🚨 Hơn 7.927 tỷ đồng Quỹ bình ổn giá xăng dầu bị sử dụng sai mục đích, 7/15 doanh nghiệp đầu mối bị thanh tra phát hiện vi phạm. Trước những lỗ hổng kéo dài, Bộ Công Thương đang đề xuất chuyển toàn bộ số dư dương của quỹ về Kho bạc Nhà nước, chấm dứt cơ chế để doanh nghiệp tự quản lý dòng tiền như hiện nay.
Theo dự thảo nghị định thay thế Nghị định 83/2014/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung về kinh doanh xăng dầu, các thương nhân đầu mối đang hoạt động phải chốt số dư Quỹ bình ổn tính đến ngày liền kề trước khi nghị định mới có hiệu lực.
Toàn bộ số dư dương sẽ được chuyển từ tài khoản riêng tại ngân hàng thương mại của doanh nghiệp về tài khoản Quỹ bình ổn giá do Bộ Tài chính mở tại Kho bạc Nhà nước. Những doanh nghiệp đã bị thu hồi giấy phép hoặc ngừng kinh doanh nhưng còn thiếu tiền quỹ cũng phải nộp đủ số tiền theo thông báo của cơ quan có thẩm quyền.
💣 7.927 tỷ đồng bị sử dụng sai mục đích, 7/15 doanh nghiệp bị phát hiện vi phạm
Đề xuất siết chặt cơ chế quản lý được đưa ra sau khi Thanh tra Chính phủ công bố kết luận thanh tra số 15/TB-TTCP ngày 4/1/2024, chỉ ra hàng loạt sai phạm trong quản lý Quỹ bình ổn giá xăng dầu giai đoạn 2017–30/6/2022.
Theo kết luận, công tác quản lý quỹ có nhiều lỗ hổng, thiếu sự phối hợp và giám sát giữa các cơ quan chức năng. Trong số 15 thương nhân đầu mối được kiểm tra, có tới 7 doanh nghiệp sử dụng quỹ sai mục đích bình ổn giá, với tổng số tiền vi phạm hơn 7.927 tỷ đồng.
Thay vì chuyển tiền vào tài khoản quỹ chuyên dùng, các doanh nghiệp này để tiền lại trong tài khoản thanh toán của mình qua nhiều kỳ điều hành, khiến dòng tiền đáng lẽ phục vụ bình ổn giá bị sử dụng sai mục đích.
Đáng chú ý, ba doanh nghiệp bị xử phạt nhiều lần nhưng vẫn tái phạm gồm Công ty TNHH Vận tải thủy bộ Hải Hà với 4 lần, Công ty TNHH Thương mại Vận tải và Du lịch Xuyên Việt Oil với 3 lần và CTCP Tập đoàn Thiên Minh Đức với 3 lần.
⚠️ Hàng loạt sai phạm khác liên quan đến hàng nghìn tỷ đồng
Không chỉ dừng ở việc chiếm dụng quỹ, kết luận thanh tra còn chỉ ra nhiều sai phạm trong quá trình trích lập và chi sử dụng.
Cụ thể, 19/27 thương nhân đầu mối trích lập sai chủng loại xăng RON 95 với số tiền khoảng 1.013,4 tỷ đồng, đồng thời chi sử dụng sai chủng loại khoảng 679,8 tỷ đồng do hướng dẫn điều hành giá chưa rõ ràng.
Ngoài ra, 3 doanh nghiệp trích lập và chi sử dụng quỹ vượt khối lượng ghi nhận trên sổ sách, dẫn đến trích lập sai gần 4,8 tỷ đồng và chi sử dụng sai 22,6 tỷ đồng. CTCP Thương mại Dầu khí Đồng Tháp còn hạch toán điều chỉnh giảm quỹ trái nguyên tắc kế toán gần 10,3 tỷ đồng, trong khi Xuyên Việt Oil trích lập thiếu khoảng 3 tỷ đồng.
🔎 Cơ quan quản lý không nắm được số dư quỹ trong nhiều năm
Một vấn đề đáng chú ý khác là trong giai đoạn 2017–2021, các thương nhân đầu mối và ngân hàng thương mại nơi mở tài khoản quỹ không gửi sao kê về Bộ Tài chính và Bộ Công Thương theo quy định.
Điều này khiến cơ quan quản lý không nắm được đầy đủ số dư đầu kỳ, số tiền trích lập, chi sử dụng cũng như lãi phát sinh từ quỹ. Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra việc chậm kiểm tra, xử lý và thu hồi giấy phép đối với các đơn vị vi phạm nhiều lần đã tạo điều kiện để sai phạm kéo dài.
Trước những vi phạm được xác định có dấu hiệu hình sự, Thanh tra Chính phủ đã kiến nghị chuyển hồ sơ liên quan đến Thiên Minh Đức, Xuyên Việt Oil và Vận tải thủy bộ Hải Hà sang Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an để xem xét, xử lý theo quy định pháp luật. Đồng thời, các doanh nghiệp phải hoàn trả số tiền sử dụng sai mục đích hơn 7.927 tỷ đồng cùng tiền lãi phát sinh.
📌 Từ cơ chế doanh nghiệp tự quản đến đề xuất tập trung tại Kho bạc Nhà nước, Quỹ bình ổn giá xăng dầu đang đứng trước thay đổi lớn về phương thức quản lý. Trong khi đó, Thanh tra Chính phủ tiếp tục triển khai đợt thanh tra chuyên đề trên diện rộng đối với hoạt động kinh doanh xăng dầu giai đoạn 1/1/2024–30/6/2026, nhằm tăng cường giám sát và minh bạch thị trường.
