Đôi khi, lạm phát không giảm vì giá rẻ hơn, mà chỉ vì cách so sánh “so với cùng kỳ năm trước”. Nếu giá hiện tại thấp hơn đúng thời điểm năm ngoái, dù đang tăng lạm phát vẫn được coi là giảm.
Năm 2025 là ví dụ điển hình. Nhìn biểu đồ ta thấy giá xăng năm nay gần như đi ngang, nhưng do đầu năm 2024 từng ở mức cao đã khiến lạm phát tính toán tăng cao rồi, chỉ số lạm phát 2025 lại được kìm hãm nhờ thế khi so sánh.
Tuy nhiên, bước sang quý 4, đường giá xăng 2025 (xanh đậm) đã tiệm cận đáy của 2024. Khi phép so sánh này không còn lợi thế, giá xăng sẽ không còn ảnh hưởng đáng kể lên lạm phát nữa thậm chí có thể khiến áp lực tăng trở lại.
