Đúng ngày kỷ niệm 11 năm ký kết thỏa thuận hạt nhân JCPOA (14/7/2015), Mỹ tái áp đặt phong tỏa hải quân Iran và Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ sẽ "tiếp quản" eo biển Hormuz, thu phí 20% giá trị hàng hóa từ các tàu muốn qua lại. MOU Mỹ-Iran đã sụp đổ hoàn toàn. Xung đột đã trở lại quy mô chiến tranh.
Diễn biến thị trường tức thì:
- WTI crude: +7–10% lên gần $78/thùng trong phiên — mức cao nhất một tháng
- Brent crude: +3,5% quanh $78/thùng
- S&P 500 futures: đỏ trong phiên sáng
Phong tỏa tái lập — đúng ngày JCPOA tròn 11 tuổi
Lúc 4 giờ chiều ET ngày 14/7, CENTCOM chính thức tái khởi động phong tỏa hải quân Iran theo lệnh Tổng thống Trump, bao phủ toàn bộ bờ biển Iran. Trong đợt phong tỏa đầu tiên (từ 13/4 đến 18/6), CENTCOM đã chuyển hướng hơn 140 tàu tuân thủ, vô hiệu hóa 9 tàu không tuân thủ, và cho phép hơn 50 tàu chở hàng viện trợ nhân đạo đi qua.
Ngày 14/7/2015 là ngày JCPOA được ký ở Vienna — thỏa thuận hạt nhân giữa Iran, Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Nga và Trung Quốc. Đúng 11 năm sau, Mỹ tái phong tỏa Iran.
Trump giải thích lý do: MOU vừa ký là "một bài kiểm tra" mà Iran "đã không vượt qua". Ông nói trên Fox & Friends: "Chúng ta sẽ tiếp quản eo biển. Chúng ta sẽ điều hành nó. Chúng ta sẽ trở thành người bảo vệ của eo biển — gọi là 'thiên thần hộ mệnh của eo biển'. Và chúng ta phải được thanh toán cho điều đó."
Điều chưa từng có: Trump đề xuất thu phí 20% hàng hóa qua Hormuz
Đây là tuyên bố gây chấn động nhất trong toàn bộ diễn biến hôm nay.
Trong một bài đăng trên Truth Social, Trump thông báo các tàu muốn qua Hormuz sẽ phải trả cho Mỹ mức phí 20% giá trị hàng hóa. Với một chuyến tàu chở dầu quy mô trung bình trị giá hàng chục triệu đô la, mức phí này có thể vượt hàng triệu đến hàng chục triệu USD mỗi chuyến.
Mỹ cả thế kỷ tuyên bố không ai được thu phí qua eo biển quốc tế. Trump vừa tự đặt mức thu 20% — cao hơn nhiều so với những gì Iran từng đề xuất và bị Mỹ lên án là "bất hợp pháp".
Iran phản ứng ngay: "Iran sẽ không bị buộc trả tiền cho kẻ thù để đi qua vùng biển của mình." IRGC khẳng định tiếp tục khẳng định quyền kiểm soát Hormuz.
Chiến sự leo thang: 140 mục tiêu Iran bị tấn công, Houthi gia nhập
Trong cuối tuần và đêm thứ Hai, CENTCOM xác nhận đã phá hủy hàng chục hệ thống phòng không, radar bờ biển, trận địa tên lửa và năng lực drone của Iran — tổng cộng khoảng 140 mục tiêu trong hai ngày cuối tuần.
Iran phản công bằng các cuộc tấn công vào cơ sở Mỹ và đồng minh tại:
- Kuwait: 3 đồn biên giới và giàn khoan của Kuwait Oil Company bị tấn công
- Jordan: Căn cứ không quân Prince Hassan
- Qatar: Al-Udeid Airbase (căn cứ Mỹ lớn nhất khu vực)
- Bahrain và Oman: Cơ sở hậu cần Hải quân Mỹ tại Dukm
Sáng thứ Hai, IRGC bắn cảnh cáo vào các tàu cố gắng qua Hormuz, xác nhận đã "chặn và dừng" 2 tàu.
Yếu tố mới và nguy hiểm nhất: Houthi gia nhập xung đột. Báo cáo từ Saudi Arabia cho thấy tên lửa đạn đạo đã tấn công các căn cứ không quân và sân bay quốc tế Abha. Các phương tiện truyền thông chiến tranh Yemen đã công bố tọa độ các sân bay và cảng Saudi Arabia có thể bị nhắm mục tiêu tiếp theo.
