Hình thức hoạt động: Đơn giản nhưng nguy hiểm
Trong những năm gần đây, hình thức mua điện thoại trả góp hoặc vay tiền thế chấp qua tài khoản iCloud ngày càng lan rộng trên mạng xã hội. Lời mời chào nghe rất hấp dẫn: không cần gặp mặt, không cần thế chấp tài sản lớn, giải ngân nhanh chỉ trong vài phút, thủ tục chỉ cần CMND/CCCD.
Các bài đăng quảng cáo thường hứa hẹn có thể vay được đến 80–90% giá trị máy, nhưng thực tế các chủ nợ thường chỉ giải ngân khoảng 50% giá trị thiết bị.
Cơ chế hoạt động về cơ bản như sau: người mua/vay được yêu cầu đăng xuất tài khoản iCloud cá nhân của mình, sau đó đăng nhập tài khoản iCloud do bên cho vay cung cấp. Kể từ thời điểm đó, bên cho vay nắm toàn quyền kiểm soát thiết bị iPhone của người dùng.
Lãi suất: Con số "khủng" mà nhiều người không ngờ tới
Đây là điểm gây sốc nhất với phần lớn người vay. Mức lãi suất mà các đối tượng áp dụng cao từ hơn 300% đến hơn 600%/năm — cao gấp 15 đến 31 lần mức lãi cao nhất được phép trong giao dịch dân sự.
Các đối tượng thường cho vay với số tiền từ 4 đến 12 triệu đồng, lãi suất từ 20 đến 50%/ngày. Dù số tiền không quá lớn, nhưng chỉ trong vài ngày, nhiều người vay đã không thể trả được nợ, trở thành nạn nhân của chiêu trò cho vay lãi nặng biến tướng.
Chuyên gia về iPhone Vũ Minh Huyền cho biết: "Lãi suất 10 ăn 8, dù vay ít nhưng số tiền thực tế phải trả rất nhiều." Điều này có nghĩa là người vay 10 triệu chỉ thực nhận 8 triệu — 2 triệu đã bị khấu trừ ngay từ đầu dưới dạng "phí" hoặc "lãi trả trước".
Nhiều người mới vỡ lẽ: lúc vay thì dễ, khi trả lại khó do lãi suất cao khó lường, thậm chí có trường hợp trả hết tiền vay vẫn chưa thoát nợ.
Các rủi ro nghiêm trọng người vay phải đối mặt
1. Mất quyền kiểm soát thiết bị
Khi chấp nhận đăng nhập iCloud của người khác vào máy, người vay đã trao cho bên cho vay quyền truy cập vào hầu như toàn bộ dữ liệu trong điện thoại — bao gồm kho ảnh, email, danh bạ, tài liệu, vị trí... Người cho vay lúc này trở thành "chủ nhân" thực sự của chiếc iPhone.
2. Bị khóa máy và tống tiền
Khi phát hiện người vay không trả lãi đúng hạn, bên cho vay có thể tìm vị trí của họ ngay lập tức qua tính năng Find My iPhone, hoặc đe dọa khóa iPhone từ xa để người vay tiếc của mà phải trả nợ ngay.
Nguy hiểm hơn, có trường hợp sau khi người vay nhập iCloud, đối tượng không chuyển bất kỳ khoản tiền nào mà thay vào đó ngay lập tức báo mất và khóa iPhone, sau đó đòi tiền chuộc để mở khóa. Luật sư Việt Nam
3. Rò rỉ dữ liệu cá nhân và bị quấy nhiễu
Bên cạnh nguy cơ mất thiết bị, các đối tượng có thể liên hệ với người thân trong danh bạ đã đồng bộ để thúc giục trả nợ, thậm chí gây áp lực tinh thần và khủng bố người thân.
4. Bẫy lừa đảo hoàn toàn
Các đối tượng lừa đảo thường sử dụng chiêu trò yêu cầu người vay bật tính năng "Find My iPhone" hoặc đồng bộ danh bạ qua các đường link lạ, rồi hứa hẹn giải ngân nhanh nhưng thực tế không chuyển tiền, sau đó khóa thiết bị từ xa để tống tiền.
Thực trạng: Hàng chục nghìn nạn nhân trên cả nước
Đây không phải cảnh báo lý thuyết. Ngày 7/7/2024, Công an tỉnh Bắc Giang đã khởi tố và bắt tạm giam 13 đối tượng về tội "Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự". Nhóm này đã cho hơn 30.000 lượt người trong cả nước vay, giải ngân khoảng 70 tỷ đồng. Nghean
Chiêu trò này xuất hiện trên thị trường từ năm 2020 và được xác định là hình thức cho vay lãi nặng "công nghệ cao".
