VN-Index lập đỉnh lịch sử. Nhưng rất nhiều nhà đầu tư đang thua lỗ.
Đây chính là nghịch lý trong đầu tư: Thị trường chứng khoán tăng nhưng danh mục giảm. Chỉ số chung bị chi phối bởi siêu cổ phiếu. Một vài cổ phiếu xanh không có nghĩa là cả thị trường cùng chiến thắng.
Trong hơn một năm qua, nhóm cổ phiếu họ Vin đã biến VN-Index thành Vin Index. Khi VIC, VHM, VPL, VRE cùng tăng, chỉ số có thể lập đỉnh ngay cả khi phần còn lại của thị trường phân hóa mạnh.
Việt Nam không phải trường hợp duy nhất. Trên thế giới, nhiều thị trường lớn cũng đang được định hình bởi một vài doanh nghiệp khổng lồ: Saudi Aramco ở Arab Saudi, TSMC ở Đài Loan, Samsung và SK Hynix ở Hàn Quốc, ASML ở Hà Lan, Delta Electronics ở Thái Lan.
Khi một công ty trở thành biểu tượng của cả thị trường, nhà đầu tư đang mua nền kinh tế hay đang vô tình đặt cược vào một siêu cổ phiếu?
Cùng nhìn lại những thị trường quốc tế nổi bật để thấy những công ty dẫn đầu sau khi chi phối, một ngành thậm chí nền kinh tế toàn cầu đã chi phối chỉ số chứng khoán quốc gia như thế nào.
Nhóm 1: Thị trường siêu tập trung
TTCK Arab Saudi và Đài Loan là thị trường chứng khoán siêu tập trung. Thị trường cả hai mang đặc trưng chỉ số chứng khoán gần như "đồng pha" hoàn toàn với một doanh nghiệp duy nhất.
Saudi Aramco
Quốc gia: Arab Saudi
Lĩnh vực: Dầu khí
Vốn hóa: 1.790 tỷ USD
Có những công ty đại diện cho cả một quốc gia. Saudi Aramco chính là một công ty như vậy khi chi phối toàn bộ nền kinh tế và thị trường chứng khoán Arab Saudi. Đó là "trái tim" cung cấp máu cho quốc gia và là một thế lực quan trọng trên thị trường năng lượng toàn cầu. Ước tính công ty này đang chi phối 10-12% nguồn dầu mỏ thế giới.
Saudi Aramco có lợi nhuận ròng hàng năm trên dưới 100 tỷ USD, vốn hóa nhiều năm liền cạnh tranh với Apple và Microsoft. Vốn hóa của Saudi Aramco có lúc tương đương với tổng giá trị của hàng chục công ty dầu khí lớn nhất thế giới cộng lại (ExxonMobil, Chevron, Shell, BP...)
TSMC
Quốc gia: Đài Loan
Lĩnh vực: Chip bán dẫn
Vốn hóa: 1.830 tỷ USD
TSMC ví von như "bộ não" của cả nền văn minh số toàn cầu. TSMC nắm giữ hơn 70% thị phần gia công chip toàn cầu (Pure-play foundry). Khoảng 90% các loại chip tiên tiến nhất (dưới 5nm) trên thế giới hiện nay đều được sản xuất tại các nhà máy (fabs) của TSMC.
TSMC chiếm khoảng 15% GDP của Đài Loan và luôn đóng góp hơn 40% trọng số trong chỉ số chứng khoán Taiex. TSMC chính là tấm lá chắn silicon bảo vệ Đài Loan do có ảnh hưởng quá lớn đối với ngành sản xuất chip tiên tiến thế giới.
Nhóm 2: Thị trường phụ thuộc trụ cột mạnh
TTCK Hàn Quốc và Hà Lan bị chi phối bởi hai công ty công nghệ hùng mạnh, có ảnh hưởng sâu rộng đến nền kinh tế số toàn cầu.