Hormuz: mở hay đóng — câu hỏi vẫn chưa có câu trả lời rõ
Iran tuyên bố đóng cửa Hormuz "cho đến khi có thông báo mới."
Mỹ và các cơ quan hàng hải nói tuyến đường phía Nam (dọc bờ Oman) vẫn thông suốt. Khoảng 20 tàu thương mại đã qua Hormuz trong sự phối hợp với quân đội Mỹ trong 24 giờ qua. Tàu LNG Al Hamra đã vượt qua thành công và hiện đang ở Vịnh Oman.
Nhưng Chris Robertson, nhà phân tích vốn cổ phần Deutsche Bank, chỉ ra rủi ro cốt lõi: "Bất kể tuyên bố mở hay đóng, điều quan trọng là chủ tàu thương mại khó có thể sẵn sàng đặt cược tàu và thủy thủ vào vùng chiến sự đang nổ súng. Mối đe dọa thực sự là chiến tranh phi đối xứng — drone và tên lửa — rất khó dự đoán và phòng thủ, tối đa hóa sự bất ổn."
Ngoại giao tan vỡ
MOU được ký hồi tháng 6 chính thức ở trạng thái "khủng hoảng," theo lời Bộ Ngoại giao Iran. Tehran tuyên bố Mỹ đã vi phạm "tất cả các điều khoản" trong vòng chưa đầy một tháng và Iran "sẽ không thực hiện các cam kết trong MOU chừng nào Mỹ chưa thực hiện cam kết của mình."
Trump nói: "Chúng ta có một thỏa thuận ngày hôm qua. Họ phá vỡ nó. Họ luôn phá vỡ thỏa thuận."
Mojtaba Khamenei — Lãnh tụ Tối cao Iran — ra tuyên bố thề phục thù. Iraq PM sẽ thăm Washington hôm nay, dự kiến có các thỏa thuận dầu khí — nhưng Kháng chiến Hồi giáo Iraq đã cảnh báo chính phủ không được ký kết với Mỹ.
Góc nhìn cá nhân cho nhà đầu tư Việt
Giá xăng dầu trong nước: Dầu Brent chạm $78/thùng là mức cao nhất một tháng — nếu duy trì, kỳ điều chỉnh giá xăng sắp tới sẽ chịu áp lực tăng. NHNN sẽ cần theo dõi tác động kép: lạm phát từ năng lượng + áp lực VND từ dollar mạnh.
HoSE và dòng vốn ngoại: Risk-off toàn cầu, dầu tăng mạnh, dollar tăng = bộ ba không thuận lợi cho thị trường mới nổi. Khả năng cao có áp lực bán ròng từ khối ngoại trong phiên hôm nay và ngày mai. Nhóm dầu khí (PVD, PVS) có thể phản ứng tích cực ngắn hạn nhưng biến động sẽ cao.
Trump 20% phí Hormuz: Nếu được thực thi, đây là thay đổi địa chính trị có thể tái định hình toàn bộ cấu trúc thương mại dầu mỏ toàn cầu. Quá sớm để định lượng tác động — nhưng nhà đầu tư dài hạn cần bắt đầu tính đến kịch bản này.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Thị trường hàng hóa phái sinh là nơi giao dịch các hợp đồng dựa trên giá trị của các loại hàng hóa cơ bản như nông sản, năng lượng, kim loại, và nguyên liệu công nghiệp. Đây là công cụ giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư quản lý rủi ro biến động giá, đồng thời tạo cơ hội sinh lời từ sự chênh lệch giá trong tương lai. Với sự phát triển của công nghệ và hội nhập kinh tế, thị trường này ngày càng thu hút sự quan tâm nhờ tính thanh khoản cao và khả năng đa dạng hóa danh mục đầu tư. NĐT quan tâm liên hệ với tôi cũng như tham gia nhóm cộng đồng qua thông tin trên trang cá nhân.
***Tư vấn đầu tư hàng hoá thông qua Sở giao dịch Hàng hoá Việt Nam (MXV)***
- Hợp pháp - Minh Bạch - Thanh khoản cao tiêu chuẩn quốc tế
- Mua bán 2 chiều LONG SHORT - Giao dịch T0 - Đòn bẩy 20 lần không lãi vay Margin - Liên thông 52 quốc gia
- Mobile/ z.a.lo: 0867 091 553 ( Để tham gia room )
- Link nhóm zalo tin tức hàng hóa phái sinh: https://zalo.me/g/tdoxrn656
