Trung Quốc đang sử dụng vị thế nhà cung cấp hàng đầu thế giới về yttrium — kim loại màu bạc dùng trong lớp phủ gốm chịu nhiệt cho động cơ phản lực, cánh turbine điện, cũng như điện tử và quang học — để gây áp lực lên chính quyền Trump. Gián đoạn này phơi bày thêm sự phụ thuộc vật liệu chiến lược khác của Bắc Kinh và đòn bẩy trước Washington.
Từ hội nghị thượng đỉnh đến khủng hoảng sản xuất chỉ trong vài tháng
Theo Reuters, Bắc Kinh áp đặt kiểm soát xuất khẩu với yttrium và sáu loại đất hiếm khác từ đầu 2025. Các lô hàng sang Mỹ đã bị đình chỉ nhiều tháng năm ngoái và kể từ đó chỉ nối lại một cách rời rạc, gây thiếu hụt trên diện rộng cho ngành hàng không vũ trụ, năng lượng và bán dẫn.
Tháng 10 năm ngoái, Tổng thống Trump ca ngợi cuộc gặp với Chủ tịch Tập Cận Bình là hội nghị thượng đỉnh "tuyệt vời." Nhưng dòng chảy yttrium đã ngừng lại ngay sau đó. Đến tháng 2, tình trạng thiếu hụt đã gây ra đình trệ sản xuất trên toàn chuỗi cung ứng lớp phủ tại Mỹ.
Một hội nghị thượng đỉnh được ca ngợi là "tuyệt vời." Vài tháng sau, dây chuyền sản xuất động cơ phản lực tại Mỹ phải dừng lại vì thiếu một kim loại ít ai từng nghe tên.
Dòng chảy nhỏ giọt: 60 tấn tháng 3, 29 tấn tháng 7 — sau can thiệp của Nhà Trắng
Theo Andy Home, chuyên gia bình luận của Reuters, Trung Quốc đã vận chuyển 60 tấn yttrium oxide sang Mỹ vào tháng 3 sau sự can thiệp rõ ràng của Nhà Trắng thay mặt cho một tập đoàn lớn. Thêm 29 tấn đến vào tháng 7 sau một đợt gián đoạn khác.
Home cảnh báo rằng các lô hàng thất thường này cho thấy sự sẵn sàng của Bắc Kinh trong việc vũ khí hóa các chuyến hàng vật liệu chiến lược sang Mỹ.
Ngoài yttrium, Bắc Kinh cũng đã hạn chế nguồn cung gallium, germanium, terbium và dysprosium — một mô hình gợi nhớ đến tranh chấp ngoại giao với Nhật Bản năm 2010 về các đảo tranh chấp tại Biển Hoa Đông.
Vonfram cũng chịu chung số phận
Vonfram — vật liệu chiến lược đã được phân tích chi tiết trong các bài viết trước của em Nam (Almonty Industries) — cũng nằm trong danh sách hạn chế xuất khẩu của Bắc Kinh sang phương Tây.
Martina McIsaac, giám đốc điều hành MSC Industrial, cảnh báo tuần trước tại Hội nghị Công nghiệp Jefferies rằng tình trạng siết chặt nguồn cung đang lan tỏa qua chuỗi cung ứng của công ty, đẩy giá dụng cụ và vật tư dùng trong nhà máy và xưởng máy trên khắp Bắc Mỹ tăng lên.
Barclays: vị thế "gần độc quyền" sẽ kéo dài ít nhất đến 2030
Christian Keller, trưởng bộ phận nghiên cứu kinh tế toàn cầu tại Barclays — đã phân tích chi tiết trong bài viết trước — nhắc lại cảnh báo: "vị thế gần độc quyền của Trung Quốc mang lại cho họ đòn bẩy địa chính trị đáng kể." Phương Tây chắc chắn đối mặt giai đoạn dễ tổn thương nguồn cung kéo dài, vì năng lực khai thác và tinh chế thay thế sẽ mất nhiều năm để xây dựng. Quan điểm của Keller cho rằng Trung Quốc sẽ duy trì vị thế thống trị với các vật liệu chiến lược này ít nhất đến 2030.
