Nhập khẩu dầu thô của Trung Quốc giảm 17% từ đầu năm. Nhập khẩu kim loại công nghiệp lập kỷ lục 250 triệu tấn. Than vẫn chiếm hơn 50% sản lượng điện. Đậu tương nhập khẩu cao nhất nhiều năm. Đây không phải một nền kinh tế đang chuyển từ nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng sạch — mà là một nền kinh tế đang xây dựng cả hai cùng lúc, và dữ liệu nhập khẩu hàng hóa là nơi sự thật đó lộ rõ nhất.

Khi thước đo cũ không còn đúng

Trước đây, nhập khẩu hàng hóa của Trung Quốc từng được xem là "phong vũ biểu" của sức khỏe kinh tế toàn cầu: quặng sắt tăng nghĩa là xây dựng mạnh lên, dầu tăng nghĩa là tiêu thụ năng lượng đi lên. Logic đó đang vỡ vụn. Số liệu mới nhất cho thấy một nền kinh tế mà khẩu vị hàng hóa đang thay đổi theo cách không khớp gọn với mô hình công nghiệp cũ, cũng không khớp với tương lai năng lượng sạch mà nhiều người từng kỳ vọng.

Kim loại mới là câu chuyện chính — không phải năng lượng

Theo dữ liệu từ hãng phân tích hàng hóa Kpler, nhập khẩu bauxite (nguyên liệu sản xuất nhôm), nickel, crom, lithium và mangan đều tăng từ 10% trở lên tính từ đầu năm. Nhập khẩu đồng tinh luyện là ngoại lệ hiếm hoi, giảm khoảng 11% trong năm 2026 — nhưng chỉ vì sản lượng trong nước tăng, chứ không phải nhu cầu giảm.

250 triệu tấn kim loại. Kỷ lục mới. Trong khi dầu thô giảm 17%. Hai đường biểu đồ đang đi ngược chiều nhau — và cả hai đều đúng.

Trung Quốc hiện là nhà sản xuất số một thế giới về xe điện, pin, tấm pin mặt trời, thiết bị điện và một loạt máy móc công nghiệp — tất cả đều cần lượng lớn đồng, nhôm, nickel. Ngay cả khi các mảng khác của nền kinh tế chậm lại, nhu cầu vật liệu để xây dựng hệ thống điện khí hóa vẫn tăng mạnh.

Điều bất ngờ hơn: nhập khẩu quặng sắt cũng lập kỷ lục 870 triệu tấn, dù lĩnh vực bất động sản Trung Quốc vẫn đang suy yếu kéo dài. Lý do là nhà máy, mạng lưới truyền tải điện, hạ tầng giao thông, dự án năng lượng tái tạo và sản xuất hướng xuất khẩu vẫn tiêu thụ lượng thép khổng lồ. Nói cách khác, nhu cầu kim loại đang bớt phụ thuộc vào nhà ở dân dụng, và gắn chặt hơn với sản xuất công nghiệp và hạ tầng.

 

Dầu đang mất chỗ đứng

Trái ngược hoàn toàn với sức mạnh của kim loại, nhập khẩu dầu thô và các sản phẩm năng lượng liên quan của Trung Quốc giảm trên diện rộng từ đầu năm: dầu thô và condensate giảm 17%, sản phẩm tinh chế giảm 18% trong giai đoạn tháng 1–8. Gián đoạn dòng chảy dầu Trung Đông sau xung đột với Iran đã siết nguồn cung dầu thô, xăng và dầu diesel. Làn sóng điện khí hóa đội xe ô tô và xe tải của Trung Quốc cũng góp phần kéo giảm nhu cầu sản phẩm dầu mỏ trong ngành vận tải — và xu hướng này nhiều khả năng còn tiếp diễn.

Và nếu bạn nghĩ khí đốt sẽ là điểm sáng thay thế — số liệu lại cho thấy điều ngược lại: nhập khẩu LNG, LPG, propane và butane đều thu hẹp, với tổng nhập khẩu khí giai đoạn tháng 1–8 chỉ đạt 64 triệu tấn, thấp hơn mức trung bình 72,3 triệu tấn của 3 năm gần nhất — phản ánh mức độ nhạy cảm của thị trường này trước biến động giá và gián đoạn nguồn cung.

