Internet rẻ đã làm chi phí “tập hợp một đám đông” gần như sụp đổ.
Một sân Mỹ Đình khoảng 40.000 chỗ. Hai triệu người tương đương khoảng 50 sân Mỹ Đình cùng ngồi nghe một người nói. Nhưng không ai phải đi xe, mua vé, dựng sân khấu hay thuê ghế.
Hai mươi năm trước, muốn truyền đạt tới một đám đông như vậy, gần như phải sở hữu một đài truyền hình, hệ thống phát sóng, studio, vệ tinh hoặc cả mạng lưới báo chí. Nếu trực tiếp, riêng chuyện sân bãi, giao thông, âm thanh và tổ chức đã là một bài toán logistics khổng lồ. Nhưng hôm nay, một chiếc điện thoại smartphone đã có thể làm gần hết các công đoạn.
Một phần, nguyên nhân nằm ngay trong biểu đồ này. Theo Broadband Genie, giá Internet cố định bình quân tại Việt Nam năm 2026 khoảng 10,24 USD/tháng, đứng thứ 11 từ dưới lên trong 214 quốc gia và vùng lãnh thổ được khảo sát. Dữ liệu được thu thập vào đầu năm 2026 nên vẫn có tính thời sự.
Kết nối Internet giá rẻ đã làm sụp đổ một loại chi phí quan trọng trong kinh tế học: chi phí tập hợp và phân phối.
Cấu trúc nền kinh tế vì thế cũng thay đổi: Một người bán hàng có thể tiếp cận 100.000 khách mà không cần mở 100 cửa hàng. Một giáo viên có thể dạy hàng triệu người mà không xây thêm lớp học. Một ca sĩ, game thủ, chuyên gia hay người nổi tiếng có thể phát cùng một nội dung tới cả chục ngàn người với chi phí rất nhỏ.
Đó là nền móng của YouTube, TikTok, Facebook, livestream bán hàng và toàn bộ nền kinh tế sáng tạo tại Việt Nam khi Internet rẻ. Nó khác hoàn toàn với các quốc đảo xa xôi hay hay quốc gia thưa người, truy cập Internet là phần thưởng xa xỉ hoặc đặc quyền của những người có điều kiện kinh tế.
Sự chú ý ngày càng đắt
Khi Internet trở nên rẻ, một nghịch lý xuất hiện: Sự chú ý trở thành xa xỉ. Khi thông tin trở nên dư thừa, thứ trở nên khan hiếm chính là sự tập trung. Ngày nay ai cũng có thể làm video. Mỗi phút có vô số bài viết, clip, livestream tranh nhau xuất hiện trên màn hình. Vì vậy, tài sản quý nhất của một cá nhân, doanh nghiệp hay một người bán hàng không còn là khả năng sản xuất nội dung, mà là khả năng kéo hàng triệu con mắt về phía mình và giữ chúng không rời đi.
Vì vậy điều này dẫn tới một nghịch lý khác. Internet tưởng như mang lại sự bình đẳng vì ai cũng có thể là người sản xuất nội dung. Nhưng sự chú ý chỉ tập trung vào một số rất ít người.
Đó là nền “kinh tế học siêu sao”. Thuật toán phân phối nền tảng mạng xã hội cho phép một người nổi tiếng dẫn dắt một đám đông khổng lồ. Sự chú ý càng dồn mạnh vào nhóm dẫn đầu. Internet dân chủ hóa quyền phát sóng. Nhưng nền tảng không dân chủ hóa sự chú ý.
-----------------
Nguồn: OmegaMoney
