Khoảng cách ngày càng lớn giữa cung và cầu đồng đang nổi lên như một vấn đề nghiêm trọng đối với nền kinh tế toàn cầu, do quá trình điện khí hóa tăng tốc và sự mở rộng nhanh chóng của các công nghệ mới. Theo báo cáo "Đồng trong Kỷ nguyên Trí tuệ Nhân tạo: Những Thách thức của Điện khí hóa " của S&P Global, sự mất cân bằng này thể hiện "rủi ro mang tính hệ thống đối với các ngành công nghiệp toàn cầu, sự tiến bộ công nghệ và tăng trưởng kinh tế".
Tình hình căng thẳng rất rõ ràng: đồng là nền tảng của các công nghệ thúc đẩy sự phát triển hiện đại, nhưng nhu cầu đang tăng nhanh hơn khả năng cung ứng.
Nhu cầu dự kiến sẽ tăng mạnh vào năm 2040.
Nghiên cứu dự báo rằng nhu cầu đồng toàn cầu sẽ đạt 42 triệu tấn vào năm 2040, tăng 50% so với mức hiện tại. Sự tăng trưởng mạnh mẽ này gắn liền với tốc độ điện khí hóa ngày càng nhanh.
Chỉ riêng nhu cầu điện năng dự kiến sẽ tăng gần 50% trong cùng kỳ. Để đáp ứng nhu cầu đó, cần phải xây dựng thêm khoảng 330 đập Hoover, hoặc hơn 650 lò phản ứng hạt nhân công suất 1 gigawatt mỗi năm cho đến năm 2040 — sự mở rộng này phụ thuộc rất nhiều vào cơ sở hạ tầng sử dụng nhiều đồng.
Các yếu tố thúc đẩy tăng trưởng chính của nhu cầu đồng
Sự tăng trưởng nhu cầu đang được định hình bởi một số lĩnh vực chính, dẫn đầu là các ứng dụng kinh tế truyền thống và công nghệ chuyển đổi năng lượng.
Nhu cầu kinh tế cốt lõi
Các ứng dụng truyền thống—bao gồm xây dựng, thiết bị điện, vận tải và sản xuất điện—vẫn chiếm phần lớn lượng tiêu thụ. Dự kiến các lĩnh vực này sẽ đạt 23 triệu tấn vào năm 2040, chiếm 53% tổng nhu cầu.
Chuyển đổi năng lượng và điện khí hóa
Quá trình chuyển đổi năng lượng là nguồn cầu đồng tăng trưởng nhanh nhất. Điều này bao gồm xe điện, lưu trữ pin, công suất điện tái tạo, cơ sở hạ tầng lưới điện và điện khí hóa ở các thị trường đang phát triển. Kết hợp lại, dự kiến nhu cầu sử dụng đồng từ các lĩnh vực này sẽ tăng hơn 7 triệu tấn, đạt 15,7 triệu tấn vào năm 2040.
Ngay cả khi chỉ xét riêng hai loại hàng hóa này, nhu cầu dự kiến cũng sẽ vượt quá nguồn cung hiện có hơn 7 triệu tấn.
Những áp lực mới nổi: Trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu và quốc phòng
Các yếu tố thúc đẩy nhu cầu mới đang tạo thêm áp lực lên tình trạng nguồn cung vốn đã khan hiếm.
Đồng là yếu tố then chốt thúc đẩy quá trình điện khí hóa, nhưng tốc độ điện khí hóa ngày càng tăng lại là thách thức lớn đối với nguồn cung đồng. Nhu cầu kinh tế, mở rộng lưới điện, sản xuất năng lượng tái tạo, điện toán AI, các ngành công nghiệp kỹ thuật số, xe điện và quốc phòng đang phát triển mạnh mẽ cùng một lúc – và nguồn cung không theo kịp. Vấn đề đặt ra là liệu đồng sẽ tiếp tục là động lực thúc đẩy tiến bộ hay trở thành nút thắt cổ chai đối với sự tăng trưởng và đổi mới.
Trí tuệ nhân tạo và các trung tâm dữ liệu dự kiến sẽ mở rộng nhanh chóng, với tổng công suất lắp đặt dự kiến đạt khoảng 550 gigawatt vào năm 2040—gấp hơn năm lần so với năm 2022. Đồng thời, chi tiêu quốc phòng toàn cầu có thể tăng gấp đôi lên 6 nghìn tỷ đô la trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng.
Nhìn chung, nhu cầu từ trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu và quốc phòng dự kiến sẽ tăng gấp ba lần, dẫn đến nhu cầu đồng tăng thêm khoảng 4 triệu tấn.
Một yếu tố tiềm năng khác về nhu cầu: robot hình người. Mặc dù vẫn đang trong giai đoạn đầu, các dự báo cho thấy rằng một tỷ robot hình người hoạt động vào năm 2040 sẽ cần khoảng 1,6 triệu tấn đồng mỗi năm — tương đương với khoảng 6% nhu cầu hiện tại.
