiền hoàn trả, thu nhập ròng và số lượng giao dịch, bao phủ nhiều lĩnh vực như thương mại điện tử, livestream, vận tải trực tuyến và lao động linh hoạt.
Đến cuối tháng 10/2025, hơn 6.500 nền tảng, tương đương trên 95% số nền tảng thuộc diện báo cáo, đã cung cấp dữ liệu cho cơ quan thuế.
Ở lĩnh vực xuyên biên giới, Trung Quốc tiếp tục yêu cầu cá nhân cư trú kê khai thu nhập ở nước ngoài, đồng thời sử dụng cơ chế trao đổi tự động thông tin tài khoản tài chính theo CRS để tăng khả năng theo dõi tài sản và dòng tiền ở nước ngoài.
Hệ thống thuế giá trị gia tăng (VAT) cũng được điều chỉnh theo hướng tăng khả năng kiểm soát. Luật VAT mới có hiệu lực từ đầu năm 2026, trong khi cơ chế thực thi cho phép cơ quan thuế tiếp cận thêm dữ liệu liên quan đến logistics, hải quan, vận chuyển và thanh toán trong quản lý thuế xuất khẩu.
“Lưới thuế” ngày càng rộng, tác động đến doanh nghiệp và dòng vốn
Nhìn tổng thể, những thay đổi trên cho thấy Trung Quốc đang chuyển từ việc đơn thuần điều chỉnh thuế suất sang xây dựng một hệ thống quản lý thuế dựa nhiều hơn vào dữ liệu và khả năng đối chiếu thông tin.
Từ thu nhập trên nền tảng số, cổ tức, tài sản offshore cho tới các giao dịch xuyên biên giới, Bắc Kinh đang từng bước thu hẹp những khoảng trống từng cho phép thu nhập nằm ngoài phạm vi giám sát.
Đối với các cá nhân có tài sản lớn và doanh nghiệp hoạt động xuyên biên giới, việc chuyển thu nhập hoặc tài sản sang một pháp nhân ở nước ngoài sẽ ngày càng khó tạo ra khoảng cách giữa nơi phát sinh thu nhập và nơi thực hiện nghĩa vụ thuế.
Trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế chậm lại, bất động sản suy yếu và nguồn thu ngân sách chịu áp lực, việc mở rộng cơ sở tính thuế có ý nghĩa tài khóa đáng kể đối với Trung Quốc.
Điểm đáng chú ý vì vậy không nằm ở riêng mức thuế 20%, mà ở xu hướng lớn hơn: Bắc Kinh đang từng bước xây dựng một “lưới thuế” rộng và chặt hơn, khiến dòng tiền, lợi nhuận và tài sản có liên quan đến Trung Quốc ngày càng khó nằm ngoài tầm kiểm soát của cơ quan thuế.
