Bối cảnh và các bên tham gia
Ngày 14/9/2025, các quan chức cấp cao của Hoa Kỳ và Trung Quốc đã khép lại ngày đầu tiên của vòng đàm phán thương mại tại Madrid, Tây Ban Nha. Phía Hoa Kỳ dẫn đầu bởi Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và Đại diện Thương mại Jamieson Greer, trong khi phía Trung Quốc đại diện bởi Phó Thủ tướng He Lifeng và nhà đàm phán thương mại hàng đầu Li Chenggang.
Đây là lần thứ tư chỉ trong vài tháng hai bên gặp nhau (sau các cuộc đàm phán tại Geneva, London và Stockholm) kể từ khi thỏa thuận đình chiến thuế quan 90 ngày được ký vào tháng 7. Mục tiêu là nhằm hạ nhiệt căng thẳng thương mại — trong đó có vấn đề thuế suất và hạn chế xuất khẩu — trước khi hết thời hạn áp lực của các biện pháp do chính quyền Mỹ đặt ra.
Các chủ đề trọng tâm được đưa lên bàn đàm phán
Một số vấn đề nổi bật trong vòng đàm phán Madrid:
TikTok: ByteDance được yêu cầu tách rời hoạt động của TikTok tại Mỹ trước ngày 17/9, nhưng các nguồn tin nói rằng Hoa Kỳ có thể sẽ kéo dài hạn chót này một lần nữa. Việc đưa TikTok vào điều khoản đàm phán công khai là cách để chính quyền Trump có sự “che chở chính trị” khi cần gia hạn.
Thuế quan & kiểm soát xuất khẩu: Mỹ tiếp tục duy trì các mức thuế hiện tại — khoảng 55% thuế nhập khẩu lên hàng hóa Trung Quốc — và đặt ra yêu cầu về kiểm soát xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao, chip, hiếm đất (rare earths) … là những đề mục quan trọng với Trung Quốc.
Áp lực về dầu Nga: Hoa Kỳ đang vận động các thành viên G7 áp thuế lên những quốc gia (trong đó có Trung Quốc và Ấn Độ) nếu tiếp tục mua dầu từ Nga. Đây là phần mở rộng của chiến lược ngoại giao kinh tế nhằm hạn chế nguồn thu Nga trong bối cảnh chiến sự Ukraine.
Diễn biến và dự báo kết quả
Dù đàm phán Madrid được kỳ vọng, các chuyên gia đều cảnh báo rằng khả năng có đột phá lớn là thấp. Những bước tiến thực chất khó xuất hiện cho đến khi có một cuộc gặp riêng giữa Trump và Tập Cận Bình — khả năng cao sẽ diễn ra tại hội nghị APEC hoặc tương tự vào cuối năm.
Về TikTok, khả năng cao nhất là hạn chót 17/9 sẽ được gia hạn lần thứ tư, bởi chính quyền Mỹ vừa muốn đáp ứng áp lực từ Quốc hội về vấn đề an ninh, vừa không muốn đóng cửa ứng dụng được hơn 170 triệu người Mỹ sử dụng.
Tác động tới kinh tế & thị trường hàng hóa
Đối với Trung Quốc: Việc duy trì thuế suất cao và kiểm soát xuất khẩu gây áp lực lên các ngành sản xuất công nghệ cao. Tuy nhiên, nếu Trung Quốc đạt được nhượng bộ (ví dụ giảm kiểm soát xuất khẩu hoặc tăng mua nông sản Mỹ như đậu nành), sẽ có tác động tích cực vào xuất khẩu nông sản Mỹ và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Đối với Hoa Kỳ: Tiếp tục bảo hộ với thuế & kiểm soát công nghệ có thể hỗ trợ ngành công nghệ nội địa, nhưng cũng gây rủi ro trả đũa và làm tăng chi phí với người tiêu dùng nhập khẩu.
Với thị trường hàng hóa: Nếu Trung Quốc được mở hơn trong nhập khẩu nông sản, dầu hoặc nguyên liệu sản xuất, sẽ thúc đẩy nhu cầu quốc tế. Ngoài ra, việc giãn hạn TikTok & trì hoãn quyết định có thể làm tâm lý thị trường điều chỉnh: các doanh nghiệp công nghệ, mạng xã hội & quảng cáo sẽ tiếp tục theo dõi sát những thay đổi chính sách.
Kết luận
Đàm phán tại Madrid là một nỗ lực mới để ổn định quan hệ thương mại Mỹ–Trung trong bối cảnh căng thẳng gia tăng. Mặc dù khó có thể mong đợi kết quả lớn ngay lập tức, các bên đang đặt nền móng cho những bước đi quan trọng — như mở đường cho Trump–Xi gặp nhau, hoặc tạo điều kiện sửa đổi các hạn chế xuất khẩu, thuế quan.
Với các bên như Trung Quốc, Hoa Kỳ và các đối tác toàn cầu, hiện thời là giai đoạn thử thách chính thức: liệu các tuyên bố sẽ đi đến hành động thực sự hay tiếp tục những cam kết mang tính hình thức.