Samsung Group:
Quốc gia: Hàn Quốc
Lĩnh vực: Công nghệ
Tổng vốn hóa: 1.440 tỷ USD
Samsung là huyết mạch, là biểu tượng và cũng là "phong vũ biểu" cho kinh tế Hàn Quốc - "Cộng hòa Samsung" (Samsung Republic), từ dùng của người dân xứ kim chi để ám chỉ tầm ảnh hưởng bao trùm của tập đoàn này. Tập đoàn chiếm khoảng 18-20% GDP Hàn Quốc, hoạt động trải rộng từ công nghệ, sinh học tới đóng tàu... Tổng vốn hóa chiếm gần 35% vốn hóa thị trường chứng khoán.
Samsung Electronic là hạt nhân của chaebol lớn nhất Hàn Quốc. Vốn hóa vượt 1.000 tỷ USD từ làn sóng nhu cầu chip bán dẫn và định giá cao cổ phiếu công nghệ. Samsung Electronics là thực thể quan trọng, đóng vai trò dẫn dắt cuộc chơi công nghệ toàn cầu.
ASML
Quốc gia: Hà Lan
Lĩnh vực: Công nghệ
Vốn hóa: 537 tỷ USD
Thực thể này được xem như là "nút thắt cổ chai" quan trọng nhất của ngành sản xuất chip bán dẫn. Nếu những công ty sản xuất chip là những người đi đào vàng thì ASML đóng vai trò bán cuốc.
ASML là công ty duy nhất trên thế giới chế tạo được máy quang khắc cực tím xa (EUV). Đây là loại máy duy nhất có thể in các mạch điện ở kích thước 7nm, 5nm, 3nm và hiện nay là 2nm.
ASML hiện là công ty có vốn hóa lớn nhất Hà Lan và lớn nhất châu Âu trong lĩnh vực công nghệ. Hầu hết các hãng bán dẫn hàng đầu như TSMC, Samsung và Intel đều là khách hàng của ASML.
Nhóm 3: Thị trường Đông Nam Á
Về xuất phát điểm, lịch sử và quy mô, hợp lý hơn cả nên đặt các công ty Đông Nam Á bên cạnh nhau để so sánh.
Vin “Group”
Quốc gia: Việt Nam
Lĩnh vực: Bất động sản, công nghiệp, dịch vụ
Nhóm công ty: Vingroup, Vinhomes, Vinpearl, Vincom Retail
Tổng vốn hóa: 101 tỷ USD
Tỷ phú Phạm Nhật Vượng đã thăng tiến rất nhanh trên bảng xếp hạng tài sản thế giới, giàu nhất khu vực. Vốn hóa Vingroup tăng gấp 10 lần trong 15 tháng qua. Vingroup là tập đoàn đa ngành, hoạt động kinh doanh tập trung vào ba mảng: bất động sản- xe hơi và dịch vụ, tuy nhiên, phần lớn lợi nhuận đến từ bất động sản.
Mức độ ảnh hưởng của nhóm cổ phiếu “họ” Vin đến thị trường chứng khoán Việt Nam đang ở mức 23-25%. Bất kỳ biến động nào từ các mã cổ phiếu này này đều đủ sức "bẻ lái" chỉ số chung.
Trong khu vực, Thái Lan là trường hợp thú vị, Delta Electronic- công ty công nghệ Đài Loan niêm yết tại Thái Lan chi phối toàn bộ chỉ số SET Index. Công ty công nghệ này là đối tác chiến lược của NVIDIA, cung cấp các giải pháp nguồn điện và hệ thống làm mát bằng chất lỏng cho các trung tâm dữ liệu AI trên toàn thế giới.
Những quốc gia còn lại Singapore, Indonesia, Malaysia những cái tên dẫn đầu đều thuộc tài chính. Thị trường khá phân mảnh, chỉ số chứng khoán ít bị phụ thuộc quá nhiều vào một nhóm công ty như tại Việt Nam. Dòng vốn tại đây dàn trải đều qua nhiều nhóm ngành hoặc nhiều doanh nghiệp lớn khác nên ít xảy ra hiện tượng xanh vỏ đỏ lòng như VN Index.
------------
Nguồn: Omega Money
