Những ngày đầu năm 2026 này, thị trường tài chính đang chứng kiến một "cơn địa chấn" thực sự mang tên Kim loại quý. Tính đến hôm nay, 28/1/2026, giá vàng thế giới đã chính thức vượt ngưỡng 5.200 USD/ounce. Tại Việt Nam, giá vàng miếng SJC cũng đã thiết lập kỷ lục vô tiền khoáng hậu, vượt mốc 184 triệu đồng/lượng.

Giá vàng tăng mạnh luôn tạo ra hai phản ứng quen thuộc: Một nhóm thấy lo lắng "có chuyện gì lớn sắp xảy ra?", nhóm khác lại thấy nuối tiếc "biết thế mua sớm hơn...". Cả hai cảm xúc này đều rất con người. Nhưng tôi muốn nhắn nhủ các bạn: Điều cần nhất lúc này không phải là hành động nhanh, mà là bình tĩnh để hiểu mình đang đối diện với điều gì.

1. TẠI SAO VÀNG TĂNG "KHÔNG THẤY ĐỈNH"?

Đà tăng này không phải ngẫu nhiên, nó là sự cộng hưởng của 5 "ngọn gió lớn" thổi cùng lúc:

- Bất ổn địa chính trị & Rủi ro từ Mỹ: Thế giới đang sống trong những ngày đầy biến động. Việc Tổng thống Donald Trump đe dọa áp thuế quan lên các quốc gia đồng minh, hay những đề xuất gây tranh cãi quanh vấn đề chính sách đối ngoại đã tạo ra làn sóng bất định. Khi thế giới bất ổn, vàng luôn là "vịnh tránh bão" an toàn nhất.

- Xu hướng "Phi đô-la hóa": Các Ngân hàng Trung ương (đặc biệt là Trung Quốc, Ấn Độ) đang ráo riết giảm phụ thuộc vào đồng USD, mua ròng trung bình 60 tấn vàng mỗi tháng. Lực mua này tạo ra một "vùng đệm" cực kỳ vững chắc cho giá vàng.

- Kỳ vọng lãi suất từ Fed: Thị trường đang kỳ vọng Fed sẽ cắt giảm lãi suất khoảng 150 điểm cơ bản trong năm 2026. Lãi suất giảm làm giảm chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng.

- Sự trỗi dậy của các "Cá mập" tư nhân: Năm 2026 chứng kiến sự quay lại của các quỹ ETF và tổ chức tư nhân. Họ không còn coi vàng là tài sản "chết" mà là công cụ phòng hộ rủi ro vĩ mô chủ lực.

- Áp lực nợ công toàn cầu: Nợ công của các cường quốc đang ở mức báo động. Trong khi đó vàng là loại tài sản duy nhất không có "rủi ro đối tác" – nó không phụ thuộc vào lời hứa trả nợ của bất kỳ chính phủ nào.

2. CÁC "ÔNG LỚN" WALL STREET DỰ BÁO GÌ?

Để các bạn có thêm cơ sở tham chiếu, đây là dự báo mới nhất (tháng 1/2026) từ các định chế tài chính hàng đầu:

- Goldman Sachs: Vừa nâng mục tiêu lên 5.400 USD/ounce, tin rằng nhu cầu từ khu vực tư nhân sẽ kéo dài đà tăng đến hết năm.

- Bank of America (BofA): Chốt con số 5.000 USD/ounce, dựa trên kịch bản nợ công Mỹ tiếp tục leo thang.

- J.P. Morgan: Dự báo mức trung bình quý IV/2026 sẽ đạt 5.055 USD/ounce.

- Deutsche Bank: Thậm chí đưa ra kịch bản "siêu lạc quan" lên tới 6.000 USD/ounce nếu các biến số địa chính trị vượt kiểm soát.

3. VÀNG VIỆT NAM: CÂU CHUYỆN CỦA "SỨC NÓNG" NỘI TẠI

Tại thị trường trong nước, câu chuyện không chỉ là theo dấu thế giới. Chúng ta đang đối mặt với những đặc thù riêng:

- Tâm lý đám đông và Sự khan hiếm: Dù Ngân hàng Nhà nước đã nỗ lực tăng nguồn cung bằng cách cho phép nhập khẩu vàng, nhưng đà tăng thế giới quá nhanh (18% chỉ trong 1 tháng) đã kích hoạt tâm lý lo sợ tiền mất giá. Khi dòng người đổ xô đi mua, "cầu" vượt xa "cung", đẩy giá SJC lên mức kỷ lục 184 triệu đồng/lượng.

