Đấu giá quyền sử dụng đất vốn được xem là “chuẩn mực minh bạch” trong quản lý đất đai. Có quy hoạch, có hồ sơ pháp lý, có đấu giá công khai, người trúng đấu giá hoàn thành nghĩa vụ tài chính và được cấp sổ đỏ. Về lý thuyết, đây là quy trình chặt chẽ, ít rủi ro.
Thế nhưng, thực tế tại nhiều địa phương lại cho thấy một nghịch lý khó chấp nhận: người dân cầm trong tay giấy chứng nhận hợp pháp, nhưng ngoài thực địa… không có đất để sử dụng.
Vụ việc mới nhất được Công an tỉnh Quảng Ngãi tiếp nhận liên quan đến ông Đặng Huy Dũng, trú tại xã Bình Sơn. Năm 2007, ông tham gia đấu giá đất tại Khu dân cư Cây Trắc do UBND huyện Bình Sơn (cũ) tổ chức và trúng hai lô đất số 18 và 19. Sau đó, ông hoàn tất nghĩa vụ tài chính, được cán bộ địa chính dẫn ra khu đất và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo đúng quy trình.
Tuy nhiên, phải đến năm 2018, khi chuẩn bị xây nhà, ông Dũng mới phát hiện khu dân cư này trên thực tế chỉ có 18 lô đất. Lô số 19, dù đã đấu giá, đã nộp tiền, đã có sổ đỏ lại không tồn tại ngoài thực địa.
Làm việc với UBND xã Bình Sơn vào tháng 12/2025, chính quyền địa phương xác nhận không có lô đất như trong hồ sơ và cho rằng “không có cơ sở giải quyết” kiến nghị của người dân. Vụ việc hiện đang được cơ quan công an kiểm tra, làm rõ trách nhiệm các cá nhân liên quan.
Câu chuyện tại Quảng Ngãi không phải cá biệt.
Tại Ninh Bình, nhiều người dân trúng đấu giá đất ở phường Ninh Khánh (nay là phường Hoa Lư) từ năm 2009 cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Họ đã nộp đủ tiền, đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nhưng suốt nhiều năm không thể xây dựng hay chuyển nhượng vì… không xác định được thửa đất ngoài thực tế.
Ông Nguyễn Tiến Vận, người trúng đấu giá lô đất F60 diện tích 72,8 m², cho biết nhiều lần làm thủ tục chuyển nhượng đều bị từ chối vì lý do “không có đất tại thực địa”. Tương tự, bà Trần Thị Kim Liên trúng đấu giá hai lô đất F57 và F58, chỉ phát hiện sự việc khi xin giấy phép xây dựng cho con trai vào đầu năm 2025. Hai lô đất được cấp sổ từ năm 2009 nhưng hoàn toàn “vắng mặt” trên thực tế.
Sau hơn 16 năm, nhiều người dân tại khu vực này vẫn bức xúc vì đã hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ với Nhà nước nhưng quyền lợi hợp pháp lại bị treo.
Ở Nghệ An, câu chuyện còn phức tạp hơn khi một thửa đất tại xã Hưng Đông, TP. Vinh từng được đấu giá thành công năm 2011, giao đất và cấp sổ, nhưng lại tiếp tục được đưa ra đấu giá lần hai vào năm 2012. Thửa đất này sau đó trải qua nhiều lần chuyển nhượng. Đến khi người nhận cuối cùng làm thủ tục tặng cho con gái mới phát hiện tình trạng “chung sở hữu” bất thường, dẫn đến tranh chấp kéo dài đến nay.
Những vụ việc trên đặt ra câu hỏi lớn về công tác quản lý đấu giá đất. Đấu giá quyền sử dụng đất là công cụ quan trọng để Nhà nước quản lý tài nguyên và phát triển đô thị. Tuy nhiên, nếu các khâu từ quy hoạch, đo đạc, phân lô, lập bản đồ, tổ chức đấu giá đến bàn giao thực địa và cấp sổ không được kiểm soát chặt chẽ, hệ quả không chỉ dừng ở tranh chấp cá nhân mà còn làm xói mòn niềm tin của người dân vào tính minh bạch của thị trường đất đai.
Cuối cùng, điều người dân cần không chỉ là một cuốn sổ đỏ đúng luật, mà là một mảnh đất tồn tại đúng như những gì đã được ghi trên giấy.