Hạn chế nguồn cung và thâm hụt ngày càng tăng
Mặc dù triển vọng nhu cầu mạnh mẽ, nguồn cung dự kiến sẽ không đáp ứng đủ. Sản lượng đồng toàn cầu dự kiến sẽ đạt đỉnh 33 triệu tấn vào năm 2030 trước khi giảm.
Đến năm 2040, khoảng cách thiếu hụt này có thể lên tới 10 triệu tấn—khoảng 25% so với nhu cầu dự kiến.
Tình trạng thiếu hụt này dự kiến sẽ tiếp diễn ngay cả khi nguồn cung đồng tái chế tăng hơn gấp đôi, từ 4 triệu tấn hiện nay lên 10 triệu tấn vào năm 2040.
Thách thức của việc mở rộng nguồn cung
Việc đáp ứng nhu cầu sẽ phụ thuộc rất nhiều vào việc mở rộng sản lượng đồng nguyên chất, đặc biệt là thông qua các dự án khai thác mới và mở rộng các mỏ hiện có. Nghiên cứu của S&P Global ước tính rằng sẽ cần thêm 10 triệu tấn nguồn cung đồng nguyên chất vào năm 2040.
Tuy nhiên, nếu không có những khoản đầu tư đáng kể, nguồn cung nguyên liệu thô toàn cầu có thể giảm xuống còn 22 triệu tấn - thấp hơn mức hiện tại.
Việc phát triển nguồn cung mới đặt ra nhiều thách thức đáng kể. Các hoạt động khai thác mỏ phải đối mặt với tình trạng giảm chất lượng quặng, chi phí tăng cao, điều kiện khai thác ngày càng phức tạp, sự phản đối từ phía môi trường và các thủ tục pháp lý kéo dài. Trung bình, phải mất 17 năm để một mỏ đồng mới đi từ giai đoạn phát hiện đến giai đoạn sản xuất.
Rủi ro tập trung chuỗi cung ứng
Cấu trúc của chuỗi cung ứng đồng toàn cầu càng làm tăng thêm sự phức tạp. Khoảng 2/3 sản lượng khai thác tập trung ở sáu quốc gia, trong khi năng lực chế biến thậm chí còn tập trung hơn nữa.
Trung Quốc chiếm khoảng 40% công suất luyện kim toàn cầu và 66% lượng nhập khẩu quặng đồng, khiến hệ thống này dễ bị tổn thương trước những gián đoạn, thay đổi chính sách và các hạn chế thương mại.
Tầm quan trọng chiến lược của đồng
Các chính phủ ngày càng nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của đồng như một nguồn tài nguyên chiến lược. Một số quốc gia đã xếp đồng vào danh mục "kim loại thiết yếu" trong những năm gần đây, trong đó có Hoa Kỳ vào năm 2025.
Đồng là huyết mạch kết nối các máy móc vật lý, trí tuệ kỹ thuật số, khả năng di chuyển, cơ sở hạ tầng, hệ thống thông tin liên lạc và an ninh; sự sẵn có của đồng trong tương lai đã trở thành vấn đề có tầm quan trọng chiến lược.
Thu hẹp khoảng cách
Giải quyết sự mất cân bằng cung cầu sẽ đòi hỏi sự kết hợp giữa tăng cường đầu tư, mở rộng năng lực khai thác và các khung pháp lý hiệu quả hơn. Tái chế sẽ đóng vai trò hỗ trợ quan trọng nhưng không thể bù đắp hoàn toàn sự thiếu hụt.
Hợp tác đa phương và đa dạng hóa khu vực sẽ rất quan trọng để đảm bảo một hệ thống đồng toàn cầu bền vững hơn – một hệ thống tương xứng với vai trò của đồng như là trụ cột của quá trình điện khí hóa, số hóa và an ninh trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.
Một bước ngoặt quan trọng
Triển vọng này nhấn mạnh một thách thức lớn hơn: đồng là yếu tố thiết yếu đối với các hệ thống thúc đẩy điện khí hóa, số hóa và tăng trưởng toàn cầu, nhưng những hạn chế về nguồn cung có nguy cơ làm chậm lại tiến trình đó.
Việc đồng có tiếp tục thúc đẩy sự tiến bộ về công nghệ và kinh tế hay trở thành nút thắt cổ chai sẽ phụ thuộc vào tốc độ và hiệu quả phản ứng của ngành công nghiệp toàn cầu và các nhà hoạch định chính sách.
--------------------------------------------------------------------------
Trong thị trường đa dạng kênh đầu tư, thị trường hàng hóa đang trở thành lựa chọn nổi bật nhờ tính gần gũi và linh hoạt. Đặc biệt, các sản phẩm giao dịch đều là nguyên vật liệu đầu vào của sản xuất như: Đồng, Bạc, Bạch kim, Cà phê, Đường, Lúa mì… giúp thị trường luôn sôi động và bám sát kinh tế thực.
Ưu điểm nổi bật: Giao dịch T0, mua bán 2 chiều linh hoạt, đa dạng danh mục đầu tư, tận dụng cơ hội trong mọi xu hướng thị trường.
Tham gia cộng đồng Zalo để cập nhật các tin tức về kim loại: NHÓM ZALO KIM LOẠI
