Máy bay C919 - biểu tượng của tham vọng hàng không Trung Quốc đang gặp nhiều “nhiễu động” giữa căng thẳng thương mại Mỹ - Trung, khiến mục tiêu giao hàng có nguy cơ lỡ hẹn.
Sản phẩm do Tập đoàn Máy bay thương mại Trung Quốc (Comac) phát triển, C919 từng được kỳ vọng sẽ giúp Trung Quốc cạnh tranh với Boeing 737 và Airbus A320. Tuy nhiên, các thách thức trong chuỗi cung ứng cùng chính sách thương mại bất ổn đang làm chậm đà cất cánh của dự án.
Theo Cirium, năm 2024 Comac đã bàn giao 13 chiếc C919, nhưng đến tháng 10/2025 mới chỉ giao thêm 7 chiếc, cách xa mục tiêu 30 chiếc đề ra cho cả năm. Nguyên nhân chính, theo chuyên gia Dan Taylor của IBA, là việc Mỹ tạm ngừng cấp phép xuất khẩu động cơ LEAP-1C do GE (Mỹ) và Safran (Pháp) sản xuất, trong giai đoạn tháng 5 đến tháng 7 năm nay.
Động cơ này là “trái tim” của C919, nên bất kỳ thay đổi nào trong chính sách xuất khẩu đều có thể khiến dây chuyền sản xuất tê liệt. Căng thẳng leo thang khi cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa siết thêm kiểm soát xuất khẩu phần mềm quan trọng sang Trung Quốc, làm chuỗi cung ứng càng thêm mong manh.
Hiện C919 có hơn 80 nhà cung cấp lớn từ Mỹ và châu Âu, chỉ 14 trong số đó là nội địa Trung Quốc. Sự phụ thuộc này khiến Comac bị đánh giá là “dễ tổn thương trước các toan tính chính trị”.
Mặc dù đã thực hiện chuyến bay thương mại đầu tiên vào năm 2023 và đang được Air China, China Eastern và China Southern khai thác, C919 vẫn chưa có chứng nhận bay quốc tế từ FAA (Mỹ) hay EASA (châu Âu), khiến nó chưa thể “ra biển lớn”.
Comac kỳ vọng dòng C919 sẽ phục vụ nhu cầu khổng lồ của thị trường nội địa, ước tính Trung Quốc cần hơn 9.500 máy bay mới từ nay đến 2044, trong đó 80% là máy bay thân hẹp. Tuy nhiên, để giảm phụ thuộc vào phương Tây, Comac phải phát triển động cơ nội địa CJ-1000A, hiện vẫn trong giai đoạn thử nghiệm.
Theo các chuyên gia, để C919 thực sự cạnh tranh, Trung Quốc cần không chỉ “làm ra” máy bay, mà còn phải xây dựng mạng lưới dịch vụ, chứng nhận an toàn và hiệu quả kinh tế toàn cầu, những yếu tố mà Boeing và Airbus đã mất hàng chục năm để đạt được.
Trong lúc đó, Airbus đang tăng tốc: dây chuyền lắp ráp thứ hai tại Trung Quốc sẽ hoạt động năm 2026, giúp hãng củng cố vị thế trên thị trường nội địa của Comac.
Giấc mơ “chinh phục bầu trời” của Trung Quốc vì thế vẫn còn cách xa đường băng quốc tế – bị kìm hãm bởi chính những đám mây chính trị và thương chiến do hai siêu cường tạo ra.
