HÀ NỘI CẦN 64 TRIỆU TỶ - BÀI TOÁN HUY ĐỘNG NHƯ NÀO ?

HÀ NỘI CẦN 64 TRIỆU TỶ - BÀI TOÁN HUY ĐỘNG NHƯ NÀO ?

-----

Hà Nội cần khoảng 64,84 triệu tỷ đồng để thực hiện quy hoạch tổng thể và tái thiết đô thị giai đoạn 2026–2045, với tầm nhìn hướng đến năm 2100. Nguồn vốn này dùng để giải quyết điểm nghẽn hạ tầng, tái cấu trúc không gian đô thị và phát triển bền vững.

Tôi nghĩ không nên đặt câu hỏi “Ngân sách Hà Nội lấy đâu 64 triệu tỷ?”, vì ngay từ đầu đây đã không phải bài toán ngân sách.

Nó có thể là một cấu trúc kiểu:

NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC → metro, cầu, đường, GPMB, công viên, hạ tầng công cộng.

PPP + VỐN TƯ NHÂN → những dự án có dòng tiền và khả năng thương mại hóa.

NGÂN HÀNG + TRÁI PHIẾU + THỊ TRƯỜNG VỐN → biến nguồn thu 20–30 năm trong tương lai thành vốn đầu tư hôm nay.

FDI → công nghệ, logistics, thương mại, đô thị, dịch vụ...

ĐẤT ĐAI + TOD + ĐẤU GIÁ QUYỀN PHÁT TRIỂN → hạ tầng làm tăng giá trị đất thì Nhà nước phải thu lại được một phần giá trị tăng thêm.

DOANH NGHIỆP HƯỞNG LỢI → có thể nghiên cứu các cơ chế đóng góp/phí hạ tầng giống London, thay vì Nhà nước chịu toàn bộ.

Vì vậy bài toán thực sự của Hà Nội là:DÙNG VỐN NHÀ NƯỚC LÀM MỒI → TẠO RA HẠ TẦNG → HẠ TẦNG LÀM TĂNG GIÁ TRỊ KINH TẾ VÀ ĐẤT ĐAI → KÉO VỐN TƯ NHÂN → THU HỒI MỘT PHẦN GIÁ TRỊ TĂNG THÊM → TÁI ĐẦU TƯ.

Nhìn ra thế giới, gần như không có siêu đô thị nào tái thiết bằng ngân sách Nhà nước đơn thuần.

Hong Kong dùng mô hình Rail + Property: xây metro → đất quanh ga tăng giá → phát triển nhà ở, văn phòng, TTTM trên và quanh nhà ga → lấy một phần giá trị BĐS tạo ra để tài trợ ngược lại cho đường sắt. Đây là một trong những mô hình khai thác Land Value Capture nổi tiếng nhất thế giới.

London xây Crossrail/Elizabeth Line với gói vốn ban đầu khoảng 14,8 tỷ bảng, nhưng Chính phủ không trả tất cả. London huy động từ ngân sách, Transport for London, doanh nghiệp, chủ đầu tư BĐS, vay nợ và đặc biệt là phụ thu thuế đối với BĐS thương mại lớn. Doanh nghiệp được hưởng lợi từ hạ tầng thì cùng đóng góp cho hạ tầng; một phần nguồn thu thậm chí được trải dài tới năm 2041.

Singapore lại dùng lợi thế đất đai: Nhà nước quy hoạch, đầu tư hạ tầng trước rồi thông qua Government Land Sales đưa đất cho tư nhân phát triển. Đáng chú ý, tiền bán đất không đơn giản được đem ra chi hết mà được đưa vào dự trữ quốc gia để đầu tư, sau đó lợi nhuận từ tài sản tiếp tục đóng góp cho ngân sách trong dài hạn

Nếu làm được vòng tuần hoàn này thì 64 triệu tỷ tuy khổng lồ nhưng không đồng nghĩa Nhà nước phải đi tìm 64 triệu tỷ tiền mặt. Ngược lại, nếu Nhà nước phải tự bỏ phần lớn tiền mà không kéo được tư nhân và không thu hồi được giá trị đất do hạ tầng tạo ra, thì con số 64 triệu tỷ thực sự sẽ là một thách thức rất lớn.

Đây chính là phần tôi nghĩ nên đưa vào bài về 64 triệu tỷ, vì nó trả lời được câu hỏi mà người đọc chắc chắn sẽ hỏi ngay: “TIỀN ĐÂU ?”