Đọc báo cáo của các cty BĐS cho mình học thêm góc nhìn về nợ, đòn bẩy, và nhiều thủ thuật trong tài chính. Mình muốn học thêm và đặt câu hỏi để tìm kiếm các doanh nghiệp ở VN mà thực sự working on manufacturing.
Câu hỏi mình muốn trả lời là "doanh nghiệp này đang thật sự sản xuất ra sản phẩm, hay chỉ mua hàng về rồi bán lại?"
Hôm nay mình nhìn thử BCTC Q1/2026 của Vinamilk để ôn lại và tự học về câu hỏi này.
Trước hết, cần phân biệt một khái niệm đơn giản:
- Doanh thu bán sản phẩm thường là doanh thu từ sản phẩm doanh nghiệp tự sản xuất.
- Doanh thu bán hàng hóa thường là doanh thu từ hàng mua về rồi bán lại.
Ở Q1/2026, Vinamilk có khoảng 16.000 tỷ đồng doanh thu thuần.
Trong cơ cấu doanh thu trước giảm trừ, phần
- Sale of products - bán sản phẩm (tự làm tự ăn) chiếm khoảng 93%,
- Còn Sale of goods/merchandise - bán hàng hóa chỉ khoảng 6%.
Đây là tín hiệu đầu tiên: doanh thu chính đến từ sản phẩm do công ty tạo ra, không phải trading!
để chắc hơn nx, ta phải nhìn tiếp sang COGS (cost of good sold - giá vốn hàng bán), tức chi phí sản xuất trực tiếp để tạo ra doanh thu.
Trong Q1/2026, phần lớn giá vốn của Vinamilk đến từ
- Cost của sản phẩm đã bán~8.100 tỷ đồng.
- Cost của hàng hóa mua ngoài để bán lại ~ 0.9 nghìn tỷ đồng.
Đây là điểm rất quan trọng khi đọc doanh nghiệp sản xuất.
Nếu doanh nghiệp tự nhận mình sản xuất, nhưng doanh thu đến từ hàng hóa và giá vốn cũng chủ yếu là hàng mua ngoài thì bản chất có thể gần với thương mại hơn.
💰Một lớp bằng chứng tiếp theo nằm ở hàng tồn kho.
Với doanh nghiệp sản xuất, tồn kho phản ánh cả chuỗi vận hành:
Nguyên liệu → sản phẩm dở dang → thành phẩm → hàng gửi bán
Cuối Q1/2026, Vinamilk có khoảng 7,4 nghìn tỷ đồng hàng tồn kho. Trong đó đáng chú ý nhất là:
- Nguyên liệu, vật liệu khoảng 3.700 tỷ + thành phẩm khoảng 2,5k tỷ = đâu đó hơn 6000 tỷ
- Hàng hóa mua về bán lại chỉ khoảng 0,15 nghìn tỷ
Cơ cấu này nói lên nhiều điều. Kho của Vinamilk không chủ yếu là hàng hóa mua ngoài, mà là nguyên liệu và thành phẩm.
Tiếp theo là tài sản cố định.
Tài sản cố định, hay PPE, gồm nhà xưởng, máy móc, thiết bị, phương tiện vận chuyển…
-> Với doanh nghiệp sản xuất, đây thường là nền tảng tạo doanh thu dài hạn.
->Vinamilk có hơn 10k tỷ đồng tài sản cố định hữu hình ròng.
Nếu nhìn theo nguyên giá, riêng máy móc và thiết bị đã hơn 22 nghìn tỷ đồng! Một công ty chỉ mua đi bán lại thường không cần lượng máy móc sản xuất lớn như vậy.
Điểm đặc biệt hơn nữa là Vinamilk còn có tài sản sinh học gần 1,9 nghìn tỷ đồng.
Tài sản sinh học là khái niệm hay gặp trong doanh nghiệp nông nghiệp/chăn nuôi, ví dụ đàn bò sữa, vật nuôi, cây trồng.
Với Vinamilk, khoản này cho thấy công ty không chỉ đứng ở khâu cuối là bán sữa hộp, mà còn tham gia sâu vào chuỗi đầu vào:
👉 Chăn nuôi, nguyên liệu sữa, trang trại.
Nói cách khác, mô hình của Vinamilk không chỉ là: Mua hàng → bán hàng
Mà gần hơn với 1 chuỗi cung ứng vertical integrated đầy đủ luôn 👉 Trang trại → nguyên liệu → nhà máy → thành phẩm → phân phối → thương hiệu
Đây là lý do doanh nghiệp như Vinamilk có thể tạo ra biên lợi nhuận tốt hơn một công ty trading thông thường.
Also, điểm mình thấy đáng chú ý nhất là biên lợi nhuận gộp - gross margin Q1/2026 của Vinamilk đạt khoảng 42,7%, tăng so với cùng kỳ.
-> Khi doanh nghiệp kiểm soát được sản xuất, thương hiệu và kênh phân phối, phần giá trị giữ lại trên mỗi đồng doanh thu thường cao hơn.
of course, vẫn cần theo dõi tiếp sản lượng bán, tồn kho thành phẩm, chi phí bán hàng và dòng tiền hoạt động. nhưng for now tạm thời nếu chỉ xét câu hỏi:
👉 Vinamilk có thật sự là doanh nghiệp sản xuất không? thì mình nghĩ BCTC Q1/2026 đưa ra khá nhiều bằng chứng rõ.
Tóm lại, khi muốn kiểm tra một doanh nghiệp có doanh thu thật sự đến từ sản xuất hay không, mình có thể nhìn vào 5 nhóm số liệu:
1. Cơ cấu doanh thu: sản phẩm tự sản xuất có chiếm phần lớn không?
2. Cơ cấu giá vốn: giá vốn sản phẩm có khớp với doanh thu sản phẩm không?
3. Hàng tồn kho: có nguyên liệu, sản phẩm dở dang, thành phẩm không?
4. Tài sản cố định: doanh nghiệp có nhà máy, máy móc, thiết bị đáng kể không?
5. Tài sản sinh học/capex: doanh nghiệp có đầu tư vào chuỗi sản xuất dài hạn không?
