Xe tải điện: Mảnh ghép còn thiếu của công nghiệp ô tô Việt Nam
Sau ô tô con, taxi, xe buýt và xe máy điện, vận tải hàng hóa được dự báo là mặt trận tiếp theo của quá trình điện hóa tại Việt Nam. Bước đầu chúng ta đã có VinFast đã tham gia phân khúc giao hàng đô thị bằng EC Van, tải trọng trên 600 kg; trong khi các dòng xe tải, đầu kéo điện mang thương hiệu SANY, SITRAK, BYD, Karry và SRM bắt đầu được nhập khẩu, phân phối. Năm 2026, SANY còn công bố đơn hàng 100 đầu kéo điện từ Xi măng Long Sơn và bàn giao trước 8 chiếc. Thị trường đã khởi động, nhưng sản phẩm sản xuất trong nước ở phân khúc tải trung và đầu kéo hạng nặng vẫn còn rất ít.
Tiềm năng của phân khúc này không chỉ đến từ ngành logistics tăng trưởng khoảng 14–16% mỗi năm. Việt Nam đang bước vào chu kỳ đầu tư hạ tầng quy mô lớn, với hàng loạt dự án cao tốc, sân bay, cảng biển, khu công nghiệp và trung tâm logistics XNK được triển khai. Khối lượng vật liệu xây dựng, máy móc, container và hàng hóa lưu chuyển ngày càng lớn sẽ kéo theo nhu cầu xe tải, xe ben và đầu kéo hạng nặng.
Xe tải điện đặc biệt phù hợp với những tuyến hoạt động cố định như cảng–kho, mỏ–nhà máy, công trường–bãi vật liệu hoặc khu công nghiệp–trung tâm logistics. Doanh nghiệp có thể bố trí trạm sạc, trạm đổi pin tại hai đầu tuyến, đồng thời tận dụng ưu thế chi phí điện và bảo dưỡng thấp hơn động cơ diesel. Trở ngại lớn nhất vẫn là giá xe ban đầu, trọng lượng pin, khả năng chở tải và hạ tầng sạc công suất lớn.
Chính sách VN cũng đang tạo lực đẩy. Quyết định 876/QĐ-TTg đặt mục tiêu đến năm 2050, toàn bộ phương tiện cơ giới đường bộ chuyển sang điện hoặc năng lượng xanh. Ô tô điện chạy pin tiếp tục được miễn lệ phí trước bạ lần đầu đến hết tháng 2/2027 và hưởng mức thuế tiêu thụ đặc biệt thấp hơn xe động cơ đốt trong. Áp lực giảm phát thải từ các tập đoàn xuất khẩu, khu công nghiệp và chuỗi cung ứng quốc tế sẽ khiến “logistics xanh” dần trở thành yêu cầu kinh doanh quan trọng hàng đầu
Xu hướng thế giới đang cho thấy xe tải điện không còn là một cuộc thử nghiệm nhỏ. Theo IEA, doanh số xe tải điện toàn cầu năm 2025 tăng hơn gấp đôi, vượt 400.000 chiếc và chiếm khoảng 9% tổng lượng xe tải bán ra. Trung Quốc là hình mẫu thành công rõ nhất khi đóng góp trên 90% doanh số toàn cầu; cứ bốn xe tải mới bán ra thì có một xe chạy điện, nhờ trợ giá, pin LFP, mô hình đổi pin và việc triển khai trước trên các tuyến cảng, mỏ và nhà máy. Tại châu Âu, gần 24.000 xe tải và xe buýt điện được đăng ký trong năm 2025, tăng khoảng 60%, dù thị phần còn thấp do giá xe và hạ tầng sạc.Xu hướng chung là điện hóa xe giao hàng và vận tải tuyến cố định trước, sau đó mới tiến tới đầu kéo đường dài khi giá pin giảm, tầm hoạt động tăng và mạng lưới sạc công suất lớn hoàn thiện
Việt Nam cũng có nền tảng công nghiệp tiên tiến để tham gia cuộc chơi. VinFast đã thành công trong sản xuất xe điện; THACO có năng lực lắp ráp xe tải, xe buýt và hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ lớn. Mới nhất VIMID đã động thổ nhà máy VMASS tại Hải Phòng vào tháng 7/2026, hợp tác với SINOTRUK, hướng tới công suất khoảng 15.000 xe tải mỗi năm và chú trọng phát triển xe tải điện. Nhà máy dự kiến vận hành từ năm 2028.
Với Vingroup, cơ hội còn rõ hơn nhờ lợi thế đồng bộ: VinFast có kinh nghiệm thiết kế và sản xuất xe điện; V-Green xây dựng hạ tầng sạc; GSM tạo đầu ra vận hành quy mô lớn; còn hệ sinh thái khu công nghiệp, thương mại và logistics có thể trở thành nơi thử nghiệm thực tế. VinFast có thể đi từng bước từ xe tải nhẹ, tải trung đến đầu kéo chuyên dụng cho cảng biển và tuyến cố định. Nếu thực hiện thành công, đây không chỉ là một dòng xe mới mà có thể trở thành mảnh ghép hoàn thiện hệ sinh thái giao thông vận tải xanh “Made in Vietnam”.
