Bill Gross sinh năm 1944 ở Ohio. Trước khi bước vào giới tài chính, ông phục vụ trong Hải quân Mỹ rồi có một thời gian đánh bài blackjack chuyên nghiệp ở Las Vegas. Về sau ông kể rằng cách chia nhỏ rủi ro và tính xác suất học được ở sòng bài đã theo ông vào nghề đầu tư. Năm 1971, khi vừa lấy bằng MBA và đang làm chuyên viên phân tích cho công ty bảo hiểm Pacific Mutual, ông cùng đồng nghiệp lập ra PIMCO, một công ty chuyên quản lý trái phiếu.

Thời điểm đó, trái phiếu là loại tài sản nhàm chán: người ta mua để giữ đến ngày đáo hạn và nhận lãi đều đặn. Gross làm khác, ông mua bán trái phiếu liên tục, tận dụng từng biến động của lãi suất để kiếm lời. Tờ Financial Times về sau gọi việc đầu tư trái phiếu chủ động và quyết liệt này như một phát minh của ông.

Nhưng thực ra ở thập niên 1970, khi Gross mới chỉ 26 tuổi và bắt đầu sự nghiệp, lại là thời kỳ tệ nhất để nắm trái phiếu. Lạm phát ở Mỹ leo thang, lãi suất tăng mãi. Khi lãi suất tăng, giá những trái phiếu đang lưu hành giảm, còn tiền lãi cố định thì bị lạm phát ăn mòn. Đến tháng 9/1981, lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm lên đỉnh lịch sử 15,82%. Một thế hệ nhà đầu tư Mỹ đã nhìn trái phiếu như cái cửa sổ ném tiền.

Rồi mọi việc cũng dần dần thay đổi từ năm 1981, lúc này Gross 37 tuổi thì ngân hàng trung ương Mỹ siết tiền tệ thật mạnh để dập lạm phát, và từ đỉnh năm 1981 lãi suất bắt đầu một chặng đi xuống kéo dài gần bốn thập kỷ. Khi lãi suất giảm, người nắm trái phiếu có lợi hai đường: vừa nhận tiền lãi cao đã khoá từ trước, vừa thấy giá trái phiếu tăng lên. Ai mua trái phiếu ở mức lợi suất 12–15% đầu thập niên 1980 thì được hưởng trọn cả hai.

Lúc này Gross đã cứng cáp và có uy tín lớn, ông được giao trực tiếp điều hành một quỹ trái phiếu năm 1987. Lợi suất 10 năm vẫn còn khoảng 7%, nghĩa là lãi suất còn rất nhiều dư địa để giảm tiếp.

Và nó giảm thật:

  • khoảng 6,7% năm 2000,

  • 3,7% năm 2008,

  • 2% trong các năm 2012–2013.

=> Suốt 27 năm Gross cầm quỹ (1987–2014), lãi suất gần như chỉ đi một chiều xuống, và mỗi nhịp giảm lại đẩy giá trái phiếu trong danh mục lên thêm.

Gross hưởng gần như trọn vẹn chặng xuống dốc này của lãi suất. Quỹ đạt đỉnh 292,9 tỷ USD vào tháng 4/2013 và trở thành quỹ trái phiếu lớn nhất thế giới. Tạp chí Fortune gọi ông là “Vua trái phiếu”.

Năm 2010, Morningstar bầu ông là nhà quản lý quỹ trái phiếu của thập kỷ, với lời nhận xét: “Không nhà quản lý quỹ nào kiếm được nhiều tiền cho mọi người hơn Bill Gross.” PIMCO lớn lên thành công ty quản lý khoảng 2.000 tỷ USD.

Năm 2019, trả lời phỏng vấn tờ Financial Times, Gross thừa nhận rằng nếu sinh sớm hơn hoặc muộn hơn mười năm, có lẽ ông đã không có vị trí như ngày nay, bởi vì ông có một độ chín gần như hoàn hảo khi đỉnh cao sự nghiệp rơi vào chu kỳ viên mãn cho chính đam mê đầu tư trái phiếu của mình.

Năm 2023, khi lãi suất đảo chiều tăng trở lại, ông tuyên bố chu kỳ tăng giá trái phiếu kéo dài nhiều thập kỷ đã kết thúc... hàm ý cho việc lãi suất không còn dư địa giảm và trái phiếu có thể trở lại là sự khó khăn.

Ông nói mình được gọi là “Vua trái phiếu” nhưng “chưa bao giờ thực sự tin vào điều đó”, và ghi công thành tựu của mình cho đội ngũ cùng một chu kỳ tăng giá dài.

Cùng một loại tài sản, trái phiếu từng là thứ khiến thế hệ những năm 1970 mất tiền, rồi lại làm nên tên tuổi của một người sống trọn trong chu kỳ lãi suất đi xuống.

Tìm đọc và chia sẻ Trương Đắc Nguyên