--
SpaceX và xAI của Elon Musk đang thảo luận sáp nhập trước thềm đợt chào bán cổ phiếu ra công chúng (IPO) khổng lồ dự kiến vào cuối năm nay. Sự kết hợp này sẽ đưa tên lửa của Musk, vệ tinh Starlink, nền tảng mạng xã hội X và chatbot AI Grok về cùng một nhà, theo một nguồn tin nắm rõ vấn đề và hai hồ sơ công ty gần đây mà Reuters tiếp cận được.
Kế hoạch này, được Reuters báo cáo độc quyền, sẽ tạo động lực mới cho nỗ lực phóng các trung tâm dữ liệu lên quỹ đạo của SpaceX trong bối cảnh Musk đang chiến đấu giành vị trí thống trị trong cuộc đua AI đang leo thang nhanh chóng với các gã khổng lồ công nghệ như Google, Meta và OpenAI.
Musk, người giàu nhất thế giới, là Giám đốc điều hành (CEO) của cả công ty vũ trụ tư nhân SpaceX và công ty trí tuệ nhân tạo xAI – đơn vị kiểm soát nền tảng mạng xã hội X của ông. Ông cũng điều hành hãng xe điện Tesla (TSLA.O), công ty đào đường hầm The Boring Co. và công ty công nghệ thần kinh Neuralink.
Musk, SpaceX và xAI đã không phản hồi các yêu cầu bình luận.
Theo đề xuất sáp nhập, cổ phiếu của xAI sẽ được đổi lấy cổ phiếu của SpaceX. Hai thực thể đã được thành lập tại Nevada để tạo điều kiện thuận lợi cho giao dịch này, nguồn tin cho biết.
Reuters không thể xác định giá trị của thỏa thuận, lý do chính yếu hoặc thời điểm tiềm năng của nó.
Các hồ sơ doanh nghiệp tại Nevada cho thấy những thực thể này đã được thành lập vào ngày 21 tháng 1. Một trong số đó là một công ty trách nhiệm hữu hạn, liệt kê SpaceX và Bret Johnsen, Giám đốc tài chính của công ty, là các thành viên quản lý, trong khi thực thể còn lại liệt kê Johnsen là viên chức duy nhất của công ty.
Các hồ sơ không chứa thêm thông tin về mục đích của các công ty hoặc vai trò của chúng trong bất kỳ thỏa thuận nào. Johnsen đã không phản hồi yêu cầu bình luận của Reuters.
Nguồn tin yêu cầu giấu tên vì các cuộc thảo luận là bí mật, cho biết một số giám đốc điều hành của xAI có thể được cung cấp tùy chọn nhận tiền mặt thay vì cổ phiếu SpaceX như một phần của thỏa thuận. Tuy nhiên, một thỏa thuận cuối cùng vẫn chưa được ký kết, và thời gian cũng như cấu trúc của giao dịch vẫn có thể thay đổi, nguồn tin lưu ý.
SpaceX hiện đã là công ty tư nhân giá trị nhất thế giới, được định giá lần cuối ở mức 800 tỷ USD trong một đợt bán cổ phiếu nội bộ gần đây. xAI được định giá 230 tỷ USD vào tháng 11, theo Wall Street Journal. Reuters và các phương tiện truyền thông khác đã đưa tin rằng SpaceX có kế hoạch IPO vào khoảng thời gian nào đó trong năm nay, với mức định giá kỳ vọng trên 1 nghìn tỷ USD.
TRUNG TÂM DỮ LIỆU TRONG KHÔNG GIAN
Thông qua xAI, Musk đang xây dựng một siêu máy tính khổng lồ để đào tạo AI tại Memphis, Tennessee, mang tên Colossus. Năm ngoái, SpaceX đã đồng ý đầu tư 2 tỷ USD vào xAI như một phần của đợt huy động vốn cổ phần trị giá 5 tỷ USD của startup này, Wall Street Journal đưa tin vào thời điểm đó.
Phát biểu tại Davos, Thụy Sĩ vào tuần trước, vị tỷ phú doanh nhân cho biết: "nơi có chi phí thấp nhất để đặt AI sẽ là trong không gian. Và điều đó sẽ trở thành sự thật trong vòng hai năm tới, có thể muộn nhất là ba năm."