Điện thoại không đúng mô tả: Có phải gian lận thương mại không?
Một vấn đề khác liên quan trực tiếp đến người mua là: nhiều cửa hàng bán điện thoại trả góp qua iCloud quảng cáo máy "zin", "mới 90% - 95%", "lướt" nhưng thực tế giao hàng kém chất lượng hoặc không đúng mô tả. Vậy hành vi này có bị coi là gian lận thương mại không?
Câu trả lời là: Có.
Gian lận thương mại được định nghĩa là hành vi dối trá, sử dụng mánh khoé, lừa đảo trong lĩnh vực thương mại thông qua hoạt động mua bán, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ nhằm mục đích thu lợi bất chính.
Theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2010 (sửa đổi, bổ sung năm 2023), người tiêu dùng có quyền được cung cấp hàng hóa đúng chất lượng, số lượng và mô tả như đã công bố trong giao dịch từ xa, bao gồm mua sắm trực tuyến. Nếu tổ chức, cá nhân kinh doanh giao hàng không đúng mô tả, họ phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại, đổi trả hoặc hoàn tiền.
Quy định pháp luật: Xử lý ra sao?
Xử phạt hành chính
Theo Nghị định 98/2020/NĐ-CP, ngoài hình thức phạt cảnh cáo, các hành vi gian lận thương mại còn có thể bị phạt tiền lên tới 200 triệu đồng đối với cá nhân và 400 triệu đồng đối với tổ chức.
Các biện pháp khắc phục hậu quả có thể được áp dụng bao gồm: buộc tiêu hủy hàng hóa kém chất lượng, buộc cải chính thông tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn, và buộc thu hồi sản phẩm không đảm bảo chất lượng.
Xử lý hình sự
Khi hành vi gian lận thương mại gây hậu quả nghiêm trọng, cá nhân hoặc tổ chức vi phạm có thể bị truy tố trách nhiệm hình sự và phải chịu phạt tù lên đến 10 năm hoặc cao hơn trong trường hợp phạm tội có tổ chức, phạm tội nhiều lần hoặc gây thiệt hại lớn.
Riêng với hành vi cho vay lãi nặng, đây là tội danh được quy định cụ thể trong Bộ luật Hình sự, và thực tế đã có nhiều vụ bắt giữ, khởi tố như trường hợp ở Bắc Giang nêu trên.
Người tiêu dùng khiếu nại ở đâu?
Người tiêu dùng có thể gửi đơn khiếu nại đến Cục Quản lý cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng qua email vcca@moit.gov.vn, tổng đài miễn phí 1800-6838, hoặc trực tiếp tại trụ sở số 23 Ngô Quyền, Hoàn Kiếm, Hà Nội. Cơ quan sẽ tiếp nhận trong 3 ngày làm việc và có thể xử phạt hành chính bên bán từ 10 đến 100 triệu đồng theo Nghị định 98/2020/NĐ-CP.
Lời khuyên để tự bảo vệ bản thân
Từ cảnh báo của cơ quan công an và các chuyên gia, người tiêu dùng cần lưu ý:
Về mua trả góp qua iCloud: Nếu muốn mua điện thoại trả góp, hãy chọn các cửa hàng ủy quyền chính hãng hoặc tổ chức tài chính được cấp phép. Đọc kỹ hợp đồng, đặc biệt các điều khoản về lãi suất, phí phạt trả chậm và điều kiện lấy lại quyền kiểm soát thiết bị.
Về vay tiền qua iCloud: Cục An toàn thông tin — Bộ Thông tin và Truyền thông khuyến cáo người dùng nói "không" với dịch vụ vay tiền qua mạng nói chung và qua iCloud nói riêng. Tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân hay tài khoản ngân hàng dưới bất kỳ hình thức nào, và nên cài đặt bảo mật 2 lớp để mọi thao tác cài đặt iPhone đều phải thông báo qua số điện thoại cá nhân.
Khi phát hiện lừa đảo: Trình báo ngay cơ quan Công an gần nhất và lưu giữ toàn bộ bằng chứng giao dịch (tin nhắn, ảnh chụp màn hình quảng cáo, hóa đơn) để phục vụ điều tra.
Sự tiện lợi "ảo" của những giao dịch không minh bạch không bao giờ xứng đáng với cái giá phải trả bằng dữ liệu cá nhân, tài sản, và thậm chí là sự an toàn của cả gia đình. Hãy là người tiêu dùng thông minh.
