Thị trường thì một số quan điểm rập khuôn công thức này, không phải tất cả mọi người nhưng có một số bài viết tin vào cách vận hành này và nhờ AI viết ra logic trên, tất nhiên AI lại như một cái máy đọc sách kinh tế Mỹ để giải thích.

Nhưng mà thật sự khó có logic nào cho việc giá dầu tăng, giá xăng tăng và còn có động lực để tăng lãi suất, ít nhất là trong bối cảnh Việt Nam nơi mà cơ chế truyền dẫn không giống các nền kinh tế lớn.

Việc SBV có tăng lãi suất thì cũng đâu có điều tiết gì được giá dầu để mà bớt lạm phát. Bởi cầu của Việt Nam không đủ lớn, nên việc tăng lãi suất giảm cầu không ảnh hưởng được tới nguyên nhân tăng giá, hay cả tác động dưới dạng kỳ vọng của Việt Nam cũng không đủ khả năng dẫn dắt.

Trong quá khứ đã có nhiều chu kỳ giá hàng hóa biến động mạnh nhưng lãi suất không thay đổi gì cả, như 2019 - 2020 giai đoạn mà giá heo tăng cao gây ra chỉ số lạm phát cao 6,4% cao nhất trong từ 2015 - 2026 thì cũng không làm chính phủ quan tâm hay đả động gì tới vấn đề này ... đơn giản việc của thị trường hàng hóa là cứ để mặc nó.

Hay ví dụ khác là lạm phát cả năm 2025 vẫn hoàn hảo cũng nhờ giá dầu duy trì quá thấp trong thời gian dài, nhưng đến cuối năm vẫn được thấy phải điều hành tỷ giá mới là thứ được quan tâm. Hay tháng 2 năm nay giá dầu còn chưa tăng thì lãi suất đã nhích rồi.

Tóm lại nếu lạm phát tăng do chi phí đẩy (như giá dầu, giá thịt lợn) mà tỷ giá vẫn ổn định và chưa tạo ra áp lực lan rộng sang kỳ vọng lạm phát, hay lãi suất NHNN thường sẽ không có động lực mạnh để tăng lãi suất. Bởi vì tăng lãi suất Việt Nam không thể làm giảm giá dầu thế giới, nhưng lại có thể làm tổn thương nền kinh tế thực trong nước.

Có chăng, ở một kịch bản tiêu cực, khi lạm phát không còn là chi phí đẩy đơn lẻ mà bắt đầu ở một trạng thái bơm tiền thái quá và trạng thái lạm phát xảy ra thì đó có lẽ ai đó phải giải quyết vấn đề mình tạo ra.

Lạm phát được nhìn nhận là một biến quan trọng để theo dõi, đặc biệt để đánh giá xu hướng và rủi ro cho túi tiền và sức chi tiêu nội địa nhưng trong thực tế điều hành những năm gần đây, nó không phải là yếu tố được ảnh hưởng tới quyết định lắm.

Có lẽ là tỷ giá có vai trò trung tâm hơn. Neo chính sách theo tỷ giá và khi chọn mục tiêu tỷ giá, thì chấp nhận một mức độ biến động nhất định của lạm phát trong nước.

Còn nếu mối liên hệ giữa giá dầu và lãi suất Việt Nam thì nó lại là một đường vòng qua Mỹ rồi tới Việt Nam . Kiểu như:

  • Nếu có cú sốc toàn cầu => Đẩy lạm phát Mỹ lên cao => Tới một lúc nào đó FED hành động => Lãi suất Mỹ tăng, thôi thúc lãi suất Việt Nam điều tiết theo để giữ cân đối về ty giá

  • Hoặc nhanh hơn là dạng kỳ vọng thị trường khiến cho lãi suất phải điều chỉnh.

(mà mình cũng không thật sự biết được FED sẽ tăng lãi suất hay giảm lãi suất khi có tới điều kiện gì, nên mình follow không dự báo, chứ lạm phát mục tiêu của Mỹ nó cũng không phải thứ theo dõi là có thể đoán được gì )

Năm 2022 nghe Biden nói là lạm phát của Mỹ là do Putin gây ra, một dạng đổ lỗi. Nhưng đó vẫn là một sự kiện kích hoạt cho tăng lãi suất, còn trước đó Mỹ đã bơm tiền nhiều rồi.

Nên sau cùng vẫn muốn nói là nhà nước không điều tiết lãi suất để mà xử lý lạm phát bởi chi phí đẩy!

Nên giá dầu có giảm thì cũng ...không hạ lãi suất!