Fraser and Neave (F&N) vừa mua lại toàn bộ gần 5% của Jardine Cycle & Carriage (JC&C) tại Vinamilk, với khoảng 295 triệu USD. Sau thương vụ này, cổ phần F&N tại hãng sữa lớn nhất Việt Nam là hơn 25%, chỉ sau SCIC (Tổng công ty Đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước (SCIC). F&N là tập đoàn có trụ sở tại Singapore.
Tại Diễn đàn M&A Việt Nam 2025 hôm 9-12 tại Hà Nội, thương vụ Sabeco – thuộc tập đoàn ThaiBev của Thái Lan - nâng tỷ lệ sở hữu đa số cổ phần tại Sabibeco (Công ty Cổ phần Bia Sài Gòn – Bình Tây) lên 65% được xem là thương vụ ngành F&B nổi bật nhất trong hai năm 2024-2025. Sabeco đã chi hơn 32 triệu USD để kiểm soát Sabi[beco]. Ở đây, cần phải nhấn mạnh Sabeco đã trở thành gã khổng lồ “ngoại tộc”, sẵn sàng nuốt những doanh nghiệp bé bé kiểu Sabi!
Sabeco đang được xem là cỗ máy in tiền mặt cho ThaiBev với hơn 1.375 tỉ đồng (hơn 52 triệu USD theo tỉ giá hiện tại) qua các đợt chi trả cổ tức từ đầu năm đến nay. Vinamilk còn mang lại số tiền lãi khổng lồ khoảng 16.500 tỷ đồng (630 triệu USD theo tỷ giá hiện nay) kể từ năm 2005 khi F&N bắt đầu đầu tư vào Vinamilk. Như vậy, trong 20 năm qua, Vinamilk là “gà đẻ tỉ đô” cho F&N.
“Lấy mỡ nó rán chín nó”. Tiền mẹ đẻ tiền con của hai gã khổng lồ trên được đầu tư trên khắp các lãnh địa kinh tế của Việt Nam. Với vốn ngoại, liên doanh Frasers Property Vietnam – Gelex tiếp tục đẩy mạnh đầu tư vào nhà xưởng và kho bãi chất lượng cao ở các tỉnh phía Bắc.
Hai thương vụ M&A lớn tại Việt Nam trong hai năm 2024-2025 đều liên quan đến một người đàn ông xa lạ. Nhưng các hoạt động kinh doanh của người này và dòng tộc đang tác động len lỏi mọi khía cạnh đời sống người Việt.
MỘT: Cụ ấy là ai (CALA)?
Không phải là một chàng trai đẹp mã, 6 múi ở độ tuổi đôi mươi như trong NALA (Người ấy là ai).
Đó là ông cụ 81 tuổi - tỷ phú Charoen Sirivadhanabhakdi.
Charoen đọc là /charơn/ trong tiếng Thái có nghĩa là thịnh vượng, là người con thứ sáu trong gia đình 11 người con. Bố mẹ của ông từ trấn nhỏ Sán Đầu ở tỉnh Quảng Đông di cư đến Bangkok đầu thế kỷ 20. Ban đầu gia đình kiếm sống bằng nghề bán dạo bánh xèo nhân vẹm xanh, trứng chiên hàu trong khu phố Tàu ở Bangok.
Không có gì đáng ngạc nhiên khi Charoen có niềm đam mê cực lớn với ẩm thực. Sau khi xong phổ thông, Charoen đã bước vào nghề nấu rượu và cung cấp nguyên liệu cho các xưởng chưng cất rượu Thái Lan.
Bia Chang là sản phẩm của gia đình Charoen, nhưng đó là bí quyết mà dòng họ này học hỏi khi liên doanh với hãng bia Carlsberg của Đan Mạch. Và đây cũng là nền tảng để ông Charoen hình thành đế chế kinh doanh bia ThaiBev ở Đông Nam Á. Với Sabeco là viên ngọc quý mà gia tộc này đã mua được từ thị trường Việt Nam.
Đế chế kinh doanh của gia tộc Sirivadhanabhakdi còn khủng khiếp hơn nữa. Ngoài những công ty kể trên còn có Sermsuk chuyên bán nước uống không cồn, Oishi Group kinh doanh trà và các chuỗi nhà hàng. Berli Jucker còn chia thành ba công ty con chuyên một lĩnh vực khác nhau là hàng tiêu dùng, thực phẩm và logistics. Tập đoàn của ông Charoen còn kinh doanh sách, mỹ phẩm, công nghệ…
Có nhiều con số khác nhau về gia sản của gia tộc Charoen. Forbes, Fortune và các tạp chí kinh doanh khác ước đoán khác, có lúc ông Charoen là tỷ phú giàu thứ ba, khi thì thứ tư hoặc thứ năm tại Thái Lan. Hồi tháng 5, Bloomberg nói là ông là tỷ phú giàu thứ hai Thái Lan, với giá trị tài sản 11,6 tỷ USD. Dù khác biệt con số, nhiều chuyên gia thống nhất rằng: Tài sản của gia tộc Charoen trên toàn cầu tuy có suy giảm, nhưng lại tăng trưởng mạnh tại Việt Nam trong hai năm qua.
