Thị trường dầu vật chất và thị trường hợp đồng tương lai đang phát đi hai tín hiệu trái chiều. Nguồn cung từ Vùng Vịnh phục hồi khiến giá giao ngay suy yếu nhanh. Giá kỳ hạn vẫn bao gồm một khoản phần bù rủi ro địa chính trị ước tính khoảng 27 USD/thùng.
Phần bù vật chất thu hẹp với tốc độ bất thường
Trong khoảng hai tháng qua, diễn biến đáng chú ý nhất của thị trường dầu không nằm ở giá hợp đồng tương lai. Đó là giá của những lô hàng giao ngay. Đầu tháng 10, dầu Forties của Biển Bắc được chào trên 140 USD/thùng, khi các nhà máy lọc dầu cần hàng gấp chấp nhận gần như mọi mức giá.
Đến nay xu hướng đã đảo chiều. Một loại dầu chủ chốt của Biển Bắc từng được chào cao hơn Dated Brent hơn 20 USD/thùng, hôm thứ Hai đã chuyển sang mức chiết khấu 1,40 USD/thùng. Phần bù của Dated Brent so với hợp đồng tương lai ICE giảm từ khoảng 30 USD đầu tháng 10 xuống còn khoảng 3,70 USD, tức gần 90% phần bù đã biến mất trong một tháng.
Mặt bằng giá vẫn cao, với Dated trên 108 USD/thùng. Tuy nhiên, tốc độ điều chỉnh mới là yếu tố đáng chú ý hơn mức giá tuyệt đối.
Tây Phi và Trung Á: chiết khấu sâu, cầu yếu
Peter Hackworth, nhà giao dịch năng lượng của Goldman Sachs, nhận xét rằng sự suy yếu của thị trường vật chất là diễn biến đáng quan tâm hơn mức giảm của giá giấy. Chênh lệch giá cửa sổ Brent thấp hơn Dated Brent gần 1 USD/thùng, Dubai yếu dần, và Angola phải chuyển các lô chưa bán được sang chương trình tháng 12. Ông kết luận: “Không cần nói cũng biết, điều này KHÔNG cho thấy một thị trường đang thắt chặt.”
Dữ liệu từ các thị trường vật chất xác nhận nhận định này:
- Khoảng 10–15 lô dầu Nigeria giao trong tháng 11 vẫn chưa có người mua tính đến thứ Sáu, trong khi giao dịch cho các lô tháng 12 đã khởi động.
- Một lô Djeno của Cộng hòa Congo được bán với mức chiết khấu 25 USD/thùng so với Dated Brent, mức mà giới giao dịch cho biết nhiều năm chưa xuất hiện.
- Dầu CPC Blend của Kazakhstan đang chịu mức chiết khấu sâu nhất trong 14 năm.
- Tại Biển Bắc, một lô giao giữa tháng được chào thấp hơn Brent nhưng không có người mua.
Những lô hàng này cách đây một tháng còn được tranh mua với mức phần bù rất cao.
Dubai chuyển sang trạng thái contango
Thị trường Trung Đông cho thấy diễn biến tương tự. Chênh lệch giá kỳ hạn gần của Dubai, chuẩn tham chiếu cho gần như toàn bộ dầu xuất khẩu của khu vực, đã chuyển sang contango, với hợp đồng tháng 11 thấp hơn tháng 12 khoảng 2 USD/thùng. Đây là lần đầu tiên kể từ tháng 7 nguồn cung ngắn hạn vượt cầu. Các lô giao dịch trong phiên Platts của S&P Global, vốn thường có phần bù so với chuẩn Dubai tài chính, cũng chỉ còn được trao tay ở mức xấp xỉ ngang giá.
Nguyên nhân chính nằm ở phía cung. Tổng xuất khẩu của Ả Rập Xê Út, UAE, Iraq và Kuwait tăng 10% lên hơn 15 triệu thùng/ngày trong tháng 10, đưa nhóm này về gần mức trước chiến tranh dù các vụ tấn công tàu chở dầu tại eo biển Hormuz vẫn tiếp diễn. Cước vận tải giảm cũng hỗ trợ dòng chảy hàng hóa.
June Goh của Sparta Commodities lưu ý rằng tình hình hiện nay chưa giống giai đoạn dư cung cuối tháng 6. Khi đó, một lượng lớn dầu đã nằm sẵn trên các tàu chở dầu cỡ lớn và được dỡ hàng cùng lúc. Lần này, mức tăng nguồn cung diễn ra từ từ hơn. Dù tăng dần, xu hướng này mang tính bền vững, và điều đó gây áp lực lên những bên đã mua hàng với mức phần bù cao.
Phần bù rủi ro 27 USD nằm ở hợp đồng tương lai
Câu hỏi đặt ra là vì sao Brent kỳ hạn gần vẫn giao dịch trên 100 USD/thùng trong khi thị trường vật chất suy yếu.
Goldman Sachs cho rằng nguyên nhân nằm ở phần bù rủi ro. Nhóm hàng hóa của ngân hàng do Daan Struyven dẫn dắt đã nâng dự báo Brent cuối năm 2026 lên 105 USD (từ 90 USD) và mức trung bình năm 2027 lên 88 USD (từ 80 USD). Đồng thời, họ nhận định phần bù rủi ro khoảng 27 USD “giải thích phần lớn đợt tăng giá dầu của tháng 10”, trong khi giá trị hợp lý của Brent gần như không đổi trong tháng 9 và tháng 10 do tồn kho toàn cầu đi ngang. Một ghi chú khác của Goldman cho biết khi Brent ở mức khoảng 112 USD, giá trị hợp lý chỉ quanh 85 USD, và đợt tăng giá phản ánh hoạt động mua phòng ngừa trên cả thị trường vật chất lẫn thị trường tài chính.
