Bài hữu ích của thày Jesse Peterson, trích từ trang VNE về cách học tiếng Anh ở ta vất vả thế nào. Thày Peterson giỏi cả tiếng Việt và tiếng Anh nên nhận xét khá xác đáng.
"Trung tâm tiếng Anh mọc lên như nấm dày đặc khắp mọi nơi ở Việt Nam. Trong bán kính 2 km từ nhà tôi ở Nhà Bè, tôi có thể đi bộ dưới năm phút tới được hai trung tâm tiếng Anh. Người Việt học tiếng Anh từ bé, học tới ngoài tuổi 40, học hoài, mà phần lớn không thực sự sử dụng được ngôn ngữ này.
Khoảng 10 năm trước, mẹ từng đến Việt Nam thăm tôi. Những người hàng xóm thân thiện tới hỏi thăm mẹ bằng những câu đơn giản như "How are you?" nhưng mẹ nghe không thể hiểu nổi, chưa nói tới những câu phức tạp hơn.
Vì nhiều lý do, người Việt quá chú tâm vào ngữ pháp.
Phương pháp dạy tiếng Anh tại Việt Nam cũng lấy "ngữ pháp" và "từ vựng" làm gốc, trong khi nền tảng cho việc sử dụng tiếng Anh hiệu quả lại nằm ở phần phát âm và nghe nói.
Tôi hoàn toàn không phủ nhận tầm quan trọng của việc học ngữ pháp, nhưng bạn đừng coi đó là tất cả, trừ khi bạn định trở thành nhà văn hoặc nhà thơ sáng tác bằng tiếng Anh. Học sinh, sinh viên Việt Nam có thể đạt điểm số rất cao trong các kỳ thi tiếng Anh, nhưng khi cần giao tiếp trong công việc hoặc ra nước ngoài du học, họ vẫn lúng túng, thiếu tự tin như gà mắc tóc khi sử dụng tiếng Anh.
Một số trung tâm dạy tiếng Anh góp phần khiến cho tình trạng này trở nên trầm trọng, khó sửa chữa hơn, vì họ không chú trọng đến cách làm thế nào để dạy và học tiếng Anh hiệu quả.
Trước khi tới Việt Nam, tôi từng dạy tiếng Anh ở Nhật. Ở đó, chúng tôi có môi trường làm việc tuyệt vời giữa các giáo viên Nhật Bản và phương Tây. Giáo viên người Nhật tập trung vào ngữ pháp và viết, giáo viên người nước ngoài chịu trách nhiệm về phát âm và nói.
Nhưng ở Việt Nam không được như vậy. Tôi từng dạy tiếng Anh ở các trung tâm và cuối cùng đã phải bỏ cuộc. Một số đồng nghiệp của tôi ví von, công việc dạy tiếng Anh ở Việt Nam có thể "soul crushing" (nghiền nát tâm hồn) bạn.
Một số trung tâm hầu như không phân định rõ, chẳng hạn người nước ngoài nên dạy cái này, người Việt dạy cái kia.
Sau một thời gian dạy học, nhận thấy học sinh không thể nói được bốn câu tiếng Anh liên tục, tôi bèn thiết kế giáo trình riêng rất công phu, mục đích để học sinh có thể "nói tiếng Anh được". Bọn trẻ thích và cải thiện khả năng nói, phát âm rõ rệt. Nhưng rồi tôi bị khiển trách, bị phạt tiền, chỉ vì không theo giáo trình của họ.
Những chuyện như thế làm khô cạn tâm huyết và đam mê dạy học của tôi. Tôi có thể làm gì hơn cho những học sinh sợ nói, nếu thất bại trong việc kích thích tình yêu ngôn ngữ của họ.
Ngày nay, với sự phát triển của AI, robot dạy và dịch tiếng Anh sẽ trở nên phổ biến. Không cần học, bạn cũng có thể dễ dàng đọc hiểu ngoại ngữ, nhưng bạn chỉ có thể làm chủ một ngôn ngữ, nếu thực sự đắm mình vào lời ăn tiếng nói của nó.
Là người từng dạy tiếng Anh và đã học tiếng Việt bằng tất cả sự say mê, bất chấp độ khó phong ba bão táo của ngôn ngữ này, tôi muốn nhấn mạnh tới sự độc hại của việc quá xem trọng, thiên vị ngữ pháp khi học một ngoại ngữ.
Ngôn ngữ là một thực thể sống, không phải tử ngữ trên giấy tờ. Nếu chỉ dạy và học vì mục tiêu điểm số hay bằng cấp trước mắt, tôi thực sự lấy làm tiếc cho thời gian và tiền bạc của bạn."
Tiếng Anh giỏi rất quan trọng, nhất là với những gia đình muốn con có tương lai tốt khi đi làm, hay chuẩn bị cho con đi du học các nước dùng Anh ngữ. Vì vậy nên các bạn cần quan tâm tới việc chuẩn bị cho các con học thế nào để tránh tốn công vô ích nha. Chúc các bạn thành công.
---------------------------------