HAI: Gia tộc “thịnh vượng” đến Việt Nam
Nay quay lại với gia đình Charoen.
Khunying Wanna Sirivadhanabhakdi – vợ ông Charoen – đã cùng chồng gầy dựng TCC từ đầu, từng giữ các chức vụ cao ở ThaiBev, AWC và F&N. Đến nay, gia đình Charoen đã xây dựng một đế chế với năm trụ cốt chính: F&B, bảo hiểm và tài chính, công nghiệp và thương mại, nông nghiệp và bất động sản. Bà mất năm 2023.
Nhà Sirivadhanabakdi có năm người con, gồm ba gái và hai trai.
- Con lớn là bà Atinant Bijananda, sinh năm 1972, vận hành Thai Group Holdings (tài chính và bảo hiểm).
- Con thứ hai là bà Wallapa Traisorat, sinh năm 1974, CEO kiêm Chủ tịch AWC (quán lý tài sản, bất động sản).
- Con thứ ba là ông Thapana Sirivadhanabhakdi, sinh năm 1975, Chủ tịch ThaiBev (mảng F&B).
- Con gái út là bà Thapanee Techajareonvikul, sinh năm 1976 hoặc 1977, CEO của Berli Jucker, đơn vị vận hành chuỗi siêu thị Big C tại Thái Lan (mảng bao bì, bán lẻ và tiêu dùng).
- Con trai út là ông Panote Sirivadhanabhakdi, sinh cuối thập niên 1970, CEO của Frasers Property (mảng bất động sản).
Như vậy, trừ mảng kinh doanh của người con gái lớn, bốn mảng chủ lực do bốn người con của Sirivadhanabhakdi đã có mặt tại Việt Nam từ khá lâu. Chẳng hạn, mảng bất động sản từ thập niên 1990, mảng F&B từ năm 2005 và bán lẻ năm 2012-2013.
AWC hiện đang niêm yết trên sàn chứng khoán Thái Lan (SET), nhưng có mối liên kết chặt chẽ với giới tài phiệt Singapore. Wallapa từng là CEO của TCC Capital Land – liên doanh với Capital Land của Singapore. Các thương hiệu khách sạn 5 sao như Banyan Tree, Marriott Marquis và Le Méridien… tại Việt Nam đều dính dáng đến AWC.
ThaiBev của người con trai lớn Thanapa thâu tóm Sabeco của Việt Nam qua thương vụ khổng lồ 5 tỷ USD vào năm 2017.
Berli Jucker của con gái út chi 880 triệu USD mua đứt chuỗi siêu thị Metro Cash & Carry (nay là Megamall). Berli Jucker cũng tiến hành thâu tóm nhiều doanh nghiệp Việt Nam, trong đó có Phú Thái… Berli Jucker từng đấu với Central Group để mua Big C, nhưng rồi thất bại.
F&N có mặt tại Việt Nam từ những năm thập niên 1990. Sau khi thâu tóm, ông Charoen giao phó nhiệm vụ “bảo vệ và phát dương lợi ích của người Thái bên ngoài Thái Lan”. Họ sở hữu cổ phần lớn tại khách sạn Melia tại Hà Nội, tòa nhà Mê Linh Point ở ngay trung tâm TP.HCM và nhiều bất động sản đắc địa khác. Có thể kể thêm Fraser Suites và Fraser Residence ở Hà Nội, Capri by Fraser ở TP.HCM, Modena by Fraser ở Vĩnh Phúc… Mảng bất động sản của F&N tách ra và có tên mới Frasers Property từ năm 2014. Con trai út quản lý tập đoàn bất động sản này từ năm 2016.
BA: Kỷ nguyên bán mình?
Năm 1989, cựu thủ tướng Chatchai Choonhavan đã từng mơ “biến Đông Dương từ chiến trường thành thị trường”. Charoen và “bạn đồng liêu” Dhanin Chearavanont - nhà sáng lập tập đoàn Charoen Pokphan (CP) - có lẽ là biểu trưng sáng giá cho giấc mơ đó.
Một môi trường kinh doanh ổn định và khỏe mạnh với những chính sách nâng đỡ thích hợp đã đưa những người người bán hàng rong, chủ sạp tạp hóa ở Thái Lan, như Charoen và Dhanin, thành những ông chủ lớn của thế giới!
Những thế hệ tiếp theo của các gia tộc Sirivadhanabhakdi và Chearavanont sẽ phát triển đế chế của cha ông họ như thế nào và liệu người Việt đủ sức từ chối các hợp đồng khủng.
Mà không chỉ Thái Lan. Tài phiệt Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc và các nước đều lăm le những doanh nghiệp “ngon ăn” của Việt Nam!
Nhìn thì có vẻ chúng ta “bán mình” và bán rất được giá trong thời gian qua. Nhưng đó là khi chúng ta bán cả tương lai.