"Cân bằng lại sân chơi": logic đằng sau chiến lược năng lượng của Trump
Động thái quyết liệt của chính quyền Trump nhằm tái định hình dòng chảy năng lượng toàn cầu được Zoltan Pozsar, công ty tư vấn Ex Uno Plures, giải thích hồi tháng 3: mục tiêu không phải là từ chối năng lượng với Trung Quốc, mà là cân bằng lại sân chơi giữa hai nước — nếu Bắc Kinh gây khó khăn về đất hiếm, Washington sẽ đáp trả tương xứng bằng đòn bẩy năng lượng.
Bắc Kinh chắc chắn sẽ không từ bỏ đòn bẩy đất hiếm của mình, trong khi chính quyền Trump có thể dùng năng lượng làm đối trọng. Nhưng chủ nghĩa dân tộc tài nguyên (resource nationalism) từ cả hai phía có nguy cơ làm sâu sắc thêm tình trạng thiếu hụt và gián đoạn sản xuất trên toàn bộ nền kinh tế toàn cầu khi hai siêu cường đối đầu nhau.
Góc nhìn cho nhà đầu tư Việt
Kết nối với chuỗi bài khoáng sản chiến lược đã phân tích: Bài này bổ sung dữ liệu cụ thể và mới nhất cho câu chuyện đã theo dõi xuyên suốt — từ yttrium, đất hiếm, đến Vonfram/Almonty và khung phân tích Barclays. Các con số cụ thể (60 tấn tháng 3, 29 tấn tháng 7) cho thấy mức độ thất thường của nguồn cung ở quy mô có thể đo lường được.
Chuỗi cung ứng công nghệ và Samsung tại VN: Với gallium, germanium và các vật liệu bán dẫn khác cũng nằm trong danh sách hạn chế của Trung Quốc, bất kỳ gián đoạn kéo dài nào đều có thể ảnh hưởng gián tiếp đến hoạt động sản xuất chip và linh kiện điện tử của Samsung tại Việt Nam.
Cơ hội chiến lược dài hạn cho Việt Nam: Đúng như các phân tích trước đã chỉ ra, với trữ lượng đất hiếm đáng kể tại Lai Châu và Yên Bái, Việt Nam vẫn đứng trước cơ hội chiến lược thực sự trong bối cảnh phương Tây gấp rút tìm nguồn thay thế — nhưng cần đầu tư nghiêm túc vào năng lực chế biến, không chỉ khai thác thô, để tận dụng cơ hội này.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
Thị trường hàng hóa phái sinh là nơi giao dịch các hợp đồng dựa trên giá trị của các loại hàng hóa cơ bản như nông sản, năng lượng, kim loại, và nguyên liệu công nghiệp. Đây là công cụ giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư quản lý rủi ro biến động giá, đồng thời tạo cơ hội sinh lời từ sự chênh lệch giá trong tương lai. Với sự phát triển của công nghệ và hội nhập kinh tế, thị trường này ngày càng thu hút sự quan tâm nhờ tính thanh khoản cao và khả năng đa dạng hóa danh mục đầu tư. NĐT quan tâm liên hệ với tôi cũng như tham gia nhóm cộng đồng qua thông tin trên trang cá nhân.
***Tư vấn đầu tư hàng hoá thông qua Sở giao dịch Hàng hoá Việt Nam (MXV)***
- Hợp pháp - Minh Bạch - Thanh khoản cao tiêu chuẩn quốc tế
- Mua bán 2 chiều LONG SHORT - Giao dịch T0 - Đòn bẩy 20 lần không lãi vay Margin - Liên thông 52 quốc gia
- Mobile/ z.a.lo: 0867 091 553 ( Để tham gia room )
- Link nhóm zalo tin tức hàng hóa phái sinh: https://zalo.me/g/tdoxrn656
