Ở biểu đồ đầu tiên, ta thấy giá dầu WTI trên thị trường thế giới tăng từ khoảng 60 USD lên gần 80 USD mỗi thùng.

Khi giá dầu thế giới tăng, các quốc gia nhập khẩu dầu trong đó có Việt Nam sẽ phải mua dầu với giá cao hơn, ngoài ra vận tại xăng cũng sẽ gặp nhiều khó khăn và đắt đỏ. Vì vậy, giá xăng trong nước cũng tăng theo.

Biểu đồ thứ hai thể hiện điều này: giá xăng tăng từ khoảng 19 nghìn đồng lên 27 nghìn đồng mỗi lít chỉ trong một tuần.

Xăng dầu là một yếu tố quan trọng trong chi phí vận chuyển và đi lại. Do đó khi giá xăng tăng, chi phí giao thông cũng tăng.

Trong rổ tính chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Việt Nam, nhóm giao thông chiếm khoảng 10%. ước tính rằng nếu giá xăng duy trì quanh mức 27 nghìn đồng và các yếu tố khác không giảm mạnh, thì lạm phát có thể tăng thêm khoảng 0,7%, khiến CPI tiến gần 4,5% vào đầu tháng 4.

(Mục tiêu lạm phát năm nay là 4,5% tức sau 3 tháng đã là hết dư địa lạm phát)

Nếu nhìn sâu hơn, tác động của giá xăng thực ra không chỉ dừng ở giao thông. Xăng dầu là đầu vào của rất nhiều hoạt động kinh tế. Xe tải vận chuyển hàng hóa, tàu cá đánh bắt thủy sản, máy móc nông nghiệp, hay các doanh nghiệp logistics đều phụ thuộc vào nhiên liệu. Khi giá xăng tăng, chi phí vận chuyển và sản xuất của nhiều ngành cũng tăng theo. Những chi phí này cuối cùng thường được chuyển vào giá bán hàng hóa và dịch vụ.

Điều này có nghĩa là tác động của giá xăng đối với lạm phát có thể lan rộng sang nhiều lĩnh vực khác, đặc biệt là thực phẩm và hàng tiêu dùng. Vì vậy, trong thực tế, cú sốc giá năng lượng thường tạo ra cái gọi là lạm phát chi phí đẩy tức là giá cả tăng lên vì chi phí sản xuất tăng.

Tuy nhiên, lạm phát thường không tăng ngay lập tức khi giá xăng tăng. Có một số yếu tố làm cho tác động này diễn ra chậm hơn.

Thứ nhất là cơ chế điều hành giá của nhà nước, như quỹ bình ổn hoặc điều chỉnh thuế, có thể làm giảm hoặc trì hoãn mức tăng.

Thứ hai là nhiều doanh nghiệp ban đầu có thể chấp nhận giảm lợi nhuận trong ngắn hạn thay vì tăng giá ngay lập tức.

Ngoài ra, chỉ số CPI được tính theo mức giá trung bình trong một khoảng thời gian nên nó phản ánh sự thay đổi chậm hơn so với giá thị trường.

Cre: Trương Đắc Nguyên

(Lưu ý hôm nay chính phủ công bố chỉ số lạm phát của tháng 2 chưa tính tác động của giá xăng là 3,75%, nên số lạm phát >4% sẽ được công bố vào ngày 6 tháng 4, tránh hiểu nhầm)