Than

Nhập khẩu than nhiệt điện giảm 3%, than cốc dầu (petcoke) giảm hơn 42%. Nhưng đừng vội kết luận than đang bị loại khỏi hệ thống năng lượng Trung Quốc: hơn 50% sản lượng điện nước này vẫn đến từ than, bất chấp tăng trưởng mạnh của năng lượng tái tạo gần đây. Sự hiện diện dai dẳng của than trong lưới điện và quy trình công nghiệp là lời nhắc rằng quá trình chuyển đổi của Trung Quốc chủ yếu là xếp chồng nguồn năng lượng sạch mới lên trên hệ thống cũ, chứ không phải thay thế hoàn toàn.

 

Đậu tương và câu chuyện tự chủ lương thực

Nhập khẩu nông sản, phân bón và lâm sản tăng 7% lên hơn 149 triệu tấn trong giai đoạn tháng 1–8. Đậu tương — mặt hàng đáng chú ý nhất với nhà giao dịch hàng hóa — tăng 5% lên gần 76 triệu tấn, mức cao nhất nhiều năm. Nhập khẩu phân kali tăng gần 50%. Tuy vậy, tổng nhập khẩu nông sản chính vẫn thấp hơn đáng kể so với đỉnh lịch sử 168 triệu tấn của năm 2024 cùng kỳ — cho thấy Trung Quốc đang tự chủ tốt hơn ở phần lớn mặt hàng nông sản, ngoại trừ đậu tương.

Góc nhìn cho nhà đầu tư Việt

Bức tranh này có ý nghĩa trực tiếp với hai trong ba nhóm sản phẩm MXV/HCT được cấp phép giao dịch: kim loại công nghiệp (đồng, nhôm/bauxite, nickel) và nông sản (đậu tương). Nhu cầu kim loại của Trung Quốc tăng bền vững do gắn với điện khí hóa và hạ tầng — chứ không phải chu kỳ bất động sản dễ đảo chiều — là yếu tố hỗ trợ giá dài hạn đáng cân nhắc khi xây dựng vị thế phái sinh kim loại qua MXV. Với đậu tương, nhu cầu Trung Quốc tăng trong bối cảnh nước này vẫn phụ thuộc nhập khẩu gần như hoàn toàn ở mặt hàng này là tín hiệu tích cực cho giá đậu tương thế giới — đáng theo dõi tương quan với tỷ giá VND/USD vì phần lớn hợp đồng nhập khẩu đậu tương của Việt Nam cũng định giá bằng USD. (Số liệu giá đồng/đậu tương và tỷ giá cụ thể cần cập nhật thời điểm phân tích.)

 

Điều thực sự đáng nhớ

Điều đáng chú ý nhất trong dữ liệu nhập khẩu hàng hóa Trung Quốc không phải là nó chỉ ra một tương lai năng lượng sạch, cũng không phải sự hồi sinh của nhiên liệu hóa thạch. Nó chỉ ra cả hai cùng lúc. Dầu giảm. Kim loại tăng kỷ lục. Than vẫn ăn sâu trong hệ thống. Trung Quốc không thay thế một mô hình kinh tế bằng mô hình khác — họ đang xây một nền kinh tế công nghiệp điện khí hóa mới, chồng lên trên nền kinh tế thâm dụng năng lượng cũ. Đó là một quá trình chuyển đổi lộn xộn — nhưng nó giải thích chính xác vì sao những con tàu cập cảng Trung Quốc giờ chở quặng đồng, bauxite và nickel nhiều hơn là dầu thô.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------
Thị trường hàng hóa phái sinh là nơi giao dịch các hợp đồng dựa trên giá trị của các loại hàng hóa cơ bản như nông sản, năng lượng, kim loại, và nguyên liệu công nghiệp. Đây là công cụ giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư quản lý rủi ro biến động giá, đồng thời tạo cơ hội sinh lời từ sự chênh lệch giá trong tương lai. Với sự phát triển của công nghệ và hội nhập kinh tế, thị trường này ngày càng thu hút sự quan tâm nhờ tính thanh khoản cao và khả năng đa dạng hóa danh mục đầu tư. NĐT quan tâm liên hệ với tôi cũng như tham gia nhóm cộng đồng qua thông tin trên trang cá nhân.

 

***Tư vấn đầu tư hàng hoá thông qua Sở giao dịch Hàng hoá Việt Nam (MXV)***
- Hợp pháp - Minh Bạch - Thanh khoản cao tiêu chuẩn quốc tế
- Mua bán 2 chiều LONG SHORT - Giao dịch T0 - Đòn bẩy 20 lần không lãi vay Margin - Liên thông 52 quốc gia
- Mobile/ z.a.lo: 0867 091 553 ( Để tham gia room )
- Link nhóm zalo tin tức hàng hóa phái sinh: https://zalo.me/g/tdoxrn656