Một nội dung đáng chú ý trong dự thảo sửa đổi Luật Điện lực đang thu hút sự quan tâm của thị trường là cơ chế xử lý các khoản chi phí sản xuất, kinh doanh điện chưa được bù đắp của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN).
Theo dự thảo, các khoản chi phí hợp lý phát sinh trước thời điểm luật có hiệu lực nhưng chưa được tính đủ vào giá bán lẻ điện sẽ được phân bổ dần trong các lần điều chỉnh giá điện tiếp theo. Điều này đồng nghĩa giá điện tương lai có thể phải “cõng” thêm phần chi phí tồn đọng từ nhiều năm trước.
📌 Điểm đáng chú ý là khoản lỗ lũy kế gần 44.800 tỷ đồng của EVN giai đoạn 2022 - 2023 nhiều khả năng sẽ được xử lý theo cơ chế này.
Dự thảo cũng yêu cầu minh bạch toàn bộ cấu phần hình thành giá điện, bao gồm:
- Chi phí phát điện
- Truyền tải điện
- Phân phối điện
- Hoạt động bán lẻ điện
⚠️ Nếu quy định được thông qua, phạm vi chi phí được đưa vào công thức tính giá điện có thể rộng hơn so với các phương án trước đây từng được Bộ Công Thương đề xuất.
📉 Bối cảnh của khoản lỗ này xuất phát từ giai đoạn 2022–2023 khi giá nhiên liệu đầu vào tăng mạnh nhưng giá điện bán lẻ chưa được điều chỉnh tương ứng.
Trong thời kỳ hậu COVID-19:
- Giá than nhập khẩu tăng cao
- Giá khí và nhiên liệu leo thang do tác động từ xung đột Nga - Ukraine
- Giá điện trong nước được giữ ổn định nhằm hỗ trợ phục hồi kinh tế và kiềm chế lạm phát
Điều đó khiến EVN phải gánh phần lớn áp lực chi phí đầu vào.
📊 Theo báo cáo của EVN:
- Tổng lỗ lũy kế giai đoạn 2022–2023 từng vượt 50.000 tỷ đồng
- Sau khi hoạt động năm 2024 cải thiện có lãi, mức lỗ giảm còn khoảng 44.792 tỷ đồng
- Khoản lỗ này vẫn duy trì đến hết năm 2025
💡 Ở góc nhìn thị trường, nếu cơ chế mới được áp dụng, giá điện có thể bước vào chu kỳ điều chỉnh linh hoạt hơn theo biến động chi phí thực tế thay vì neo cứng trong thời gian dài như trước. Điều này giúp giảm áp lực tài chính cho EVN nhưng đồng thời cũng đặt ra bài toán cân bằng giữa ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát và chi phí sản xuất của doanh nghiệp.
🏭 Với nhiều ngành sử dụng điện lớn như thép, xi măng, hóa chất hay sản xuất công nghiệp, mọi biến động của giá điện trong giai đoạn tới có thể tác động trực tiếp đến biên lợi nhuận và sức cạnh tranh của doanh nghiệp.
