"Sếp ơi, việc này phải làm thế nào?"

Đó có lẽ là câu nói tốn kém nhất trong nhiều doanh nghiệp, dù chẳng ai đưa nó vào báo cáo tài chính.

Nghe qua, đó là một câu hỏi bình thường. Một nhân viên gặp khó khăn thì hỏi cấp trên. Không có gì sai. Vấn đề nằm ở chỗ, với không ít người, đó không phải là một câu hỏi để tìm giải pháp. Đó là cách chuyển trách nhiệm suy nghĩ sang người khác.

Họ không muốn đưa ra đề xuất vì sợ sai. Họ không muốn tự quyết vì sợ chịu trách nhiệm. Họ muốn một đáp án có sẵn để nếu mọi chuyện thất bại, lỗi thuộc về người ra lệnh chứ không phải người thực hiện.

Điều thú vị là nhiều nhà quản lý lại vô tình tiếp tay cho thói quen đó. Mỗi lần nghe câu hỏi, họ lập tức đưa ra đáp án. Ban đầu điều này tạo cảm giác mình đang kiểm soát tốt công việc. Nhưng theo thời gian, cả tổ chức hình thành một thói quen nguy hiểm: mọi việc đều phải chờ sếp quyết.

Rồi đến một ngày, lịch làm việc của người quản lý kín đặc. Họp từ sáng đến tối. Điện thoại không ngừng đổ chuông. Email chất thành đống. Nhân viên than phiền vì không được phản hồi kịp thời. Sếp cảm thấy mình làm việc nhiều hơn bao giờ hết nhưng doanh nghiệp vẫn không vận hành tốt hơn.

Đó không phải là dấu hiệu của một nhà lãnh đạo giỏi. Đó thường là dấu hiệu của một hệ thống đang phụ thuộc quá mức vào một cá nhân.

Điều đáng suy ngẫm là căn bệnh này không bắt đầu ở công sở.

Nó bắt đầu từ trường học.

Nhiều người dành hơn mười năm để học cách tìm đáp án đúng thay vì học cách đặt giả thuyết và giải quyết vấn đề. Họ quen làm theo hướng dẫn, quen chờ người khác chấm điểm và quen tin rằng sai lầm là thứ cần tránh bằng mọi giá. Khi bước vào môi trường làm việc, họ tiếp tục mang theo thói quen ấy.

Vì thế, câu hỏi quan trọng không phải là:

"Sếp ơi, việc này phải làm thế nào?"

Mà là:

"Tôi đã phân tích tình huống này. Đây là hai phương án tôi nghĩ có thể thực hiện. Theo anh chị, phương án nào phù hợp hơn?"

Chỉ khác vài từ, nhưng tư duy hoàn toàn khác.

Một bên là người đang tìm người khác giải quyết vấn đề cho mình.

Một bên là người đang chủ động giải quyết vấn đề và tìm thêm góc nhìn để hoàn thiện quyết định.

Doanh nghiệp muốn lớn mạnh không thể vận hành bằng những con người chỉ biết chờ chỉ đạo. Một đội ngũ trưởng thành được tạo nên từ những cá nhân biết suy nghĩ, biết đề xuất và sẵn sàng chịu trách nhiệm cho lựa chọn của mình.

Sau cùng, thị trường không trả lương cho số lượng câu hỏi được đặt ra. Thị trường trả tiền cho chất lượng giải pháp được tạo ra. Và đó thường là ranh giới giữa người chỉ hoàn thành công việc với người thực sự tạo ra giá trị.

[Bài của khách]