Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), 9 tháng đầu năm 2026 có hơn 48.700 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể, tăng gần 119% so với cùng kỳ. Nhưng nếu phân tích kỹ, phần lớn sự gia tăng đến từ các yếu tố kỹ thuật và quá trình "dọn dẹp" tồn đọng – một hiện tượng từng xảy ra ở nhiều nền kinh tế đang chuyển mình.

Thứ nhất, đây là con số giải thể hoàn tất, không phải tạm ngừng. Cần phân biệt rõ: hơn 48.700 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể – tức đã chấm dứt sự tồn tại về mặt pháp lý. Trong khi đó, gần 89.800 doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh có thời hạn lại giảm 9,7%, và 33.500 doanh nghiệp ngừng hoạt động chờ giải thể giảm tới 37%. Nghĩa là, các nhóm "dừng tạm thời" đang thu hẹp, chỉ có nhóm hoàn tất giải thể tăng mạnh.

Thứ hai, đây chủ yếu là hiệu ứng từ chiến dịch chuẩn hóa dữ liệu và quy trình thuế. Trong kỷ nguyên vươn mình, Việt Nam đang đẩy mạnh chuẩn hóa dữ liệu doanh nghiệp, siết chặt quy trình thuế và minh bạch hóa hoạt động kinh doanh. Năm 2026, cơ quan thuế rà soát các doanh nghiệp đã ngừng hoạt động từ nhiều năm nhưng chưa hoàn tất thủ tục giải thể. Hàng chục nghìn hồ sơ tồn đọng từ 2025 trở về trước được xử lý dứt điểm. Nói cách khác, đây là việc "khai tử" cho những doanh nghiệp đã ngừng hoạt động từ lâu, không phải các vụ giải thể mới phát sinh trong năm.

VD nhà mình ngừng kinh doanh từ 2020 nhưng hiện tại mới lục tục mở thủ tục giải thể nhé. Không phải cứ giải thể là phá sản hiện tại

Thứ ba, đây là quy luật tất yếu khi nền kinh tế chuyển mình. Nhìn ra thế giới, giai đoạn tăng trưởng nhanh và chuẩn hóa thể chế luôn đi kèm làn sóng doanh nghiệp yếu kém bị đào thải. Tại Trung Quốc, thập niên 2010 chứng kiến hàng trăm nghìn doanh nghiệp "zombie" bị loại bỏ khi chính quyền cải cách thuế và siết chặt tín dụng. Chỉ riêng năm 2016, Trung Quốc đã giải thể hoặc thu hồi giấy phép của hơn 500.000 doanh nghiệp, trong đó phần lớn là các công ty thép, than, xi măng hoạt động kém hiệu quả. Đến năm 2018, con số này tiếp tục tăng khi hàng loạt doanh nghiệp nhỏ không đáp ứng chuẩn môi trường và thuế bị đóng cửa.

Tại Hàn Quốc, sau khủng hoảng tài chính châu Á 1997, làn sóng giải thể và tái cấu trúc diễn ra mạnh mẽ chưa từng thấy. Chỉ trong giai đoạn 1998–2000, hơn 20.000 doanh nghiệp phải đóng cửa hoặc sáp nhập, trong đó có nhiều chaebol lớn như Daewoo. Các ngân hàng yếu kém bị buộc hợp nhất, nợ xấu được xử lý dứt điểm. Nhưng chính nhờ "lò lửa" đó, Hàn Quốc mới vươn lên thành nền kinh tế công nghệ hàng đầu châu Á, với Samsung, LG, SK trở thành những tập đoàn toàn cầu.

Việt Nam đang ở giai đoạn tương tự: những doanh nghiệp không thích nghi được với chuẩn mực mới sẽ bị bỏ lại phía sau – đó là mặt trái không thể tránh của quá trình nâng cấp nền kinh tế.

Thứ tư, dòng chảy gia nhập thị trường vẫn tích cực. 9 tháng qua có gần 149.700 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 3,2%, với vốn đăng ký bình quân đạt 12,6 tỷ đồng, tăng 28,5%. Cộng thêm 74.300 doanh nghiệp quay lại hoạt động, tổng số gia nhập thị trường là hơn 223.900. So với hơn 48.700 doanh nghiệp giải thể, thì số lượng active mới hoặc active trở lại vẫn chiếm đa số

Đừng để con số giải thể làm lu mờ bức tranh lớn: GDP vẫn tăng trưởng, công nghiệp chế biến chế tạo vẫn là động lực dẫn dắt, và dòng doanh nghiệp mới gia nhập thị trường vẫn áp đảo số rời đi. Đây chính là lò lửa thanh lọc của kỷ nguyên vươn mình – nơi những doanh nghiệp yếu kém bị gạt lại phía sau để nhường chỗ cho những nhân tố mạnh mẽ hơn, và Việt Nam đang bước vào guồng tăng trưởng mới với bộ mặt doanh nghiệp tinh gọn, minh bạch và khỏe khoắn hơn bao giờ hết. 

Cre : -Thăng Long Official-