H, một nhân viên văn phòng ở quận Tây Hồ, Hà Nội cho biết cô đặt mua 2 sản phẩm trên Shopee nhưng đến nay vẫn chưa nhận được hàng.
“Một sản phẩm được bán ngay tại địa bàn Hà Nội mà đã gần 10 ngày nay tôi vẫn chưa nhận được hàng. Sản phẩm còn lại, tôi đặt từ ngày 11/11, tính tới bây giờ đã 4-5 ngày vẫn chưa nghe động tĩnh gì,” H biết. “Năm ngoái cũng dịch bệnh, mà thời gian từ lúc đặt hàng cho đến khi nhận được hàng cũng chỉ mất 3 ngày.”
Tình hình tương tự cũng xảy ra tại Lazada. Kể từ tháng 8, ngay thời điểm đại dịch bùng phát nghiêm trọng, hàng loạt bài viết cảnh báo về sự giao hàng chậm trễ của Lazada xuất hiện khắp các diễn đàn mua sắm. Nội dung các bài viết chủ yếu là giải thích nguyên nhân đơn hàng giao chậm hơn so với dự kiến và cách bảo vệ quyền lợi của người mua hàng.
Thiếu nhân viên giao hàng
Đợt bùng phát dịch hồi cuối tháng 7 đến đầu tháng 9 đã làm gián đoạn chuỗi cung ứng nặng nề trong ngành thương mại điện tử, nhất là ở khu vực TP.HCM. Khác với mùa dịch năm ngoái, nhân viên giao hàng suốt thời điểm giãn cách không được phép hoạt động, nhiều người trong số đó phải chấp nhận bỏ nghề. Kết quả là, một lượng lớn đơn hàng không thể tới tay người tiêu dùng kịp thời, nếu có thì chi phí ship cũng rất cao lên đến 60.000-70.000 đồng.
Ngoài ra, tiêu chuẩn lao động xanh cũng làm khó các đơn vị giao nhận bởi không phải ai cũng được tiêm phòng vắc xin đầy đủ. Tính đến ngày 30/10/2021, tỷ lệ được tiêm đủ 2 mũi ở Việt Nam là 33%.
Sự thiếu hụt lao động cũng thể hiện rõ qua các website tìm kiếm việc làm và đăng tin tuyển dụng gần đây. Trong đó, shipper là một trong những nghề được đăng tuyển nhiều nhất, với những nhà tuyển dụng nổi bật như Grab (GrabExpress là đối tác của Shopee), Gojek, Ninja Van, Giao Hàng Tiết Kiệm, Baemin, theo thông tin từ Chotot.vn.
Trước đó, Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) có văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ kiến nghị duy trì hoạt động thương mại điện tử, hỗ trợ chống dịch COVID-19. Theo đó, VECOM kiến nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của shipper. Mặc dù hoạt động thương mại điện tử được thực hiện trên nền tảng công nghệ tiên tiến nhưng với hàng hóa hữu hình không thể tách rời đội ngũ giao hàng.
Văn bản cũng nêu lên việc tỷ lệ người mua và người bán trên cùng 1 quận, huyện là không cao, hơn nữa mỗi chuyến giao hàng của shipper có thể có nhiều khách hàng ở những địa điểm khác nhau. VECOM cho rằng, nhiều khi hai địa điểm ở hai quận liền kề lại gần hơn hai địa điểm cùng một quận. Hiệp hội này cũng chia sẻ thực tế gần đây tỷ lệ đơn hàng bị hoàn trả tăng đột biến do người nhận bị cách ly cũng như các biện pháp quản lý chưa phù hợp.
Do đó, VECOM kiến nghị Thủ tướng giao UBND các địa phương, đặc biệt là Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội căn cứ vào tình hình thực tế để hỗ trợ shipper, gỡ bỏ những quy định như chỉ được hoạt động tại 1 quận, huyện.
Tình hình có khả quan hơn từ năm 2022?
Theo Nghị quyết Quốc hội thông qua gần đây, đầu năm 2022 phấn đấu hoàn thành tỷ lệ tiêm chủng đủ liều vắc xin bao phủ dân số trên 18 tuổi đạt 100%, ưu tiên sớm tiêm vắc xin cho người trên 50 tuổi. Như vậy, với tỷ lệ chưa tiêm đủ gần 70%, đây là một thách thức lớn. Nhưng mục tiêu này hoàn toàn có thể hoàn thành khi chỉ trong hơn 1 tháng vừa qua, tỷ lệ tiêm đủ 2 mũi đã tăng mạnh từ hơn 10% lên 33%.
Dù vậy, theo nhiều chuyên gia dự báo, cả nước ta trong năm tới khả năng cao vẫn đối mặt với các biến chủng từ COVID-19, có thể còn nghiêm trọng hơn chủng delta. Nên đây vẫn là một trở ngại rất lớn để có thể quay trở thời kỳ trước đại dịch.
Theo các chuyên gia kinh tế, thương mại điện tử sẽ tiếp tục phát triển nhanh chóng sau đại dịch nhưng những trở ngại từ các biến chủng (ảnh hưởng trực tiếp đến các tương tác vật lý, ở đây là shipper) vẫn có thể ảnh hưởng đáng kể đến toàn bộ ngành trong thời gian tới.