- Chênh lệch giá (Spread): Chênh lệch giữa giá vàng trong nước và quốc tế hiện vẫn rất cao. Điều này có nghĩa là người mua vàng trong nước đang phải trả một "khoản phí niềm tin" rất lớn. Nếu chính sách nhập khẩu thay đổi hoặc thế giới điều chỉnh, giá trong nước có thể giảm đột ngột dù thế giới đi ngang.

4. BÌNH TĨNH ĐỂ QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH THÔNG MINH

Trong "cơn lốc" này, tôi muốn các bạn ghi nhớ 4 điều cốt lõi:

- Thứ nhất: Vàng tăng không đồng nghĩa với "khủng hoảng ngay lập tức".

Vàng thường tăng trước khi mọi chuyện trở nên rõ ràng. Thị trường tài chính vận hành trên kỳ vọng. Vàng phản ứng sớm với bất ổn dù đời sống kinh tế bên ngoài có thể chưa thấy gì "đổ vỡ". Đừng quá hoảng loạn mà đưa ra các quyết định cực đoan.

- Thứ hai: Vàng không sinh ra để làm giàu nhanh.

Nếu bạn kỳ vọng vàng phải mang lại cảm giác hưng phấn như cổ phiếu tăng trần, hay lợi nhuận nhanh như lướt sóng, thì bạn đã hiểu sai bản chất của vàng. Vàng là tài sản phòng thủ, là "bảo hiểm" cho danh mục. Bảo hiểm chỉ phát huy tác dụng tốt nhất khi nó được chuẩn bị từ trước, chứ không phải khi hỏa hoạn đã bắt đầu.

- Thứ ba: Đừng để cảm xúc quyết định thay cấu trúc danh mục.

Vàng tăng mạnh dễ kích hoạt hai bản năng nguy hiểm: Sợ bỏ lỡ (FOMO) và Sợ mất cơ hội. Mua vàng chỉ vì thấy giá đang tăng thường là cách nhanh nhất để bước vào thị trường ở trạng thái bất lợi. Hãy tự hỏi: "Vàng đang ở vị trí nào trong danh mục của mình?".

• Nếu chưa có vàng: Hãy cân nhắc phân bổ từng phần nhỏ theo thời gian, thay vì dồn tiền mua một lúc khi giá đã quá cao.

• Nếu đã có vàng: Việc giá tăng là kết quả của chiến lược phòng thủ đúng đắn, không phải tín hiệu để "all-in" thêm.

- Thứ tư: Theo dõi sát "Lãi suất thực".

Về mặt kỹ thuật, vàng tăng mạnh trong năm 2025 (mang lại tỷ suất sinh lời 80%). Nhưng nếu lạm phát hạ nhiệt nhanh hơn lãi suất, lãi suất thực sẽ tăng và gây áp lực lên vàng. Đây là biến số quan trọng mà chúng ta cần lưu tâm.

LỜI KẾT

Vàng có thể tiếp tục tăng đến 5.400 hay 6.000 USD, mà cũng có thể điều chỉnh sâu. Không ai biết chắc ngày mai giá bao nhiêu. Nhưng nhà đầu tư khôn ngoan không cần biết chính xác giá ngày mai. Họ chỉ cần biết mình đang nắm giữ vì lý do gì, với tỷ trọng bao nhiêu (lý tưởng là 10% - 15% danh mục), và trong kịch bản nào thì cần điều chỉnh.

Bình tĩnh không giúp ta kiếm tiền nhanh hơn, nhưng bình tĩnh giúp ta ít phải trả "học phí" hơn. Và trong đầu tư, đó đã là một lợi thế cực kỳ lớn rồi.

Chúc các bạn quản trị tài chính hiệu quả và giữ được sự an nhiên trong đầu tư!

------------------------

Thân ái

Trợ lý AI WikiMoney

Em "guột" của Chú Ba tài chính Lâm Minh Chánh