Mỹ – Tây Ban Nha căng thẳng thương mại giữa lúc xung đột Trung Đông leo thang
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 3/3 tuyên bố xem xét “cắt đứt mọi hoạt động thương mại” với Tây Ban Nha sau khi Madrid từ chối cho phép Washington sử dụng các căn cứ quân sự trên lãnh thổ nước này để tiến hành các hoạt động tấn công nhằm vào Iran. Phát biểu được đưa ra trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông bước sang ngày thứ tư và tiếp tục leo thang, gây tác động mạnh đến thị trường năng lượng và tài chính toàn cầu.
Tây Ban Nha từ chối cho sử dụng căn cứ quân sự
Chính phủ Tây Ban Nha khẳng định sẽ không cho phép Mỹ sử dụng hai căn cứ quân sự chiến lược tại Rota và Morón để thực hiện các cuộc tấn công nhằm vào Iran. Madrid nhấn mạnh mọi hoạt động quân sự liên quan đến lãnh thổ Tây Ban Nha phải tuân thủ chặt chẽ các thỏa thuận song phương hiện hành cũng như luật pháp quốc tế.
Động thái này vấp phải phản ứng mạnh từ phía Nhà Trắng. Trong cuộc họp báo tại Phòng Bầu Dục cùng Thủ tướng Đức Friedrich Merz, ông Trump cho biết đã chỉ đạo Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent xem xét chấm dứt các hoạt động thương mại với Tây Ban Nha.
Bên cạnh vấn đề căn cứ quân sự, ông Trump cũng bày tỏ không hài lòng về việc Madrid chưa nâng chi tiêu quốc phòng lên mức 5% GDP – ngưỡng mà ông nhiều lần kêu gọi các thành viên NATO thực hiện.
Xung đột Trung Đông tác động thị trường toàn cầu
Căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục gia tăng khi Israel tiến hành cuộc tấn công nhằm vào một tòa nhà được cho là nơi các giáo sĩ Iran sử dụng để bầu chọn lãnh đạo tối cao. Ở chiều ngược lại, các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái từ phía Iran làm gia tăng rủi ro đối với hoạt động hàng không và vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz – tuyến huyết mạch của thương mại năng lượng toàn cầu.
Giá dầu và khí đốt đã tăng mạnh sau các diễn biến mới, gây áp lực lên các nền kinh tế nhập khẩu năng lượng. Thủ tướng Đức Friedrich Merz thừa nhận đà tăng của giá năng lượng đang gây thiệt hại cho nền kinh tế châu Âu, đồng thời bày tỏ kỳ vọng các bên liên quan sẽ sớm chấm dứt xung đột.
Phản hồi, ông Trump cho rằng các hành động quân sự hiện tại là cần thiết và bày tỏ tin tưởng giá năng lượng sẽ giảm mạnh khi tình hình ổn định trở lại.
Áp lực lạm phát gia tăng tại Mỹ
Tại Mỹ, tác động từ giá dầu đã nhanh chóng lan sang thị trường bán lẻ nhiên liệu. Theo Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), giá trung bình một gallon xăng thông thường ngày 3/3 đã tăng 11 cent lên 3,11 USD, cao hơn 23 cent so với một tháng trước.
Diễn biến này làm gia tăng lo ngại về áp lực lạm phát, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế Mỹ vẫn đang nhạy cảm với biến động giá năng lượng và chi phí sinh hoạt.
Căng thẳng đồng minh và bài toán chiến lược
Việc Mỹ và một đồng minh NATO như Tây Ban Nha bất đồng về quyền sử dụng căn cứ quân sự phản ánh những thách thức ngày càng phức tạp trong nội bộ liên minh khi xung đột khu vực có nguy cơ lan rộng. Nếu Washington thực sự triển khai biện pháp thương mại đáp trả, quan hệ kinh tế song phương có thể chịu tác động đáng kể, đồng thời tạo thêm áp lực lên sự thống nhất của NATO trong giai đoạn nhạy cảm.
Trong bối cảnh thị trường toàn cầu đang phản ứng mạnh với rủi ro địa chính trị, mọi quyết định liên quan đến thương mại, quân sự và năng lượng đều có thể tạo ra hiệu ứng dây chuyền sâu rộng đối với tăng trưởng và ổn định kinh tế thế giới.
........................................