Việc xử lý AI dựa trên không gian, được cung cấp bởi năng lượng mặt trời, nhằm mục đích cắt giảm chi phí tạo ra năng lượng tính toán để chạy và đào tạo các mô hình AI như Grok của xAI. Blue Origin của Jeff Bezos đã công bố một mạng lưới xương sống công suất cao mới gồm hàng nghìn vệ tinh, trong khi Google đang nghiên cứu các trung tâm dữ liệu dựa trên không gian với Dự án Suncatcher.
Việc xây dựng các trung tâm dữ liệu trong không gian vẫn là một đề xuất rủi ro, đặc biệt là khi đầu tư vào AI đang phát triển quá nhanh và thường không thể dự đoán được. Các nhà phân tích và một số giám đốc điều hành trong ngành đã đặt câu hỏi liệu việc cắt giảm tiêu thụ năng lượng như dự kiến có xứng đáng với chi phí bổ sung để điều chỉnh các hệ thống đó cho phù hợp với không gian hay không.
Việc sáp nhập xAI vào SpaceX có thể củng cố vị thế của công ty đối với các hợp đồng quốc phòng lớn tại Lầu Năm Góc, cơ quan đang tìm cách tăng cường ứng dụng AI trong các mạng lưới quân sự của mình, Caleb Henry từ công ty nghiên cứu và tư vấn không gian Quilty Analytics cho biết.
Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Pete Hegseth đầu tháng này đã đến thăm cơ sở phát triển Starbase của SpaceX tại Texas, nơi ông cho biết mô hình ngôn ngữ của xAI và nền tảng trò chuyện Grok của nó sẽ được tích hợp vào các mạng quân sự như một phần của "chiến lược tăng tốc AI" của Lầu Năm Góc, nhằm đẩy nhanh quá trình ra quyết định và lập kế hoạch của quân đội.
xAI có một hợp đồng trị giá lên tới 200 triệu USD để cung cấp các sản phẩm Grok cho Lầu Năm Góc.
Starlink và biến thể an ninh quốc gia của nó là Starshield đã phụ thuộc rất nhiều vào trí tuệ nhân tạo, chẳng hạn như cho các thao tác vệ tinh tự động trên quỹ đạo. Starshield, theo hợp đồng với một cơ quan tình báo Mỹ, đang xây dựng một mạng lưới gồm hàng trăm vệ tinh mật được trang bị các cảm biến khác nhau, dự kiến sẽ sử dụng AI để giúp theo dõi các mục tiêu di động trên Trái đất.
LẦN SÁP NHẬP MỚI NHẤT GIỮA CÁC CÔNG TY CỦA MUSK
Thỏa thuận này sẽ không phải là nỗ lực đầu tiên của Musk nhằm kết hợp các doanh nghiệp mà ông kiểm soát. Vào năm 2025, ông đã gộp nền tảng mạng xã hội X vào xAI trong một đợt hoán đổi cổ phiếu, giúp startup trí tuệ nhân tạo này tiếp cận với dữ liệu và hệ thống phân phối của nền tảng. Trước đó vào năm 2016, ông đã sử dụng cổ phiếu Tesla để mua công ty năng lượng mặt trời SolarCity của mình.
Đầu tháng này, xAI đã huy động được 20 tỷ USD trong vòng gọi vốn Series E mở rộng, vượt mục tiêu 15 tỷ USD với mức định giá 230 tỷ USD. Tesla, công ty xe điện của Musk, vào hôm thứ Tư cho biết họ đã đồng ý đầu tư khoảng 2 tỷ USD vào xAI.
Được thành lập vào năm 2002, SpaceX đã phá vỡ ngành công nghiệp vũ trụ toàn cầu với tên lửa Falcon có thể tái sử dụng, điều này tỏ ra cực kỳ quan trọng đối với việc triển khai nhanh chóng Starlink, một mạng lưới băng thông rộng vệ tinh hiện bao gồm hàng nghìn vệ tinh trong không gian.
SpaceX đã tập hợp các ngân hàng cho một đợt IPO có thể diễn ra sớm nhất là vào năm nay.
-------------------
Nguồn: Vũ Đình Trí