Các kịch bản của Goldman cho thấy biên độ dao động có thể rất rộng:
- Kịch bản cơ sở: sản lượng Vùng Vịnh tiếp tục phục hồi về mức trước chiến tranh, giá Brent tiến về vùng 80 USD.
- Kịch bản rủi ro tăng: nguồn cung Vùng Vịnh năm 2027 thấp hơn năm 2025 khoảng 3,5 triệu thùng/ngày, giá Brent có thể lên quanh 140 USD.
Kịch bản cơ sở thấp hơn đường cong giá kỳ hạn hiện tại, vốn đang hàm ý phần bù rủi ro sẽ giảm và sản lượng Vùng Vịnh tiếp tục hồi phục. Thị trường vật chất, ít nhất ở thời điểm này, đang phản ánh điều kiện thứ hai.
Vị thế mua lớn và rủi ro địa chính trị
Biến động của hai phiên gần đây cũng phản ánh yếu tố vị thế. Giá hợp đồng tương lai giảm 9% trong hai ngày, riêng Brent giảm 8% hôm thứ Hai khi Washington và Tehran cùng phát đi tín hiệu về khả năng đàm phán. Bộ phận phân tích thị trường của JPMorgan nhận định biến động này chủ yếu do vị thế, khi dầu thô đang ở phân vị thứ 100 trong khung CTA của ngân hàng. Tiến triển ngoại giao tại Trung Đông tác động lên dầu mạnh hơn lên cổ phiếu, lãi suất hay xác suất trên các sàn dự đoán. JPMorgan cũng ước tính doanh thu dầu của Iran có thể về 0 vào tháng 12, lần đầu tiên.
Dù vậy, các tổ chức lớn vẫn thận trọng. Rich Privorotsky của Goldman cho rằng thị trường có thể đã đi trước diễn biến thực tế. Ông cũng lưu ý rằng dầu tăng trở lại sau thông tin Mỹ tấn công đảo Qeshm của Iran, một diễn biến khó phù hợp với bối cảnh đàm phán đang thuận lợi. JPMorgan vẫn đánh giá khả năng giao tranh quay lại sau cuộc bầu cử giữa kỳ là kịch bản đồng thuận và có xác suất cao, dù có thể ngắn và hạn chế.
Tin tức trong ngày cũng thay đổi liên tục. Sau thông tin từ một nguồn tin vùng Vịnh về các nhượng bộ trong hồ sơ hạt nhân, Mohsen Rezaee của Iran bác bỏ lập trường mới nhất của Mỹ và nhấn mạnh cả bảy điều kiện của Tehran phải được đáp ứng trước khi Hormuz mở lại. Lực lượng IRGC cho biết thêm ba tàu chở dầu phát nổ sau khi va phải thủy lôi trong eo biển. Brent thu hẹp mức giảm, về quanh 103,5 USD/ththùng, gần mức trước thông tin về bước đột phá.
Hai thị trường, hai cách định giá
Trong cuộc xung đột này, thị trường vật chất nhiều lần phản ánh trước thị trường giấy: tình trạng thiếu hụt hồi mùa xuân, đợt dư cung tháng 6, và mức độ khan hiếm của dầu giao ngay hồi đầu tháng 10. Hiện tại, nó cho thấy dầu Vùng Vịnh đang được xuất đi gần mức bình thường, hàng tồn từ Tây Phi tăng lên và chuẩn Dubai ở trạng thái contango.
Tuy nhiên, phần bù rủi ro tồn tại vì có lý do. Eo biển Hormuz vẫn còn thủy lôi, các cuộc tấn công chưa dừng, và cả Goldman lẫn JPMorgan đều tính đến khả năng giao tranh quay lại sau bầu cử. Chỉ cần thêm một tàu chở dầu cỡ lớn gặp sự cố, phần bù vật chất có thể quay lại mức hàng chục USD.
Thị trường vật chất định giá số thùng dầu hiện có. Thị trường kỳ hạn định giá số thùng dầu có thể bị mất.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
Thị trường hàng hóa phái sinh là nơi giao dịch các hợp đồng dựa trên giá trị của các loại hàng hóa cơ bản như nông sản, năng lượng, kim loại, và nguyên liệu công nghiệp. Đây là công cụ giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư quản lý rủi ro biến động giá, đồng thời tạo cơ hội sinh lời từ sự chênh lệch giá trong tương lai. Với sự phát triển của công nghệ và hội nhập kinh tế, thị trường này ngày càng thu hút sự quan tâm nhờ tính thanh khoản cao và khả năng đa dạng hóa danh mục đầu tư. NĐT quan tâm liên hệ với tôi cũng như tham gia nhóm cộng đồng qua thông tin trên trang cá nhân.
***Tư vấn đầu tư hàng hoá thông qua Sở giao dịch Hàng hoá Việt Nam (MXV)***
- Hợp pháp - Minh Bạch - Thanh khoản cao tiêu chuẩn quốc tế
- Mua bán 2 chiều LONG SHORT - Giao dịch T0 - Đòn bẩy 20 lần không lãi vay Margin - Liên thông 52 quốc gia
- Mobile/ z.a.lo: 0867 091 553 ( Để tham gia room )
- Link nhóm zalo tin tức hàng hóa phái sinh: https://zalo.me/g/tdoxrn656
